„Romeo i Julia” (ang. „Romeo and Juliet”) to tragedia Williama Szekspira, napisana we wczesnym okresie jego twórczości, prawdopodobnie między 1591 a 1595 rokiem. Po raz pierwszy została wydana drukiem w 1597 roku w formacie quarto, natomiast kolejne edycje, przede wszystkim wydanie z 1599 roku, zawierały pełniejszy i poprawiony tekst. Akcja dramatu rozgrywa się przede wszystkim w Weronie oraz częściowo w Mantui. Utwór należy do najpopularniejszych dzieł Szekspira i już za jego życia był często wystawiany. Tytułowi bohaterowie stali się jednym z najbardziej rozpoznawalnych w kulturze europejskiej wzorców młodych, tragicznych kochanków. Dramat przedstawia ich uczucie na tle wieloletniego konfliktu dwóch szlacheckich rodzin, Montekich i Kapuletów, którego konsekwencje wykraczają poza życie samych zwaśnionych rodów.
Historia Romea i Julii nie była całkowicie oryginalnym pomysłem Szekspira, lecz stanowiła rozwinięcie wcześniejszej europejskiej tradycji opowieści o tragicznej miłości. Jej odległych odpowiedników można szukać między innymi w antycznej historii Pyrama i Tyzbe opisanej w „Metamorfozach” Owidiusza. Bezpośrednimi źródłami były jednak włoskie nowele, przede wszystkim opowieść Mattea Bandella o zakochanych z Werony. Do Anglii historia dotarła dzięki poematowi Arthura Brooke’a „The Tragical History of Romeus and Juliet” z 1562 roku oraz prozatorskiemu opracowaniu Williama Paintera zamieszczonemu w „Palace of Pleasure”. Szekspir zachował podstawowy schemat fabularny wcześniejszych wersji, lecz rozbudował charaktery bohaterów drugoplanowych, szczególnie Merkucja, Parysa i Marty, a także nadał historii większą dynamikę dramatyczną i psychologiczną.
„Romeo i Julia” ma budowę typową dla dramatu elżbietańskiego. Utwór składa się z pięciu aktów, a prolog wygłaszany przez Chór już na początku zapowiada tragiczne zakończenie historii, dzięki czemu uwaga odbiorcy skupia się nie na pytaniu, co się wydarzy, lecz dlaczego wydarzenia doprowadzą do katastrofy. Szekspir łączy sceny tragiczne z komicznymi, szczególnie w wypowiedziach Merkucja i Marty, co zwiększa kontrast między codziennością bohaterów a narastającym dramatem. W utworze pojawiają się zarówno wiersz, jak i proza, a język poszczególnych postaci zmienia się zależnie od sytuacji oraz ich pozycji społecznej. Szczególne znaczenie ma forma sonetu, wykorzystana między innymi podczas pierwszej rozmowy Romea i Julii. Charakterystyczne są również rozbudowane metafory, gry słowne, antytezy oraz obrazy światła i ciemności, za pomocą których Szekspir przedstawia uczucie bohaterów.
Najważniejszym tematem dramatu jest miłość skonfrontowana z nienawiścią, społecznym konfliktem i lojalnością wobec rodziny. Uczucie Romea i Julii rozwija się niezwykle szybko i wymaga od bohaterów przekroczenia zasad narzuconych przez zwaśnione rody. Szekspir podejmuje również problem przeznaczenia, przypadku, odpowiedzialności za własne decyzje oraz niebezpieczeństwa wynikającego z pośpiechu i gwałtownych emocji. Istotny jest konflikt młodego pokolenia ze światem dorosłych, w którym dawne urazy i konwenanse okazują się silniejsze niż indywidualne pragnienia. Powracający motyw światła i ciemności służy przedstawieniu miłości jako wartości jasnej i czystej, rozwijającej się jednak w świecie zdominowanym przez przemoc i nienawiść. Śmierć tytułowych bohaterów prowadzi ostatecznie do pojednania Montekich i Kapuletów, dlatego tragedia ukazuje również wysoką cenę, jaką społeczeństwo płaci za podtrzymywanie nieuzasadnionych konfliktów.
„Romeo i Julia” należy do najczęściej wystawianych i adaptowanych dramatów Szekspira. Od XVII wieku utwór wielokrotnie przerabiano na potrzeby sceny, czasami zmieniając jego zakończenie lub usuwając fragmenty uznawane w danej epoce za niestosowne. Historia zakochanych stała się inspiracją dla oper, baletów, filmów i musicali. Do najbardziej znanych adaptacji filmowych należą wersja w reżyserii Franca Zeffirellego z 1968 roku oraz „Romeo + Juliet” Baza Luhrmanna z 1996 roku. Motyw konfliktu dwóch grup i zakazanej miłości został także wykorzystany w musicalu „West Side Story”. W Polsce do historii Szekspira nawiązuje między innymi musical „Romeo i Julia” Janusza Józefowicza. Trwała obecność utworu w kulturze sprawiła, że imiona Romea i Julii stały się powszechnymi symbolami miłości bezwarunkowej, młodzieńczej i tragicznej.