Porównanie postaci Lady Makbet i Lady Makduf – William Szekspir

Dramat Williama Szekspira „Makbet” przedstawia dwie bardzo różne postacie kobiece: Lady Makbet i Lady Makduf. Pierwsza z nich należy do najważniejszych bohaterek utworu, ponieważ bezpośrednio wpływa na decyzję Makbeta o zabójstwie Dunkana. Druga pojawia się tylko w jednej scenie, ale jej rola jest również istotna – pokazuje, jak tyrania Makbeta niszczy niewinnych ludzi i życie rodzinne. Obie kobiety są żonami szkockich możnych, obie zostają związane z politycznym konfliktem o władzę, lecz reprezentują zupełnie odmienne postawy. Lady Makbet współtworzy zbrodnię, natomiast Lady Makduf staje się jej bezbronną ofiarą. Dzięki temu Szekspir zestawia ze sobą dwa światy: świat ambicji, manipulacji i moralnego upadku oraz świat rodziny, macierzyństwa i niewinności.

Spis treści

Lady Makbet

Lady Makbet jest żoną tytułowego bohatera dramatu. O jej przeszłości wiadomo niewiele, ale z jednej z jej wypowiedzi wynika, że była kiedyś matką. Nie wiemy jednak, co stało się z jej dzieckiem. Szekspir nie skupia się na biografii bohaterki, lecz na jej psychice, ambicji i wpływie, jaki wywiera na męża. Lady Makbet pojawia się w utworze jako kobieta niezwykle silna, zdecydowana i świadoma własnych celów. Już w chwili, gdy czyta list Makbeta o przepowiedni czarownic, natychmiast rozumie, że może ona otworzyć drogę do korony. Nie rozważa moralnych konsekwencji przyszłej zbrodni, lecz od razu myśli o tym, jak doprowadzić do zdobycia władzy.

Najważniejszą cechą Lady Makbet jest niszcząca ambicja. Bohaterka pragnie, aby jej mąż został królem, ale nie wierzy, że sam będzie zdolny do popełnienia czynu koniecznego do zdobycia tronu. Uważa, że Makbet ma ambicję, lecz jego natura jest „zbyt tkliwości ludzkiej pełna mleka”. Oznacza to, że dostrzega w nim skrupuły, litość i przywiązanie do uczciwości. Dla Lady Makbet są to jednak przeszkody, a nie wartości. Chce usunąć z męża wszystko, co mogłoby powstrzymać go przed morderstwem. Jej ambicja nie ma granic moralnych, dlatego staje się jednym z głównych motorów tragedii.

Lady Makbet świadomie odrzuca tradycyjnie rozumianą kobiecą delikatność i czułość. W słynnym monologu wzywa duchy, aby „odniewieściły” jej duszę, napełniły ją okrucieństwem i zamieniły „mleko w żółć”. Chce stać się twarda, bezwzględna i odporna na wyrzuty sumienia. To bardzo ważny moment, ponieważ pokazuje, że bohaterka sama musi stłumić w sobie naturalne ludzkie uczucia. Nie jest pozbawiona wrażliwości z natury – próbuje ją gwałtownie zniszczyć, aby móc uczestniczyć w zbrodni. Właśnie dlatego jej późniejszy obłęd ma tak silną wymowę: wyparta wina powraca i niszczy ją od środka.

Żona Makbeta posiada również wielki talent do manipulacji. Doskonale zna słabości męża i wie, w jaki sposób wpłynąć na jego decyzje. Gdy Makbet zaczyna się wahać i mówi, że „dalszego kroku” nie zrobi, Lady Makbet uderza w jego dumę, odwagę i poczucie męskości. Pyta, czy boi się być w czynie tym, czym jest w pragnieniu. Wmawia mu, że rezygnacja ze zbrodni oznacza tchórzostwo. Jej manipulacja polega na tym, że przedstawia morderstwo nie jako zło, ale jako dowód siły i męskości. Dzięki temu przełamuje opór Makbeta i popycha go do zabicia Dunkana.

Lady Makbet jest także postacią dwulicową. Wobec króla Dunkana zachowuje się jak idealna gospodyni: uprzejma, oddana i pełna szacunku. Jednocześnie wie, że w jej zamku przygotowywany jest plan jego zabójstwa. To zestawienie pozorów i prawdziwych intencji pokazuje jej zdolność do kłamstwa oraz aktorskiego panowania nad sobą. Bohaterka sama radzi Makbetowi, aby miał „niewinnego pozory kwiatka”, ale był „wężem”, który się pod nim kryje. Lady Makbet rozumie, że zbrodnia wymaga nie tylko odwagi, ale także maski, obłudy i umiejętności ukrywania zamiarów.

