Jan Kochanowski

Jan Kochanowski - biografia

Jan Kochanowski to jeden z najbardziej znanych polskich poetów, którego do dzisiaj uważa się za należącego do grona najwybitniejszych twórców renesansowych w Europie. Za rok urodzenia poety uznaje się rok 1530. Jan Kochanowski przyszedł na świat w Sycynowie, jako syn Anny i Piotra herbu Korwin, który był sędzią ziemskim sandomierskim i komornikiem granicznym.

Dzięki przynależności do rodziny szlacheckiej, swoją edukację Jan Kochanowski rozpoczął wcześnie - prawdopodobnie w 1538 roku. Nie ma jednak pewności jak wyglądały początkowe etapy nauki Kochanowskiego (mógł uczęszczać do szkoły parafialnej w Zwoleniu lub mieć prywatnego nauczyciela). W wieku czternastu lat rozpoczął naukę w Akademii Krakowskiej, którą zakończył prawdopodobnie w 1549 roku, kiedy to udał się do Wrocławia. Kochanowski następne kilka lat spędził we Wrocławiu, Radomiu i Krakowie, a następnie w latach 1551 - 1552 przebywał w Królewcu. Z tego okresu pochodzi też pierwsza zachowana poezja twórcy - zamieścił on dwa wpisy w egzemplarzu Tragedii Seneki Młodszego.

W 1552 roku Jan Kochanowski wyjechał do Padwy, gdzie podjął studia wyższe. Edukację zakończył w 1555 roku, a w międzyczasie został mianowany konsyliarzem polskiej nacji na uniwersytecie w Padwie. Następnie powrócił do Polski (z przerwą na kilkumiesięczny pobyt we Włoszech w 1556 roku). Do Włoch wyjeżdżał jeszcze kilkukrotnie - między innymi w 1558 roku, kiedy to zwiedził kraj i nawiązał znajomość z takimi uczonymi jak Jan Zamoyski, Franciszek Masłowski czy Łukasz Górnicki. Następnie zwiedził Francję, a w 1559 roku ostatecznie powrócił do ojczyzny.

W 1559 roku, w wyniku podziału spadku po zmarłych rodzicach, stał się właścicielem Czarnolasu. Tworzył w tym czasie wiele dzieł, zwłaszcza fraszek (np. Zuzanna, Zgoda). W 1563 roku Jan Kochanowski trafił do służby podkanclerza Piotra Myszkowskiego, stając się tym samym sekretarzem królewskim, a dwa lata później, 7 lutego 1564 roku, objął probostwo w katedrze poznańskiej. W kolejnych latach zajmował się przede wszystkim obowiązkami dworskimi i brał udział w obradach sejmu walnego. W 1567 roku towarzyszył królowi podczas manewrów wojskowych na Litwie, a na przełomie lat 1568 i 1569 brał udział w wyprawie radoszkowickiej. Po śmierci Zygmunta wziął udział w elekcji Henryka Walezego w Warszawie (w 1573 roku), a gdy ten uciekł, Kochanowski wycofał się z życia dworskiego.

Okres czarnoleski

W 1574 roku poeta osiedlił się na stałe w Czarnolesie, a w 1575 roku (prawdopodobnie, choć data ślubu nie jest pewna) ożenił się z Dorotą Podlodowską, która urodziła siedmioro dzieci Kochanowskiego - sześć córek oraz jednego syna (urodzonego już po śmierci Jana). Rok po ślubie, w 1576 roku, został posłem królewskim. Lata spędzone w Czarnolesie poświęcał jednak głównie na działalność poetycką, w 1577 roku ukończył jedno ze swoich wielkich dzieł – „Odprawę posłów greckich”. Okres czarnoleski to również okres rozczarowania Kochanowskiego, najpierw w 1577 roku umiera jego brat, Kacper, a następnie w 1579 r. Urszula, ukochana córka poety. Jej śmierć zainspirowała Kochanowskiego do stworzenia Trenów. Najprawdopodobniej w 1582 żegna również swoją kolejną córeczkę – Hannę

W 1584 roku na polecenie króla Stefana Batorego wyruszył do Lublina, gdzie odbywało się tajne zebranie mające na celu rozwiązanie konfliktów politycznych. Chcąc pomścić śmierć szwagra, Jakuba Podlodowskiego (zabitego na wyprawie do Turcji celem zakupu koni do stajni królewskich), przybył do Lublina i tamże, 22 sierpnia 1584 roku, zmarł na udar. Jego odejście wywołało wiele literackich następstw. Żałobne utwory napisali tacy twórcy jak Sebastian Fabian Klonowic czy Andrzej Trzecieski. Grób poety znajduje się w kościele parafialnym w Zwoleniu.

Jan Kochanowski – twórczość

Twórczość Jana Kochanowskiego jest bardzo bogata i różnorodna, a zalicza się do niej kilkaset utworów w języku polskim i łacińskim. Poeta był płodnym twórcą czerpiącym natchnienie zarówno ze swojego życia osobistego, jak i z chrześcijaństwa i z różnych nurtów filozoficznych (nurt neoplatoński, neostoicki, epikurejski czy sokratejsko-sceptyczne). Szczególnie lubianym przez Kochanowskiego gatunkiem były fraszki, których stworzył ok. 300. Był także autorem wielu pieśni, od, elegii, epigramatów, sielanki oraz licznych przekładów. Do jego dzieł należą takie utwory jak: Do gościa, Raki, Na śmierć, Na fortunę, O doktorze Hiszpanie, O pijaństwie, Pieśni Jana Kochanowskiego księgi dwoje, Pieśń świętojańska o Sobótce, Pieśni kilka, Odprawa posłów greckich, Siedem psalmów pokutnych, Treny i wiele innych.

Poeta przyczynił się także w znacznym stopniu do rozwoju języka polskiego. Za swój nadrzędny cel Jan Kochanowski uważał stworzenie dzieła doskonałego nie tylko pod względem treści, ale i formy. Wykorzystywał w swoich dziełach zarówno archaizmy, jak również neologizmy, z których słynął (przypuszcza się, że wprowadził do mowy polskiej takie słowa jak mlecznobiały, wielkooki, wielkomyślny, prędkonogi i wiele innych). Kochanowski unikał w swoich utworach dialektyzmu, skupiał się natomiast na fonetyce (np. formy bez przegłosu lechickiego), słowotwórstwie (np. zaprzeczone przymiotniki) i fleksji (np. rzeczownikowe formy przymiotników).

Jan Kochanowski - twórczość

Nasza witryna korzysta z plików COOKIES („ciasteczka”). Dowiedz się więcej o COOKIES z naszej Polityki Prywatności.
ROZUMIEM