Wiersze dla dzieci

  • Przygody Pchły szachrajki - Jan Brzechwa

    Chcecie bajki? Oto bajka: Była sobie Pchła Szachrajka. Niesłychana rzecz po prostu, By ktoś tak marnego wzrostu I nędznego pchlego...
  • Ptasie radio - Julian Tuwim

    Halo, halo! Tutaj ptasie radio w brzozowym gaju, Nadajemy audycję z ptasiego kraju. Proszę, niech każdy nastawi aparat, Bo...
  • Zoo - Jan Brzechwa

    Matołek raz zwiedzał zoo I wołał co chwila: "O-o!" "Jaka brzydka papuga!" "Żyrafa jest za długa!"...
  • Na straganie - Jan Brzechwa

    Na straganie w dzień targowy Takie słyszy się rozmowy: "Może pan się o mnie oprze, Pan tak więdnie, panie...
  • Dyzio Marzyciel - Julian Tuwim

    Położył się Dyzio na łące, Przygląda się niebu błękitnemu I marzy: "Jaka szkoda, że te obłoczki płynące Nie są z...
  • Koguty - Aleksander Fredro

    Na dziedzińcu przy kurniku Krzyknął kogut - kukuryku! Kukuryku! - krzyknął drugi, I dalej w czuby! Biją skrzydła jak...
  • Kaczka-dziwaczka - Jan Brzechwa

    Nad rzeczką opodal krzaczka Mieszkała kaczka-dziwaczka, Lecz zamiast trzymać się rzeczki Robiła piesze wycieczki. Raz poszła więc do fryzjera:...
  • Mądry i głupi - Ignacy Krasicki

    Nie nowina, że głupi mądrego przegadał; Kontent więc, iż uczony nic nie odpowiadał, Tym bardziej jeszcze krzyczeć przeraźliwie począł...
  • Zła zima - Maria Konopnicka

    Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła! Szczypie w nosy, szczypie w uszy Mroźnym śniegiem w oczy prószy, Wichrem w...
  • Abecadło - Julian Tuwim

    Abecadło z pieca spadło, O ziemię się hukło, Rozsypało się po kątach, Strasznie się potłukło: I -- zgubiło kropeczkę, H...
  • Kotek - Julian Tuwim

    Miauczy kotek: miau! - Coś ty, kotku, miał? - Miałem ja miseczkę mleczka, Teraz pusta jest miseczka, A jeszcze bym...
  • Paweł i Gaweł - Aleksander Fredro

    Paweł i Gaweł w jednym stali domu, Paweł na górze, a Gaweł na dole; Paweł, spokojny, nie wadził nikomu...
  • Kłamczucha - Jan Brzechwa

    "Proszę pana, proszę pana, Zaszła u nas wielka zmiana: Moja starsza siostra Bronka Zamieniła się w skowronka, Siedzi cały...
  • Wilk i owce - Ignacy Krasicki

    Choć przykro, trzeba cierpieć; choć boli, wybaczyć, Skoro tylko kto umie rzecz dobrze tłumaczyć. Wszedł wilk w traktat z...
  • Bambo - Julian Tuwim

    Murzynek Bambo w Afryce mieszka, Czarną ma skórę ten nasz koleżka. Uczy się pilnie przez całe ranki Ze swej murzyńskiej...
  • Warzywa - Julian Tuwim

    Położyła kucharka na stole: Kartofle, Buraki, Marchewkę, Fasolę, Kapustę, Pietruszkę, Selery I groch. Och! Zaczęły się kłótnie, Kłócą się okrutnie:...
  • Ryby, żaby i raki - Jan Brzechwa

    Ryby, żaby i raki Raz wpadły na pomysł taki, Żeby opuścic staw, siąść pod drzewem I zacząć zarabiać śpiewem...
  • Na wyspach Bergamutach... - Jan Brzechwa

    Na wyspach Bergamutach Podobno jest kot w butach, Widziano także osła, Którego mrówka niosła, Jest kura samograjka Znosząca złote...
  • Lokomotywa - Julian Tuwim

    Stoi na stacji lokomotywa, Ciężka, ogromna i pot z niej spływa - Tłusta oliwa. Stoi i sapie, dyszy i dmucha...
  • Jesienią - Maria Konopnicka

    Jesienią, jesienią Sady się rumienią; Czerwone jabłuszka Pomiędzy zielenią. Czerwone jabłuszka, Złociste gruszeczki Świecą się jak gwiazdy Pomiędzy listeczki...
  • Styczeń - Józef Antoni Birkenmajer