Po zabójstwie Dunkana Lady Makbet początkowo zachowuje większy spokój niż mąż. Gdy Makbet jest przerażony, nie może wypowiedzieć słowa „Amen” i boi się wrócić do komnaty króla, ona przejmuje inicjatywę. Każe mu zmyć krew, odnieść sztylety i nie myśleć o popełnionym czynie. Sama kończy mistyfikację, brudząc krwią śpiących strażników. Wydaje się wtedy zimna i praktyczna. Jej pozorna siła polega jednak na wypieraniu winy. Bohaterka sądzi, że „kilka wody kropli” wystarczy, aby oczyścić ręce i sumienie. Późniejsze wydarzenia pokażą, że bardzo się myli.

W drugiej części dramatu Lady Makbet traci wpływ na męża. Makbet zaczyna sam planować kolejne zbrodnie, nie wtajemnicza jej w zabójstwo Banka i coraz bardziej oddala się od niej psychicznie. Kobieta, która wcześniej była współtwórczynią planu, staje się osobą samotną i bezsilną wobec skutków własnego czynu. Podczas uczty próbuje jeszcze ratować pozory, gdy Makbet widzi ducha Banka, ale nie potrafi już zatrzymać jego wewnętrznego rozpadu. Zbrodnia, która miała dać małżonkom wielkość, niszczy ich więź i prowadzi do samotności.

Najpełniej upadek Lady Makbet ukazuje scena lunatykowania. Bohaterka chodzi we śnie, mówi o krwi i próbuje zmyć z rąk niewidzialne plamy. Powtarza: „Precz stąd, przeklęta plamo!” oraz wspomina zapach krwi, którego nie mogą usunąć wszystkie wonności Arabii. Jej umysł nie wytrzymuje ciężaru winy. To, co wcześniej próbowała wyprzeć, powraca w formie choroby psychicznej. Lady Makbet okazuje się nie bezdusznym potworem, lecz człowiekiem, którego sumienie ostatecznie doprowadza do obłędu. Jej śmierć, prawdopodobnie samobójcza, jest konsekwencją moralnego i psychicznego rozpadu.

Lady Makduf

Lady Makduf jest żoną Makdufa, tana Fife, oraz matką jego dzieci. W przeciwieństwie do Lady Makbet nie uczestniczy w walce o władzę i nie ma wpływu na wielką politykę. Zostaje pokazana przede wszystkim w przestrzeni domu i rodziny. Jej najważniejsza scena rozgrywa się w zamku Fife, gdy rozmawia z Rossem i swoim synem po ucieczce Makdufa do Anglii. Bohaterka czuje się opuszczona przez męża i nie rozumie, dlaczego zostawił rodzinę w kraju rządzonym przez tyrana. Lady Makduf reprezentuje punkt widzenia prywatny, rodzinny i moralny, a nie polityczny.

Najważniejszą cechą Lady Makduf jest troska o rodzinę. Kobieta uważa, że Makduf postąpił źle, ponieważ opuścił żonę, dzieci, zamek i swoje godności. Porównuje sytuację rodziny do gniazda ptaków, którego nawet drobna ptaszyna broni przed drapieżnikiem. Z jej perspektywy obowiązkiem męża i ojca jest ochrona najbliższych. Nie rozumie, że Makduf działa z pobudek patriotycznych i próbuje ocalić Szkocję przed tyranią. Jej ocena jest więc niepełna, ale bardzo ludzka. Lady Makduf patrzy na świat przez pryzmat bezpieczeństwa domu, miłości rodzinnej i odpowiedzialności za dzieci.

Bohaterka nie jest tak aktywna jak Lady Makbet, ale nie oznacza to całkowitej bierności. Lady Makduf otwarcie mówi o swoim żalu, gniewie i lęku. Nie ukrywa, że czuje się porzucona. Jej słowa są pełne emocji, ale wynikają z realnego zagrożenia. W państwie Makbeta nikt nie jest bezpieczny, a rodzina przeciwnika tyrana może stać się celem zemsty. Lady Makduf nie ma wpływu na decyzje polityczne męża, nie posiada wojska ani możliwości obrony. Jej bezradność nie jest więc słabością charakteru, lecz skutkiem sytuacji, w której niewinna kobieta zostaje wystawiona na przemoc tyranii.

