Kolędy polskie

  • Pieśń o Narodzeniu Pańskim - Franciszek Karpiński Bóg się rodzi, moc truchleje, Pan niebiosów obnażony; Ogień krzepnie, blask ciemnieje: Ma granice - nieskończony: Wzgardzony - okryty...
  • Mizerna, cicha, stajenka licha - Teofil Lenartowicz Mizerna, cicha, Stajenka licha, Pełna niebieskiej chwały; Oto leżący, Przed nami śpiący, W promieniach Jezus mały. Nad nim Anieli...
  • Bracia patrzcie jeno - Franciszek Karpiński Bracia patrzcie jeno jak niebo goreje znać, że coś dziwnego w Betlejem się dzieje. Rzućmy budy, warty, stada, niechaj nimi...
  • Mędrcy świata, monarchowie Mędrcy świata, monarchowie, gdzie śpiesznie dążycie? Powiedzcież nam Trzej Królowie, chcecie widzieć Dziecię? Ono w żłobie nie ma tronu i...
  • W dzień Bożego Narodzenia 1. W dzień Bożego narodzenia, Radość wszystkiego stworzenia. Ptaszki do szopy zlatują, Jezusowi przyśpiewują, przyśpiewują. 2. Słowik zaczyna dyszkantem, Szczygi...
  • Gdy się Chrystus rodzi Gdy się Chrystus rodzi I na świat przychodzi Ciemna noc w jasności Promienistej brodzi Aniołowie się radują, Pod niebiosy wyśpiewują:...
  • Gdy śliczna Panna Gdy śliczna Panna Syna kołysała, z wielkim weselem tak Jemu śpiewała: Li li laj, moje Dzieciąteczko, li li laj, śliczne...
  • Jezus malusieńki Jezus malusieńki, leży wśród stajenki, Płacze z zimna, nie dała mu Matula sukienki. Bo uboga była, rąbek z głowy zdjęła...
  • Hojka Hojka hojka zielyni się trowka, zielyni się trowka Siedzom sobie pastuszkowie jedzom kaszym z gorka Siedzom sobie pastuszkowie jedzom kaszym...
  • Nie było miejsca dla Ciebie 1. Nie było miejsca dla Ciebie, w Betlejem w żadnej gospodzie. I narodziłeś się Jezu, w stajni w ubóstwie i...
  • Gore gwiazda Jezusowi Gore gwiazda Jezusowi w obłoku Józef z Panną asystują przy boku, przy boku Refren: Hejże ino dyna, dyna, narodził się...
  • Wśród nocnej ciszy 1. Wśród nocnej ciszy głos się rozchodzi: Wstańcie, pasterze, Bóg się wam rodzi Czym prędzej się wybierajcie, Do Betlejem pośpieszajcie...
  • Przybieżeli do Betlejem pasterze Przybieżeli do Betlejem pasterze Grając skocznie Dzieciąteczku na lirze Refren: Chwała na wysokości, chwała na wysokości, a pokój na ziemi...
  • Dzisiaj w Betlejem Dzisiaj w Betlejem, dzisiaj w Betlejem wesoła nowina, że Panna czysta, że Panna czysta, porodziła Syna. Refren: Chrystus się rodzi...
  • Lulajże Jezuniu Lulajże Jezuniu, moja Perełko, Lulaj ulubione me Pieścidełko. Lulajże Jezuniu, lulaj, że lulaj A ty go matulu w płaczu utulaj...
  • Cicha noc Cicha noc, święta noc, pokój niesie ludziom wszem a u żłobka Matka Święta czuwa sama uśmiechnięta, nad Dzieciątka snem. Cicha...
  • Jezusa narodzonego wszyscy witajmy Jezusa narodzonego wszyscy witajmy, Jemu po kolędzie dary wzajem oddajmy. Oddajmy wesoło, skłaniajmy swe czoło, Skłaniajmy swe czoło Panu naszemu...
  • O gwiazdo Betlejemska 1. O gwiazdo Betlejemska, zaświeć na niebie mym. Tak szukam Cię wśród nocy, tęsknię za światłem Twym. Zaprowadź do stajenki...
  • Radujmy się, bracia mili 1. Radujmy się, bracia mili, gdyż dziw nad dziwy Swego Syna zesłał na świat Bóg dobrotliwy, Przyszedł Bóg na świat...
  • Do szopy, hej pasterze Do szopy, hej pasterze, Do szopy, bo tam cud, Syn Boży w żłobie leży, By zbawić ludzki ród. Refren: Śpiewajcie...