    Choć z żelaza są me łyżwy, ale mi nie ciężą wcale! Pędzę, lecę — prędzej niż wy — bo się...
  • Entliczek-pentliczek - Jan Brzechwa

    Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek, A na tym stoliczku pleciony koszyczek, W koszyczku jabłuszko, w jabłuszku robaczek, A na tym robaczku...
  • Ptaszki w klatce - Ignacy Krasicki

    "Czegóż płaczesz? - staremu mówił czyżyk młody - Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody." Tyś...
  • Żaba - Jan Brzechwa

    Pewna żaba Była słaba Więc przychodzi do doktora I powiada, że jest chora. Doktor włożył okulary, Bo już był...
  • Pomidor - Jan Brzechwa

    Pan pomidor wlazł na tyczkę I przedrzeźnia ogrodniczkę. "Jak pan może, Panie pomidorze?!" Oburzyło to fasolę: "A ja...
  • Kwoka - Jan Brzechwa

    Proszę pana, pewna kwoka Traktowała świat z wysoka I mówiła z przekonaniem: "Grunt to dobre wychowanie!" Zaprosiła raz...
  • Rupaki - Danuta Wawiłow

    Usiądź przy mnie, mamusiu. Coś ci powiem do uszka... Wiesz, kto do mnie przychodzi, jak się kładę do łóżka? Takie...
  • Maj - Józef Antoni Birkenmajer

    Z pól i lasów miły zapach płynie, kwieciem każda stroi się gałązka; nad strumykiem i w ciemnej gęstwinie szary słowik...
  • W aeroplanie - Julian Tuwim

    Miała babcia kurkę, Kurkę-złotopiórkę, Wesołą kokoszkę, Zwariowaną troszkę. Kiedyś jej ta kurka Uciekła z podwórka. Babcia za nią truchtem drepce...
  • Jesień - Józef Antoni Birkenmajer

    Jesień, jak dobra ciocia lub wróżka, daje nam gruszki, śliwki, jabłuszka; w sadach, gdziekolwiek tylko człek spojrzał, wszędzie na drzewach...
  • Motyl - Władysław Bełza

    Na wonnej łące, z siatkami w ręku, Chłopcy, dziewczynki, zebrani społem, Gonią motyle, co pełne wdzięku, Barwnym nad nimi...
  • Pojedziemy w cudny kraj - Maria Konopnicka

    Patataj, patataj, pojedziemy w cudny kraj! Tam gdzie Wisła modra płynie, Szumią zboża na równinie, Pojedziemy, patataj... A jak...
  • Dwa Michały - Julian Tuwim

    Tańcowały dwa Michały, Jeden duży, drugi mały. Jak ten duży zaczął krążyć, To ten mały nie mógł zdążyć. Jak...
  • Żółw i mysz - Ignacy Krasicki

    Że zamknięty w skorupie niewygodnie siedział, Żałowała mysz żółwia; żółw jej odpowiedział: "Miej ty sobie pałace, ja mój domek...
  • Kim też ja będę? - Władysław Bełza

    Nieraz, gdy sobie W kątku usiądę, To myślę o tym, Kim też ja będę? Trudno się zawsze, Trzymać mamusi...
  • Psie smutki - Jan Brzechwa

    Na brzegu błękitnej rzeczki Mieszkają małe smuteczki. Ten pierwszy jest z tego powodu, Że nie wolno wchodzić do ogrodu...
  • Syn i ojciec - Ignacy Krasicki

    Każdy wiek ma goryczy, ma swoje przywary, Syn się męczył nad książką, stękał ojciec stary. Ten nie miał odpoczynku...
  • Tydzień - Jan Brzechwa

    Tydzień dzieci miał siedmioro: "Niech się tutaj wszystkie zbiorą!" Ale przecież nie tak łatwo Radzić sobie z liczną...
  • Skarżypyta - Jan Brzechwa

    "Piotruś nie był dzisiaj w szkole, Antek zrobił dziurę w stole, Wanda obrus poplamiła, Zosia szyi nie umyła, Jurek...
  • Dewotka - Ignacy Krasicki

    Dewotce służebnica w czymsiś przewiniła Właśnie natenczas, kiedy pacierze kończyła. Obróciwszy się przeto z gniewem do dziewczyny, Mówiąc właśnie...
  • Październik - Józef Antoni Birkenmajer