W rozmowie z synem Lady Makduf ujawnia czułość, ale także gorzkie poczucie humoru. Mówi chłopcu, że jego ojciec umarł, choć w rzeczywistości Makduf żyje. Wypowiedź ta nie jest zwykłym kłamstwem, lecz wyrazem bólu i poczucia opuszczenia. Dla niej mąż, który zostawił rodzinę w niebezpieczeństwie, jakby przestał pełnić rolę ojca i opiekuna. Syn odpowiada jej inteligentnie i dojrzale, a ich rozmowa ma chwilami ton lekki, niemal żartobliwy. Ten kontrast wzmacnia tragizm sceny, ponieważ czytelnik wie, że nad rodziną wisi śmiertelne zagrożenie. Lady Makduf zostaje ukazana jako matka bliska dziecku, czuła i przejęta jego losem.

Lady Makduf ma również proste, ale wyraźne poczucie sprawiedliwości. Gdy syn pyta, kim jest zdrajca, odpowiada, że to człowiek, który przysięga i kłamie. W tej rozmowie ujawnia się moralna jasność bohaterki. Dla niej świat powinien być uporządkowany: kłamstwo i zdrada zasługują na karę, a niewinność powinna chronić przed złem. Tragizm polega na tym, że w świecie rządzonym przez Makbeta dzieje się odwrotnie. Uczciwi i bezbronni giną, a prawdziwy zdrajca przez pewien czas nosi koronę. Lady Makduf jest więc postacią, która pokazuje odwrócenie naturalnego porządku moralnego.

Najbardziej przejmującym momentem jest chwila, gdy Posłaniec ostrzega Lady Makduf przed niebezpieczeństwem. Kobieta pyta, dokąd miałaby uciekać, skoro nic złego nie zrobiła. To zdanie dobrze oddaje jej niewinność i zarazem tragiczne niezrozumienie świata tyranii. Lady Makduf wierzy, że brak winy powinien dawać bezpieczeństwo, ale rządy Makbeta temu zaprzeczają. Zbrodnicza władza nie potrzebuje rzeczywistej winy, aby karać. Los Lady Makduf pokazuje, że w państwie opanowanym przez terror niewinność nie chroni przed śmiercią.

W scenie śmierci Lady Makduf zachowuje godność. Gdy morderca pyta o jej męża, odpowiada odważnie, że Makduf nie znajduje się w miejscu tak sprofanowanym, aby mógł spotkać kogoś podobnego do napastnika. Nie ma broni i nie może realnie obronić siebie ani dziecka, ale potrafi słowem przeciwstawić się złu. Jej syn ginie, broniąc ojca i nazywając mordercę kłamcą. Lady Makduf ucieka, wołając o pomoc, lecz zostaje zamordowana poza sceną. Jej śmierć jest jednym z najstraszniejszych dowodów na okrucieństwo Makbeta, ponieważ ofiarą padają osoby całkowicie bezbronne.

Podobieństwa między Lady Makbet i Lady Makduf

Lady Makbet i Lady Makduf są postaciami bardzo różnymi, ale można wskazać między nimi kilka podobieństw. Obie są żonami ważnych szkockich możnych i obie zostają wciągnięte w wydarzenia związane z walką o władzę. Ich losy zależą od decyzji mężów oraz od politycznego chaosu, który ogarnia Szkocję. Lady Makbet staje się współuczestniczką drogi Makbeta ku koronie, a Lady Makduf ponosi konsekwencje sprzeciwu Makdufa wobec tyrana. Obie kobiety pokazują więc, że w „Makbecie” polityka nie jest oddzielona od życia prywatnego. Walka o władzę niszczy małżeństwa, rodziny i psychikę bohaterów.

Obie bohaterki są także związane z motywem macierzyństwa. Lady Makbet wspomina, że karmiła dziecko, co dowodzi, że zna doświadczenie macierzyństwa, choć wykorzystuje je w sposób przerażający – jako argument mający zawstydzić Makbeta i zmusić go do działania. Lady Makduf natomiast zostaje ukazana przede wszystkim jako matka zatroskana o syna i rodzinę. To zestawienie jest bardzo znaczące. Lady Makbet odrzuca czułość, aby służyć ambicji, natomiast Lady Makduf uosabia naturalną troskę o dziecko. Obie postacie pozwalają więc Szekspirowi pokazać dwa skrajnie różne oblicza kobiecości i macierzyństwa.

