Makbet – główne wątki – William Szekspir

Dramat szekspirowski „Makbet” to złożone studium ambicji, zbrodni, winy i kary. Utwór nie składa się z wielu równorzędnych historii, lecz z kilku głównych wątków, które prowadzą do upadku tytułowego bohatera. Najważniejsze z nich dotyczą królobójstwa, działania przepowiedni, tyranicznych rządów Makbeta, losu Lady Makbet oraz opozycji, która doprowadza do obalenia uzurpatora. Wszystkie te elementy łączą się w jedną opowieść o człowieku, który pod wpływem ambicji świadomie wybiera zło i ponosi za nie karę.

Spis treści

Wątek królobójstwa

Wątek królobójstwa jest najważniejszym wątkiem dramatu, ponieważ uruchamia całą tragedię. Po zwycięskiej bitwie Makbet spotyka trzy wiedźmy, które przepowiadają mu, że zostanie królem Szkocji. Bohater zaczyna myśleć o koronie, choć prawowity władca, Dunkan, nadal żyje. Początkowo Makbet waha się, ponieważ wie, że zabójstwo króla byłoby czynem haniebnym. Dunkan jest jego monarchą, krewnym, gościem i dobroczyńcą. Mimo to, pod wpływem własnej ambicji oraz namów Lady Makbet, decyduje się na zbrodnię.

Makbet zabija Dunkana nocą, kiedy król śpi w jego zamku. Lady Makbet pomaga zatrzeć ślady morderstwa i zrzucić winę na strażników. Synowie Dunkana uciekają z kraju, obawiając się o własne życie, a Makbet zostaje ogłoszony królem. Królobójstwo jest punktem zwrotnym dramatu: od tej chwili bohater nie może już wrócić do dawnego życia. Jedna zbrodnia prowadzi do kolejnych, a zdobyta korona nie daje mu szczęścia, lecz strach, bezsenność i poczucie zagrożenia.

Wątek przepowiedni i czarownic

Wątek przepowiedni wiąże się z rolą trzech wiedźm, które pojawiają się w dramacie jako istoty nadprzyrodzone, tajemnicze i związane ze złem. To one pozdrawiają Makbeta jako przyszłego króla, a Bankowi zapowiadają, że będzie ojcem królów. Ich słowa nie są prostym rozkazem, ale działają jak pokusa. Wiedźmy nie zmuszają Makbeta do morderstwa, lecz rozbudzają jego ukrytą ambicję. Bohater sam dopowiada sobie, że drogą do spełnienia proroctwa może być zabicie Dunkana.

Druga seria przepowiedni daje Makbetowi złudne poczucie bezpieczeństwa. Czarownice mówią mu, że powinien strzec się Makdufa, że nie pokona go nikt „z kobiety zrodzony” i że będzie bezpieczny, dopóki las Birnamski nie podejdzie pod Dunsinane. Makbet odczytuje te słowa dosłownie i wierzy, że jest niemal niezwyciężony. Dopiero w finale okazuje się, że przepowiednie były dwuznaczne: armia Malkolma podchodzi pod zamek z gałęziami z lasu Birnamskiego, a Makduf przyszedł na świat przez cesarskie cięcie. Wątek przepowiedni pokazuje, że człowieka może zgubić wiara w wygodną interpretację losu.

Wątek tyranii Makbeta

Po objęciu tronu Makbet nie staje się szczęśliwym władcą. Przeciwnie, zaczyna rządzić w strachu i podejrzliwości. Wie, że zdobył władzę przez zbrodnię, dlatego obawia się, że ktoś może odebrać mu koronę w podobny sposób. Szczególnie lęka się Banka i jego syna Fleance’a, ponieważ przepowiednia zapowiedziała królewską przyszłość potomkom Banka. Makbet zleca więc zabójstwo dawnego przyjaciela, a później dopuszcza się jeszcze okrutniejszego czynu – rozkazuje wymordować rodzinę Makdufa.

Wątek tyranii pokazuje moralny upadek Makbeta. Z dzielnego rycerza zmienia się on w bezwzględnego uzurpatora, który utrzymuje władzę przez terror. Jego rządy przynoszą Szkocji cierpienie, strach i chaos. Makbet traci zaufanie poddanych, zostaje opuszczony przez wielu możnych i coraz bardziej pogrąża się w samotności. Władza, o którą walczył, okazuje się przekleństwem. Zamiast wielkości otrzymuje lęk, nienawiść i nieuchronną klęskę.

Wątek Lady Makbet

Wątek Lady Makbet jest jednym z najważniejszych, ponieważ to ona w dużej mierze przyczynia się do pierwszej zbrodni. Po otrzymaniu listu od męża natychmiast dostrzega szansę na zdobycie korony. Wie, że Makbet jest ambitny, ale ma jeszcze skrupuły, dlatego postanawia je przełamać. Manipuluje nim, zarzuca mu tchórzostwo i przekonuje, że powinien zabić Dunkana. Początkowo wydaje się silniejsza od męża, bardziej bezwzględna i odporna na wyrzuty sumienia.

Po królobójstwie okazuje się jednak, że Lady Makbet nie potrafi udźwignąć ciężaru winy. Z czasem traci wpływ na męża, który sam planuje kolejne morderstwa. Bohaterka pogrąża się w obłędzie, lunatykuje i próbuje zmyć z rąk niewidzialne plamy krwi. Ostatecznie popełnia samobójstwo. Jej los pokazuje, że zbrodnia niszczy psychikę sprawcy, nawet jeśli początkowo wydaje się, że można ją ukryć i zapomnieć.

Wątek opozycji i przywrócenia porządku

Ostatnim głównym wątkiem dramatu jest wątek opozycji przeciw Makbetowi. Po śmierci Dunkana jego synowie uciekają z kraju, ale Malkolm, prawowity następca tronu, znajduje schronienie w Anglii. Z czasem wokół niego skupiają się przeciwnicy tyrana. Ważną rolę odgrywa Makduf, który udaje się do Anglii, aby przekonać Malkolma do walki o Szkocję. Gdy Makbet morduje rodzinę Makdufa, konflikt nabiera także osobistego wymiaru.

Armia Malkolma wyrusza przeciw Makbetowi i podchodzi pod Dunsinane, niosąc gałęzie z lasu Birnamskiego. W ten sposób spełnia się jedna z przepowiedni. Podczas ostatecznej walki Makduf zabija Makbeta, ponieważ jako człowiek wydobyty z łona matki przed czasem nie jest „zrodzony z kobiety” w zwykłym sensie. Śmierć Makbeta oznacza koniec tyranii i przywrócenie prawowitego porządku. Malkolm obejmuje tron, a Szkocja otrzymuje szansę na odbudowę po czasie zbrodni i terroru.

Przeczytaj także: Romeo i Julia jako kochankowie wszech czasów - koncepcja miłości przedstawiona w dramacie Szekspira Romeo i Julia oraz innych utworach literackich

Aktualizacja: 2026-06-25 23:13:11.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.