  • Pójdźmy wszyscy do stajenki 1. Pójdźmy wszyscy do stajenki, do Jezusa i Panienki Powitajmy Maleńkiego i Maryję Matkę Jego Powitajmy Maleńkiego i Maryję Matkę...
  • Triumfy Króla niebieskiego 1. Triumfy Króla niebieskiego zstąpiły z nieba wysokiego. Pobudziły pasterzów, dobytku swego stróżów? śpiewem. 2. Chwała bądź Bogu w wysokości...
  • Wesołą nowinę 1. Wesołą nowinę, bracia słuchajcie, Niebieską Dziecinę ze mną witajcie. Refren: Jak miła ta nowiną! Mów, gdzie jest ta Dziecina...
  • Oj, maluśki, maluśki 1. Oj, maluśki, maluśki, maluśki Jako rękawicka Alboli tez jakoby, jakoby Kawałecek smycka. 2. Cy nie lepiej Tobie by, Tobie...
  • W żłobie leży 1. W żłobie leży, któż pobieży Kolędować Małemu? Jezusowi, Chrystusowi, Dziś nam narodzonemu? Pastuszkowie przybywajcie, Jemu wdzięcznie przygrywajcie, Jako Panu...
  • Z Narodzenia Pana 1. Z narodzenia Pana dzień dziś wesoły, Wyśpiewują chwałę Bogu żywioły! Radość ludzi wszędy słynie, Anioł budzi przy dolinie Pasterzy...
  • Śliczna Panienka Jezusa zrodziła 1. Śliczna Panienka Jezusa zrodziła. W stajni powiwszy, siankiem Go okryła. O, siano, siano, siano jak lilija, na którym kładzie...
  • Skrzypi wóz 1. Skrzypi wóz, wielki mróz wielki mróz na ziemi. /2x Trzej królowie jadą złoto, mirrę kładą. Hej, kolęda, kolęda. /2x...

Kolędy to niezwykle ważna część naszej kultury. Nie można wyobrazić sobie Świąt Bożego Narodzenia bez kolędowania. Kolędy umilają nam wspólne chwile i sprawiają, że należycie przeżywamy czas Narodzenia Pańskiego. W kolędach przedstawiona jest często scena rodzicielska: wyeksponowane jest piękno narodzin i matczynej miłości. Przekaz zdaje się być zuniwersalizowany: piękna jest nie tylko Święta Rodzina, lecz rodzina w ogóle. Innym ważnym motywem kolęd jest dowartościowanie biedniejszej warstwy społeczeństwa: w końcu to pastuszkowie pierwsi, przed królami i mędrcami, odnajdują i czczą Syna Człowieczego. Ludzie mogą więc utożsamić się z pastuszkami i wynieść z kolęd ważną lekcję: to nie bogactwo i uznanie decyduje o tym, jak ważnymi postaciami w boskich dziejach świata możemy być – Bóg bowiem, wybierając na swe urodzenie żłób, a nie pałac, dowartościowuje ludzi ubogich.

„Jezus malusieńki”

„Jezus malusieńki” to kolęda pochodząca najprawdopodobniej z XVIII wieku z Kujaw. Podmiot liryczny podkreśla tu biedną kondycję Świętej Rodziny: Matka Boża nie jest w stanie nawet odpowiednio ubrać swego nowonarodzonego synka, daje mu jednak wszystko, co może. Maryja wie, że jej syn jest Synem Bożym; mówi ona do niego: „o mój Synu! Wola Twoja, nie moja się dzieje”. Ostatnia zwrotka zdaje się przepowiadać nam mękę, której dozna Jezus.