Różnice między Lady Makbet i Lady Makduf

Najważniejsza różnica między bohaterkami dotyczy ich stosunku do zbrodni. Lady Makbet świadomie uczestniczy w planie zabójstwa Dunkana. Namawia męża, opracowuje sposób działania, pomaga zatrzeć ślady i przez pewien czas zachowuje zimną krew. Jest więc współwinna moralnego upadku Makbeta. Lady Makduf znajduje się po przeciwnej stronie. Nie planuje żadnej zbrodni, nie pragnie władzy i nie manipuluje mężem. Sama pada ofiarą przemocy. Jedna kobieta pomaga uruchomić spiralę zła, druga zostaje przez tę spiralę zmiażdżona.

Różni je również sposób rozumienia małżeństwa. Lady Makbet traktuje związek z Makbetem jako wspólnotę ambicji i działania. Chce być „towarzyszką jego wielkości” i wpływa na jego decyzje. Jej miłość do męża jest silna, ale zostaje skażona pragnieniem władzy. Lady Makduf postrzega małżeństwo przede wszystkim jako obowiązek opieki, obecności i ochrony rodziny. Dlatego tak boleśnie przeżywa ucieczkę Makdufa. Dla niej mąż, który opuszcza rodzinę w chwili zagrożenia, narusza naturalny porządek domowy. W ten sposób Szekspir zestawia małżeństwo jako sojusz w zbrodni z małżeństwem jako więzią rodzinną wystawioną na próbę.

Inna jest także ich aktywność. Lady Makbet działa zdecydowanie i świadomie wpływa na bieg wydarzeń. To ona pobudza Makbeta, kontroluje sytuację po morderstwie i próbuje ratować pozory podczas uczty. Lady Makduf nie ma podobnej sprawczości politycznej. Jej aktywność wyraża się głównie w słowie: w żalu, osądzie męża, rozmowie z synem i godnej odpowiedzi danej mordercy. Nie można jednak sprowadzać jej wyłącznie do bierności. Lady Makduf jest bezsilna wobec przemocy, ale nie jest pozbawiona odwagi ani moralnej świadomości. Jej słabość wynika z sytuacji, a nie z braku charakteru.

Lady Makbet i Lady Makduf inaczej reagują również na zagrożenie. Lady Makbet próbuje je kontrolować: ukrywa emocje, planuje, manipuluje i tworzy pozory. Chce panować nad światem, nad mężem i nad własną psychiką. Lady Makduf reaguje bardziej spontanicznie i po ludzku: okazuje lęk, gniew oraz rozpacz. Jej emocje są jawne, szczere i zrozumiałe. Lady Makbet maskuje prawdę, a Lady Makduf ją wypowiada. Pierwsza buduje fałszywy obraz niewinności, druga naprawdę jest niewinna, lecz ta niewinność nie chroni jej przed śmiercią.

Różny jest również ich koniec. Lady Makbet umiera po długim procesie psychicznego rozpadu, spowodowanego winą i wyrzutami sumienia. Jej śmierć jest konsekwencją czynu, w którym uczestniczyła. Lady Makduf ginie nagle, brutalnie i niesprawiedliwie, ponieważ Makbet chce ukarać jej męża. Nie ponosi winy za polityczne decyzje Makdufa ani za konflikt z tyranem. Śmierć Lady Makbet jest karą moralną, a śmierć Lady Makduf – krzywdą niewinnej ofiary. To jedna z najważniejszych różnic między tymi bohaterkami.

Znaczenie kontrastu między bohaterkami

Kontrast między Lady Makbet i Lady Makduf ma ogromne znaczenie dla wymowy dramatu. Lady Makbet pokazuje, jak ambicja i żądza władzy mogą zniszczyć człowieka od wewnątrz. Lady Makduf pokazuje natomiast, że skutki zbrodni nie ograniczają się do samych sprawców. Cierpią również niewinni, którzy nie mieli wpływu na decyzje polityczne. Dzięki zestawieniu tych kobiet Szekspir ukazuje pełny zasięg zła: zbrodnia niszczy zarówno winnych, jak i bezbronnych.

Obie postacie pomagają także lepiej zrozumieć mężczyzn, z którymi są związane. Lady Makbet ujawnia słabości Makbeta, jego ambicję, podatność na manipulację i lęk przed utratą męskości. Lady Makduf odsłania tragiczny wymiar wyboru Makdufa, który działa dla dobra Szkocji, ale zostawia rodzinę w niebezpieczeństwie. Pierwsza kobieta popycha męża ku zbrodni, druga zostaje skrzywdzona z powodu walki swojego męża z tyranią. Lady Makbet współtworzy dramat winy, Lady Makduf – dramat niewinności.

Przeczytaj także: Dunkan – charakterystyka

Aktualizacja: 2026-06-24 19:28:11.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.