    Dni już coraz są krótsze... Trzeba myśleć o futrze, trzeba zwieźć do piwnicy na zimę zapas węgli — tak duży...
  • Ślimak - Jan Brzechwa

    "Mój ślimaku, pokaż rożki, Dam ci sera na pierożki." Ale ślimak się opiera: "Nie chcę sera, nie jem...
  • Wrzesień - Józef Antoni Birkenmajer

    Miesiąc wrzesień nieraz bardzo chłodny I mniej kwiatów, niż w maju o wiośnie — Ale za to owocem urodny: Jabłka...
  • Jajko - Jan Brzechwa

    Było sobie raz jajko mądrzejsze od kury. Kura wyłazi ze skóry, Prosi, błada, namawia: "Bądź głupsze!" Lecz co...
  • Tęcza - Maria Konopnicka

    — A kto ciebie, śliczna tęczo, Siedmiobarwny pasie, Wymalował na tej chmurce Jakby na atłasie? — Słoneczko mnie malowało...
  • Kotek - Władysław Bełza

    Co godzinę kotek myje, Łapki, pyszczek, uszka, szyję. Dziecko często zapomina, Że się codzień myć należy, A czyż nie...
  • Komar i mucha - Ignacy Krasicki

    Mamy latać, latajmyż nie górnie, nie nisko. Komar muchy tonącej mając widowisko, Że nie wyżej leciała, nad nią się...
  • Niezapominajki - Maria Konopnicka

    Niezapominajki to są kwiatki z bajki! Rosną nad potoczkiem, patrzą rybim oczkiem. Gdy się płynie łódką, Śmieją się cichutko...
  • Kwiecień - Józef Antoni Birkenmajer

    Kwiecień-plecień — powiada nasze polskie przysłowie; jeszcze w nim brzydkiej zimy ślad się ostatni nie zatarł, więc radzę wam, dziateczki...
  • Luty - Józef Antoni Birkenmajer

    Luty jest to miesiąc krótki, — nam się jeszcze krótszy zdawał: z wiatrem poszły wszystkie smutki. bo wesoły był karnawał...
  • Tańcowała igła z nitką - Jan Brzechwa

    Tańcowała igła z nitką, Igła - pięknie, nitka - brzydko. Igła cała jak z igiełki, Nitce plączą się supełki...
  • Pali się - Jan Brzechwa

    Leciała mucha z Łodzi do Zgierza, Po drodze patrzy: strażacka wieża, Na wieży strażak zasnął i chrapie, W dole...
  • Wiosna - Józef Antoni Birkenmajer

    Patrzaj, dziecino, jak na naszej lipie już rój drobniuchnych listeczków się sypie; wkrótce porzucą swych pączków osłonę (jak dziatwa zrzuca...
  • Pan i pies - Ignacy Krasicki

    Pies szczekał na złodzieja, całą noc się trudził. Obili go nazajutrz, że pana obudził. Spał smaczno drugiej nocy, złodzieja...
  • Bocian - Maria Konopnicka

    Bociek, bociek leci! Dalej, żywo, dzieci! Kto bociana w lot wyścignie, Temu kasza nie ostygnie. Kle, kle. kle, kle...
  • Mucha - Jan Brzechwa

    Na powiece usiadła mucha, Oko widzi jej czarną plamę... - W imię Ojca, Syna i Ducha Świętego - amen...
  • Żuk - Jan Brzechwa

    Do biedronki przyszedł żuk, W okieneczko puk-puk-puk. Panieneczka widzi żuka: "Czego pan tu u mnie szuka?" Skoczył żuk...
  • Skakanka - Julian Tuwim

    "Żeby kózka nie skakała, Toby nóżki nie złamała". Prawda! Ale gdyby nie skakała, Toby smutne życie miała. Prawda? Bo...
  • Szczur i kot - Ignacy Krasicki

    "Mnie to kadzą" - rzekł hardzie do swego rodzeństwa Siedząc szczur na ołtarzu podczas nabożeństwa. Wtem, gdy się dymem...
  • Wiersz o wronach - Konstanty Ildefons Gałczyński

    W powietrzu roziskrzonym siedzą na drzewie wrony, trzyma je gałąź gruba; śnieg właśnie zaczął padać, wronom się nie chce latać...
  • Czerwiec - Józef Antoni Birkenmajer

    Pachnie łączka wykoszona i zapachem swym nas wabi. Hej, na folwark pobiegnijmy, tam, gdzie Kachna siano grabi! Pachnie łączka, sianko...
  • Orzeł i sowa - Ignacy Krasicki