„Dzisiaj w Betlejem”

Kolęda „Dzisiaj w Betlejem” powstała prawdopodobnie w drugiej połowie XIX wieku. Obwieszcza nam ona „wesołą nowinę”: oto narodziło się Dzieciątko Boże, którego matką jest „czysta Maryja”. Jest w tej kolędzie bardzo dużo nadziei: oto nadszedł bowiem czas Oswobodziciela, który, jak możemy się domyślać, uwolni nas z niewoli grzechu. Całe stworzenie łączy się we wspólnym czczeniu Pana. Mimo, że Dzieciątko Boże zrodziło się w zwykłej stajence, będzie miało wielką misję do wypełnienia – jest ono w końcu „Królem nad Królami”. Rodzina piastuje nowonarodzone dziecię, tymczasem Mędrcy ze Wschodu przynoszą mu swe dary.

„Do szopy, hej pasterze”

„Do szopy, hej pasterze” to polska pastorałka najprawdopodobniej z XIX wieku, której autor nie jest znany. Podmiot liryczny nawołuje pasterzy, by udali się do szopy, gdzie właśnie narodził się Zbawiciel. W refrenie czczą Jezusa zarówno Aniołowie, królowie, jak i właśnie zwyczajni pasterze. Jest to zatem bez wątpienia dowartościowanie prostego ludu. W kolędzie podkreślone zostaje to, w jakiej biedzie przyszło na świat Dziecię Boże. Ostatnia zwrotka jest bardzo intymna: podmiot liryczny pragnie, by Jezusek „wziął go na własność” – podmiot oddaje się więc pod opiekę Bożą.

„Cicha noc, święta noc”

„Cicha noc, święta noc” to bardzo popularna kolęda, która została przetłumaczona na wiele języków. Pochodzi ona z początku XIX wieku z Austrii. Na język polski została przełożona w XX wieku. Kolęda ta przedstawia scenę, w której Matka Boska czuwa nad swym synkiem. Pastuszkowie nawoływani przez same Anioły zdążają w pobliże tego wielkiego wydarzenia, jakim są narodziny Syna Bożego. W kolędzie zostaje podkreślony fakt, że Syn Boży przyszedł na świat po to, by odkupić winy ludzkie.

„Ach ubogi żłobie”

„Ach ubogi żłobie” to piękna kolęda polska, której tekst powstał w XVIII wieku. Podmiot liryczny tego utworu podziwia małego Jezuska – jest to, według jego słów, „droższy widok niż ma niebo”. Podmiot zwraca uwagę na obecną kondycję Syna Bożego: wybrał on „barłóg” i biedę a nie bogactwo, dostojeństwa – choć przecież, jako Bóg, mógł narodzić się w pałacu, a nie w żłobie.  

„Wśród nocnej ciszy”

Kolęda „Wśród nocnej ciszy” powstała na przełomie XVIII i XIX wieku. Jej autor pozostaje nieznany. Podmiot liryczny obwieszcza nadejście Syna Człowieczego i nawołuje pasterzy, by podążali do miejsca tego cudownego wydarzenia. W kolędzie podkreślone zostaje to, że pasterze, a nie „króle, prorocy” pierwsi ujrzeli Dzieciątko. Ostatnia zwrotka przywołuje obraz Mszy Świętej: tam, niczym pastuszkowie, też odnajdujemy Jezusa – w chlebie i winie.

Podsumowanie

Kolędy to ważna część polskiej kultury, to tradycja, którą z pewnością warto kultywować. Na całe szczęście kolędy nie tracą na popularności – rok w rok zasiadamy do stołu, by cieszyć się Narodzeniem Pańskim i wspólnie kolędować lub słuchać w radiu przeróżnych, czasem bardzo tradycyjnych, czasem zdecydowanie nowoczesnych aranżacji kolęd. W kolędach pojawia się najczęściej intymny moment, w którym Maryja czuwa nad swoim nowonarodzonym synkiem. Nie braknie jednak w kolędach pozytywnego przekazu klasowego: to biedniejsze warstwy społeczne dostąpiły jako pierwsze spotkania Dzieciątka Bożego.