Makbet – opracowanie

„Makbet” to tragedia autorstwa Williama Szekspira, należąca do najważniejszych dramatów w historii literatury europejskiej. Utwór powstał prawdopodobnie około 1606 roku, a po raz pierwszy został opublikowany w 1623 roku w tzw. Pierwszym Folio. Jest to najkrótsza tragedia Shakespeare’a, a jej akcja rozgrywa się w średniowiecznej Szkocji. Dramat przedstawia niszczące skutki niepohamowanej ambicji, żądzy władzy, zbrodni oraz wyrzutów sumienia.

Głównym bohaterem utworu jest Makbet, szkocki wódz i tan Glamis, który początkowo zostaje ukazany jako człowiek odważny, lojalny wobec króla Dunkana i zasłużony w walce. Po zwycięskiej bitwie Makbet spotyka trzy Czarownice, które przepowiadają mu, że zostanie tanem Kawdoru, a następnie królem Szkocji. Gdy pierwsza część przepowiedni szybko się spełnia, w bohaterze rodzi się myśl o zdobyciu korony. Czarownice przepowiadają również Bankowi, przyjacielowi Makbeta, że nie zostanie królem, ale da początek rodowi królewskiemu.

Decydującym momentem dramatu jest zabójstwo króla Dunkana. Makbet początkowo waha się przed popełnieniem zbrodni, ponieważ wie, że jako krewny, poddany i gospodarz powinien chronić monarchę. Do morderstwa namawia go jednak Lady Makbet, która pragnie władzy i uważa, że mąż musi odrzucić skrupuły. Po dokonaniu zabójstwa Makbet obejmuje tron, lecz nie zyskuje spokoju. Zaczyna obawiać się utraty władzy, dlatego zleca kolejne zbrodnie, między innymi zabójstwo Banka oraz rodziny Makdufa.

Ważnym tematem tragedii jest psychologiczny rozpad bohaterów. Makbet popełnia zbrodnię, aby spełnić przepowiednię i zaspokoić ambicję, ale szybko staje się tyranem żyjącym w lęku przed zemstą oraz utratą tronu. Widzi ducha Banka, ufa dwuznacznym przepowiedniom Czarownic i coraz bardziej oddala się od moralności. Lady Makbet, początkowo silna i bezwzględna, z czasem zostaje pokonana przez poczucie winy. Jej lunatyczne próby zmycia niewidzialnej krwi z rąk pokazują, że zbrodnia niszczy nie tylko porządek państwa, lecz także ludzką psychikę.

„Makbet” jest dramatem o ambicji, winie, przeznaczeniu, wolnej woli i odpowiedzialności za własne czyny. Szekspir pokazuje, że przepowiednia nie musi sama prowadzić do zła – to człowiek decyduje, czy ulegnie pokusie i jaką drogę wybierze. Źródłem fabuły były między innymi „Kroniki” Raphaela Holinsheda, opisujące dzieje Szkocji, jednak dramat znacząco przekształca historyczny materiał. Utwór kończy się klęską Makbeta, który ginie z ręki Makdufa, a na tron wstępuje Malcolm, syn Dunkana. Przywrócenie prawowitej władzy oznacza odnowienie porządku zniszczonego przez zbrodnię i tyranię.