    Na jednym drzewie orzeł gdy z sową nocował, Że tylko w nocy widzi, bardzo jej żałował. Dziękowała mu sowa...
  • Jak rozmawiać trzeba z psem - Jan Brzechwa

    Wy nie wiecie, a ja wiem, Jak rozmawiać trzeba z psem, Bo poznałem język psi, Gdy mieszkałem w pewnej...
  • Kapuśniaczek - Julian Tuwim

    Jak wesoły milion drobnych, wilgotnych muszek, Jakby z worków szarych mokry, mżący maczek, Sypie się i skacze dżdżu wodnisty puszek...
  • Kukułeczka - Maria Konopnicka

    Po tym ciemnym boru Kukułeczka kuka, Z ranka do wieczora Gniazdka sobie szuka. Kuku! Kuku! Gniazdka sobie szuka. - A...
  • Bocian i Szpak

    A to było tak. Bociana drapał szpak. A potem była zmiana i szpak drapał bociana. Co wynika z tej...
  • Sierpień - Józef Antoni Birkenmajer

    Na spacerek poszli grzecznie Staszek, Władek i Emilka, bo chłopcy chcieli koniecznie schwytać barwnego motylka Przyszli pod jabłoni drzewko i...
  • Katechizm polskiego dziecka - Władysław Bełza

    - Kto ty jesteś? - Polak mały. - Jaki znak twój? - Orzeł biały. - Gdzie ty mieszkasz? -...
  • Krowa - Józef Antoni Birkenmajer

    Zawsze poczciwa, zawsze spokojna, Chodzi po łące ta krówka dojna. Przez cały dzionek jeść nie ustaje, A potem w stajni...
  • Paw - Józef Antoni Birkenmajer

    Patrzcie, jak paw się w słońcu wdzięczy! Pożyczył sobie barw od tęczy, Rozwinął ogon w kształt wachlarza I sunie z...
  • Taniec - Julian Tuwim

    Skoczył stołek do wiaderka, Zaprosił je do oberka, Dzbanek z półki - hyc na ziemię: "Ja niegorszy! Poproś-że mię...
  • Pszczółka - Stanisław Jachowicz

    Była to raz pszczółka mała, Co miodek z kwiatków zbierała: Od kwiateczka do kwiateczka Latała sobie pszczółeczka; Nigdy próżno...
  • Listopad - Jan Brzechwa

    Złote, żółte i czerowne Opadają liście z drzew, Zwiędłe liście w obcą stronę Pozanosił wiatru wiew. Nasza chata niebogata...
  • Słoń trąbalski - Julian Tuwim

    Był sobie słoń wielki - jak słoń. Zwał się ten słoń Tomasz Trąbalski. Wszystko, co miał, było jak słoń...
  • Mucha - Jan Brzechwa

    Z kąpieli każdy korzysta, A mucha chciała być czysta. W niedzielę kąpała się w smole, A w poniedziałek w...
  • Jeż - Jan Brzechwa

    Idzie jeż, idzie jeż, Może ciebie pokłuć też! Pyta wróbel: "Panie jeżu, Co to pan ma na kołnierzu?"...
  • Pytalski - Jan Brzechwa

    Na ulicy Trybunalskiej Mieszka sobie Staś Pytalski, Co gdy tylko się obudzi, Pytaniami dręczy ludzi. W którym miejscu zaczyna...
  • Jak szła Wisła do morza - Maria Konopnicka

    A ta śliczna Wisła Na Śląsku wytrysła, Przeleciała kawał świata, Nim tu do nas przyszła. Przeleciała Śląsko, Przeleciała Kraków...
  • W nocy - Józef Czechowicz

    Biały miesiączek Po niebie chodzi, Srebrnym paluszkiem Po świecie wodzi. Palec-promyczek Na drzewach kładzie, Liczy ostatnie Listeczki w sadzie...
  • Do dzieci - Ignacy Krasicki

    O wy, co wszystkie porzuciwszy względy, Za cackiem bieżyć gotowi z zapędy, Za cackiem, które zbyt wysoko leci, Bajki...
  • Atłas i kitaj - Ignacy Krasicki

    Atłas w sklepie z kitaju żartował do woli; Kupił atlas pan sędzię, kitaj pan podstoli. A że trzeba pieniędzy...
  • Tadeuszek - Stanisław Jachowicz

