William Szekspir

Biografia Williama Szekspira


Jeden z najwybitniejszych angielskich pisarzy oraz wielki reformator teatru. William Szekspir, bo o nim mowa, wpisał się w kanony światowej literatury i sztuki dzięki swojej błyskotliwości, bardzo wysublimowanemu językowi oraz złamaniu starych i ustanowieniu nowych zasad obowiązujących w teatrze. Jest to niewątpliwie postać nietuzinkowa w historii całego literackiego świata.

Wiliam Szekspir (a właściwie Shakespeare, my jednak przyjmiemy spolszczoną formę jego nazwiska) to angielski pisarz, poeta, dramaturg oraz aktor żyjący w latach 1564-1616. W historii zapisał się z wielu powodów, jednak na największą uwagę oraz docenienie zasługują reforma teatru, stworzenie ogromnej ilości klasycznych dzieł literatury oraz swego rodzaju reformę języka angielskiego, ponieważ znacząca część zastosowanych przez niego neologizmów, stała się częścią integralną mowy. Spośród ówczesnych twórców wyróżniał się również tym, że skupiał się na pisaniu zarówno dramatów, jak i komedii, co było rzadkością na przełomie XVI i XVII wieku. Warto również wspomnieć o tym, że Wiliam Szekspir cieszy się tytułem najczęściej cytowanego anglojęzycznego pisarza.

Biografia Wiliama Szekspira

Daty urodzenia wielkich ludzi z czasów nowożytnych nie zawsze są znane, jednak w przypadku Szekspira nie ma takiego problemu. Anglik urodził się w 1564 roku w Stratford-upon-Avon jako trzecie z ośmiorga dzieci. W momencie narodzin rodzinie młodego Wiliama powodziło się bardzo dobrze. Ojciec głównie prowadził działania biznesowe, a przez pewien okres piastował nawet pozycję burmistrza Stratford-upon-Avon. Z kolei matka była szlachcianką, co automatycznie podnosiło status rodziny i samego Wiliama. Zaczął on więc uczyć się od wybitnych nauczycieli z Oxfordu. Wszystko zmieniło się kiedy Wiliam miał kilkanaście lat. Wtedy to biznesy ojca przestały być dochodowe i sytuacja zmusiła przyszłego poetę do podjęcia się pracy zarobkowej. Znajdywał ją w magnackich rezydencjach. Z racji jego wysokiego statusu pochodzenia oraz nabytych wcześniej umiejętności, mógł trudnić się jako sekretarz, guwerner oraz próbować swoich sił jako dworski aktor.

Kiedy Wiliam Szekspir miał 18 lat postanowił wziąć ślub. Niedługo później, w jego życiu pojawiła się także trójka dzieci. Informacje zebrane do tego etapu życia Szekspira potwierdzone są przez różne źródła i można je przyjąć za pewnik. Niestety dane o kolejnych latach jego życia nie są wystarczające, aby z całą pewnością określić, w jaki sposób potoczyły się jego dalsze losy. Najbardziej prawdopodobny scenariusz mówi o tym, że występował w londyńskiej grupie teatralnej. Nie ma jednak pewności, że tak było naprawdę, dlatego w licznych biografiach można spotkać się z określeniem „lata stracone” („the lost years”). Pewność możemy mieć jednak co do jego osiągnięć i twórczości w latach 1586-1612.

Można przypuścić, że jego pierwsze sztuki były wystawiane jeszcze przed 1592 rokiem, ponieważ jego nazwisko można znaleźć w wydawanej w tamtym okresie przez Roberta Greene’a broszurce. Następnie Wiliam Szekspir rozpoczął współpracę z londyńską Trupą Lorda Szambelana, która nazywała się Lord Chamberlain’s Men. Szekspir zajmował się pisaniem sztuk, finansami oraz niekiedy występował w pobocznych rolach. Wyróżniał się umiejętnościami przywódczymi i organizatorskimi, dlatego grupa po kilku latach funkcjonowania (w 1599 r.) wybudowała własny teatr – The Globe. Jeszcze większym wyróżnieniem dla artystów było otrzymanie patentu królewskiego, które wręczył Jakub I Stuart. Konsekwencją była m.in. zmiana nazwy na King’s Men (Ludzie Króla). Początek XVII wieku to okres wzmożonej twórczości Szekspira.

To wtedy powstały najwybitniejsze dzieła: “Hamlet” (1601), “Otello” (1604), “Król Lear” 1606), “Makbet” (1606). Nieco wcześniej ukazały się “Sen nocy letniej” (1595) oraz “Romeo i Julia” (1595). Kiedy wybuchła epidemia dżumy w 1609 roku, Wiliam był zmuszony do powrotu do Stratford. Ostatnie sztuki Szekspira powstały w roku 1613. Pomagał mu w tym John Fletcher, który został następnie jego następcą w trupie. Kres życia Szekspira nastał 23 kwietnia 1616 roku w New Place w Stratford, jednak przyczyna zgonu nigdy nie została wyjaśniona. Ciało umieszczone zostało w prezbiterium Kolegiaty Świętej Trójcy w Stratford. Grób ozdobiony jest pomnikiem, na którym widnieje Szekspir trzymający pióro w ręku oraz epitafium będącym klątwą na osobę, która ośmieli się przenieść szczątki z tego miejsca.

Twórczość Szekspira i jej cechy

Ciężko stwierdzić, ile dokładnie dzieł napisał Szekspir. Wiemy na pewno (ponieważ zachowały się one do dziś), że napisał 154 sonety, 38 sztuk teatralnych (komedie, tragedie i kroniki), 2 długie poematy oraz kilka krótszych. Dokonania zasługują na jeszcze większe uznanie z racji tego, że Szekspirowi, w porównaniu do wielu innych wybitnych poetów, nie można zarzucić produkcji niemal żadnej sztuki, która prezentowałaby niższy poziom. Początkowo Szekspir posługiwał się rozbudowanymi metaforami oraz retoryką umożliwiającą deklamację – były to charakterystyczne cechy dla danej epoki. Z upływem czasu podejście Szekspira do tworzenia nieco się zmieniło – posługiwał się swobodniejszym oraz bardziej naturalnym tonem i językiem, który pozwalał na wieloraką interpretację jego dzieł.

Ulubioną formą poetycką Szekspira był wiersz biały. Często dokonywał jednak pewnych zabiegów odbiegających od sztywno wyznaczonych zasad tej formy literackiej. Szekspir często poruszał problemy uniwersalne, dlatego można uznać, że inspirację czerpał z literatury klasycznej oraz historii. W sztukach możemy doszukać się problemów z miłością, zbrodnią i władzą w tle oraz zmaganiami bohaterów. Poematy to część twórczości, która nie jest aż tak rozpowszechniona jak sztuki teatralne, jednak również zasługują na słowa uwagi. Można w nich znaleźć nawiązania do literatury starożytnej ze szczególnym wyróżnieniem „Metamorfoz” Odyseusza oraz licznych napomnień mitologicznych. Szekspir słynie również z napisania 154 sonetów, których treść dotyczy głównie tematyce codziennego życia.

Ciężko powiedzieć, że o Szekspirze wiemy wiele, pomimo tego, że od lat fascynujemy się jego twórczością. Wiele wątków z jego życia, szczególnie osobistego, pozostaje tajemnicami, które prawdopodobnie nigdy nie zostaną rozwikłane. Na nasze szczęście możemy jednak korzystać z jego niesamowitego dorobku literackiego oraz wkładu w światowy rozwój kultury – szczególnie teatru.

William Szekspir - zbiory twórczości

Epoka literacka: Barok