    Raz niegrzeczny Tadeuszek Nawsadzał w butelkę muszek; A nie chcąc ich męczyć głodem, Ponarzucał chleba z miodem. Widząc to...
  • Człowiek i wilk - Ignacy Krasicki

    Szedł podróżny w wilczurze, zaszedł mu wilk drogę. "Znaj z odzieży - rzekł człowiek - co jestem, co mogę...
  • Rozrzutny wróbel - Jan Brzechwa

    We wsi Duże Kałuże Siedział wróbel na murze I ćwierkał wniebogłosy: - Jestem nagi i bosy, Nie mam dachu...
  • Słowik i szczygieł - Ignacy Krasicki

    O prym, kto lepiej śpiewa, szedł szczygieł z słowikiem; Stanęli więc obydwa przed sędzią czyżykiem. Wygrał szczygieł. Zadziwił wszystkich...
  • Myszy - Ignacy Krasicki

    Każdy się swoim zatrudnia kłopotem: Radziły myszy, co tu robić z kotem. Mówiły jedne: "Darami go skusić!" Mówiły...
  • Jabłonka - Maria Konopnicka

    Jabłoneczka biała Kwieciem się odziała; Obiecuje nam jabłuszka, Jak je będzie miała. Mój wietrzyku miły, Nie wiej z całej...
  • Rozmowa ptaków - Julian Tuwim

    Kukułeczka kuka, Dzięcioł w drzewo stuka, Jaskółeczka śmigła Ćwierka coś do szczygła. Szara pliszka kwili: Ciszej, moi mili, Boście mi...
  • Basia - Stanisław Jachowicz

    Cóż się stało Basi? Jakąż widzę zmianę! Jej nosek napuchnięty, oczki zapłakane, A pod noskiem plasterek. Cóż to wszystko...
  • Orzeł i jastrząb - Ignacy Krasicki

    Orzeł, nie chcąc się podłym polowaniem bawić, Postanowił jastrzębia na wróble wyprawić. Przynosił jastrząb wróble, jadł je orzeł smacznie...
  • Chrzan - Jan Brzechwa

    Płacze chrzan na salaterce, Aż się wszystkim kraje serce. "Panie chrzanie, Niech pan przestanie!" Chudy seler płacze także...
  • Dwie krawcowe - Jan Brzechwa

    Wędrowały dwie krawcowe, Szyły piękne suknie nowe. Szyły suknie w groszki, w kwiatki, W paski, w kratki i w...
  • Andzia - Stanisław Jachowicz

    Nie rusz Andziu, tego kwiatka, Róża kole" - rzekła matka. Andzia mamy nie słuchała, Ukłuła się i płakała....
  • Pan Maluśkiewicz i wieloryb - Julian Tuwim

    Był sobie pan Maluśkiewicz Najmniejszy na świecie chyba. Wszystko już poznał i widział Z wyjątkiem wieloryba. Pan Maluśkiewicz był -...
  • Kura - Józef Antoni Birkenmajer

    Piskląt nie spuszcza z oka Troskliwa pani kwoka. Dzielnie ich nieraz broni, Kota i psa precz odgoni! Ogromną jest jej...
  • Ręce i nogi - Jan Brzechwa

    Jak wiadomo z zoologii, Każdy koń ma cztery nogi, Ale kto z uczonych wie Czemu cztery, a nie dwie...
  • Dwa kotki - Stanisław Jachowicz

    Były to dwa kotki: Jeden ładny, lecz z szafek wyjadał łakotki, Drugi brzydki, bury, Ale płoszył szczury Powiedzcież mi...
  • Natka-szczerbatka - Jan Brzechwa

    Jest w naszym domu schodowa klatka, A na tej klatce - lokali pięć. W jednym z nich mieszka Natka-szczerbatka...
  • Pranie - Maria Konopnicka

    — Pucu! Pucu! Chlastu! Chlastu! Nie mam rączek jedenastu, Tylko dwie mam rączki małe, Lecz do prania doskonałe. Umiem...
  • Ciotka Danuta - Jan Brzechwa

    Chuda ciotka Danuta Robi swetry na drutach. Już po pięciu minutach Dowiedziały się o tym jaskółki, Gwałt podniosły do...
  • Bazyliszek - Artur Oppman

    W kuźni płatnerskiej imćpana Melchiora Ostrogi robota wrzała aż miło. Czeladzie pracowali nad wykończeniem przepysznej zbroi rycerskiej dla Jego Miłości...
  • Piłka - Stanisław Jachowicz

    Piłka się raz z chłopców śmiała, Że wyżéj od nich skakała; Urażeni żarty temi, Nie podnieśli piłki z ziemi...
  • Żuczek - Maria Konopnicka

    Wyszedł żuczek na słoneczko W zielonym płaszczyku. - Nie bierzże mnie za skrzydełka, Miły mój chłopczyku. Nie bierzże mnie za...
  • Ptasi mózg - Jan Brzechwa

    Dnia pewnego leśne ptaki Przeczytały napis taki: "Tu dla mody i ozdoby Wymieniamy ptasie dzioby! Szlifujemy, poprawiamy I zapłaty...
  • Wino i woda - Ignacy Krasicki

    Przymawialo jednego czasu wino wodzie: Ja panom, a ty chłopom jesteś ku wygodzie." "Nie piłoby cię państwo -...
  • Ogródek - Maria Konopnicka

    W naszym ogródeczku Są tam śliczne kwiaty: Czerwone różyczki I modre bławaty. Po sto listków w róży, A po...
  • Kaczka - Józef Antoni Birkenmajer

    Gdy chodzi, ciągle się kiwa, Ale przewybornie pływa, Nasza kaczka urodziwa! Ledwo się wylęgną młode, Raptem, gwałtem biegną w wodę...
  • Pomocnica mamusi - Józef Antoni Birkenmajer

    Ola pilna i nie lubi, Gdy ktoś zbija bąki, — Sprząta, szyje, czasem pierze, Chętnie chodzi po sprawunki. Nigdy na...
  • Kulki - Jan Brzechwa

    Dwie damulki z Koziej Wólki Kupowały w sklepie kulki, Kupiły ich bardzo dużo, Nie wiedząc, do czego służą. Kulały...
  • Stryjek - Jan Brzechwa

    Miał stryjek pod Gródkiem Chałupę z ogródkiem. "Dużo z tym zachodu, Dosyć mam ogrodu!" I wszystko, co miał...
  • Stary pies i stary sługa - Ignacy Krasicki

    Póki gonił zające, póki kaczki znosił, Kasztan, co chciał, u pana swojego wyprosił. Zstarzał się. Aż z owego pańskiego...
  • Gęsi - Ignacy Krasicki

    Gęsi, iż Rzym uwolniły, Wielbione były; A że się to i w nocy, i krzyczeniem działo, Ujęte chwałą Szły na...
  • Pieśń leniwca - Stanisław Jachowicz

    Zjadło by się, zjadło; Gdyby z nieba spadło. Lecz pracować, to niesmacznie; Ten nie skończy, kto nie zacznie. Piło...
  • Furman i motyl - Ignacy Krasicki

    Ugrzązł wóz, ani ruszyć już się nie mógł w błocie, Ustał furman, ustały i konie w robocie. Motyl, który...
  • Huśtawka - Józef Antoni Birkenmajer

    Huśtaweczka mknie do góry, jakby miała żywe skrzydła, aż miarowo chrzęszczą sznury, skrzypią belki i spoidła. Gołąbeczki, widząc zdala, jak...
  • Kaczki - Józef Antoni Birkenmajer

    Ptak to nieduży, Żyje w kałuży, Szare i białe Kaczuszki małe. Dziób ma szeroki, Opasłe boki I wiesz, mój drogi...
  • Alegoria - Ignacy Krasicki

    Wszędzie się znajdzie rozum, byle tylko szukać, A nawet i jegomość, kiedy zacznie fukać, I jejmość, gdy rozprawia, I nasz...
  • Gwiazda - Leopold Staff

    Świeciła gwiazda na niebie, Srebrna i staroświecka, Świeciła wigilijnie, Każdy zna ją od dziecka. Zwisały z niej z wysoka Długie...
  • Owieczka i pasterz - Ignacy Krasicki

    Strzygąc pasterz owieczkę nad tym się rozwodził, Jak wiele prac ponosi, żeby jej dogodził. Że milczała: "Niewdzięczna!" -...
  • Kukuryku - Stanisław Jachowicz

    Piał kogucik: kukuryku! Wstawaj rano, mój chłopczyku. ? A chłopczyk się ze snu budzi, Patrzy.... dużo chodzi ludzi; Więc się...

Wierszyki dla dzieci

Literatura dziecięca i wiersze dla dzieci nie mają w Polsce zbyt długiej historii. Także na świecie wyodrębniła się ona dość późno. Mniej więcej do XVIII w. zarówno w Polsce jak i na świecie dzieci miały do czynienia wyłącznie z literaturą mówioną. Bajki czy opowieści były przekazywane ustnie przez mamy i babcie. Dużą rolę w poznawaniu przez dzieci literatury odegrał teatr, głównie uliczny i ludowy, z którymi najmłodsi mieli do czynienia choćby na jarmarkach. Przełomem jeśli chodzi o literaturę dla dzieci na świecie było wydanie w 1719 r. „Robinsona Crusoe” Daniela Defoe, które dało początek pisarstwu dla najmłodszych. Jeszcze w tym samy wieku powstały „Podróże kapitana Guliwera” Jonathana Swifta czy „Historia Don Kichota” Miguela de Cervantesa.

Oświecenie: pierwsze wierszyki dla dzieci

Na polski grunt tę swego rodzaju powieść przygodową przeniósł Ignacy Krasicki tworząc „Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki”. Jeśli chodzi o wiersze to autor ten odegrał dużą rolę w rozwoju gatunku bajki. Krasicki bezpośrednio nawiązywał do starożytnego bajkopisarza Ezopa, a także do żyjącego sto lat przed Krasickim – La Fontaine’a. Choć wszyscy oni pisali bajki to nie adresowali ich do dzieci. Bajki Krasickiego jednak ze względu na swój dydaktyczny charakter świetnie nadawały się dla najmłodszych. W wierszu „Czapla, ryby i rak” poruszał on ważną kwestię naiwności ryb z jednej strony i podstępności czapli z drugiej. Ptak fałszywie troszcząc się o życie ryb, które miały być niby wyłowione przez rybaków, zaproponował przeniesienie w dziobie mieszkańców jeziora do innego stawu. Tak naprawdę chodziło jedynie o łatwy łup, bo ryby same wskakiwały do dzioba czapli. Jedynie rak zauważył podstęp w ostatniej chwili i „o zemstę zaraz się pokusił. Tak dobrze za kark ujął, iż czaplę udusił”. Bajki Krasickiego miały przede wszystkim charakter dydaktyczny, ganiły złe cechy i chwaliły cnoty.

Wiersze dla dzieci w romantyzmie

W epoce romantyzmu wiersze dla dzieci pisane były coraz częściej, a do najważniejszych twórców literatury dla najmłodszych był Aleksander Fredro. Ciągle najważniejszą cechą utworów dla dzieci były wychowanie i dydaktyka. Tak jak choćby w przypadku wierszyka „Małpa w kąpieli”, gdzie naiwne zwierzę chcąc skorzystać z uroków ciepłej wody, nie umiejąc korzystać z kranu oparza się i ostatecznie z kąpieli nic nie wychodzi. Na bardzo ważną kwestię relacji międzyludzkich i wzajemnego szacunku Aleksander Fredro zwraca uwagę w wierszu „Paweł i Gaweł”. Wiersz uczy, że żyjąc wśród ludzi nie należy być dla innych uciążliwym, bo z ich strony może spotkać nas to samo. Morał „jak ty komu, tak on tobie” jest aktualny do dziś. Wiersze dla dzieci pisał również największy polski wieszcz – Adam Mickiewicz. Morał z jego wiersza „Przyjaciele”, że „prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie” stał się jednym z najpopularniejszych polskich przysłów.

Dydaktyczny charakter wierszyków

Pierwsze wierszyki dla dzieci miały charakter dydaktyczny i dopiero Maria Konopnicka jako pierwsza zwróciła uwagę, że literatura dla dzieci nie musi tylko i wyłącznie uczyć, ale także bawić i wzruszać. Właśnie Maria Konopnicka po raz pierwsza skupiła się nie tylko na treści utworów dla dzieci, ale również na formie, uznając, że dzieci również "czują" poezję. Jej baśń „O krasnoludkach i sierotce Marysi” to pierwszy taki utwór w historii polskiej literatury. Stał się on pierwowzorem tej formy literackiej w naszym kraju. Maria Konopnicka stworzyła również popularną postać Pimpusia Sadełko, niesfornego kotka, który przeżywa swoje szkolne przygody.

Konopnicka tworzyła w czasie, kiedy Polski nie było na mapie świata. Dlatego wiersze dla dzieci i cała literatura powstająca dla dzieci odgrywała ogromną rolę w nabywaniu przez dzieci świadomości narodowej oraz w poznawaniu tradycji i historii Polski. Przykładem takiego dzieła jest „Rota” – utwór który stał się na swój sposób drugim hymnem znajdującej się pod zaborami Polski. Zanim powstała jednak „Rota” w 1900 r. powstał jeden z najważniejszych patriotycznych utworów tamtego czasu – „Katechizm młodego Polaka” Władysława Bełzy. Wiersza zaczynającego się od słów „Kto ty jesteś? – Polak mały!” dzieci uczą się do dziś. Była to prosta w formie, łatwa do nauczenia wyliczanka, dzięki której dziecko w przystępny sposób uczyło się symboli narodowych. Utwór ten był zakazany przez cenzurę w komunistycznej Polsce od 1951 r.

Najpiękniejsze wierszyki dla dzieci - wiek XX

Dwudziesty wiek był wiekiem dziecka. To w tym wieku wiersze dla dzieci stały się gatunkiem literackim. W dwudziestoleciu międzywojennym czołowym przedstawicielem twórczości dziecięcej byli Julian Tuwim oraz Jan Brzechwa. Ten drugi pisał wiersze i utwory dla dzieci jeszcze długo po wojnie. Obaj stworzyli najpopularniejsze wiersze dla dzieci. „Lokomotywa”, „Rzepka”, „Bambo” – te utwory Tuwima zna prawie każde dziecko w Polsce. „Biega krzyczy pan Hilary” – pierwszy wers wierszyka „Okulary” jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych wersów polskiej literatury dziecięcej. Wiersz uczy, że często szukamy daleko czegoś co okazuje się być bardzo blisko. Pełnię swojego poetyckiego kunsztu Julian Tuwim pokazał w wierszu „Ptasie radio”, gdzie autor wykorzystuje szereg środków stylistycznych m.in. wyrazów dźwiękonaśladowczych („ra¬dio, ra¬di¬jo, dijo, ijo, ijo, Tijo, tri¬jo, tru lu lu lu lu”), dzięki którym niemal słychać śpiewające ptaki.

Jedne z najpiękniejszych wierszyków dla dzieci są autorstwa Jana Brzechwy. Jego utwory znane są nie tylko w formie pisanej, ale stanowią słowa wielu popularnych piosenek takich jak „Kaczka-dziwaczka”, „Na Wyspach Bergamutach”. Swoją popularności zawdzięczają adaptacjom filmowym powieści Jana Brzechwy takich jak „Akademia Pana Kleksa” czy „Podróże Pana Kleksa”. Ich autor stworzył mnóstwo dziecięcych bohaterów, wśród nich jest postać niesfornej Pchły-Szachrajki, która początkowo kłamiąc i naciągając przechodzi przemianę, by ostatecznie wziąć ślub i mieć „dzieci pięć tysięcy”.

Wiersze dla dzieci mają krótką historię w polskiej literaturze, bo sięga ona ledwie około 200 lat. Mimo, że wierszyki dla najmłodszych tworzono już wcześniej to dopiero XIX i XX w., a zwłaszcza twórczość Marii Konopnickiej podniosła literaturę dziecięcą do rangi sztuki. Dzięki temu powstały niezapomniane utwory dziecięce, których do dziś uczą się kolejne pokolenia.

Edukacyjna rola czytania

Choć czasem można odnieść wrażenie, że najmłodsi nie będą zainteresowani poezją - to nieprawda! Dzieci są bardzo wrażliwe na piękne słowa rymowanek i piosenek, jak też wierszy. Im szybciej rozpocznie się dziecięca przygoda z poezją, tym lepiej. Wierszyki pomagają rozwinąć emocjonalną wyobraźnię maluchów, a także pamięć. Słysząc wiersz, dziecko łatwiej nauczy się rozpoznawać znaczenie poszczególnych słów, dostrzeże także rytm i melodyjność mowy. Warto wspomnieć, że osłuchanie z językiem to podstawa rozwoju mowy. Otaczaj więc swoje dziecko piękną poezją, a ono w przyszłości odwdzięczy się, używając pięknego języka. Piękne wiersze dla dzieci ułatwią maluchom również zasypianie.

Zanim się obejrzysz, dziecko będzie samo recytować swoje ulubione wiersze. Nierzadko są to te same utwory, które recytowały poprzednie pokolenia. Nic w tym dziwnego. Utwory polskich mistrzów są piękne, zabawne i wartościowe! Ich ponadczasowa forma i uniwersalny przekaz nigdy nie przeminą. Nie czekaj dłużej i zapoznaj dziecko z najpiękniejszymi wierszykami dla dzieci.