Aleksander Fredro

Biografia

Urodził się 20 czerwca 1793 roku jako hrabia w rodzinie posługującej się herbem Bończa. Początkowo uczył się w domu, jak na szlachecki dwór przystało. W wieku szesnastu lat zaciągnął się armii napoleońskiej Księstwa Warszawskiego, gdzie przebywał przez sześć lat, pełniąc funkcję oficera ordynansowego sztabu generalnego. Aresztowany przez Rosjan, nabawił się w niewoli tyfusu. Państwo doceniło jego zasługi wojenne, wręczając mu złoty krzyż Virtuti Militari i Krzyż Legii Honorowej. Po opuszczeniu armii osiadł w posiadłości ojca, którą umiejętnie zarządzał. Oficjalnie zadebiutował w 1818 roku komedią Pan Geldhab, choć już rok wcześniej powstała Intryga na prędce, jednak nie była zbyt udaną formą. Obyczajowe obserwacje, komizm sytuacji i wszechobecny humor zawarł także w następnych utworach: Mąż i żona (1822), Damy i huzary (1825), Pan Jowialski (1832), Zemsta (1833), Śluby panieńskie, czyli magnetyzm serca (1833). Należał do Towarzystwa Przyjaciół Nauk, wspierał represjonowanych powstańców, później został nawet postawiony w stan oskarżenia za przemowy krytykujące rządy austriackie. Przez ostrą krytykę postanowił nie publikować swoich dzieł przez kolejne osiemnaście lat. Skupił się wtedy na prowadzeniu pamiętnika z czasów wojny, pisząc Trzy po trzy (1844–1846). Po powrocie na salony zdecydował, że nie wystawi sztuk, jeśli ktokolwiek będzie ingerował w ich treść. Zaangażowany społecznie, powołał Towarzystwo Kredytowe Ziemskie i Galicyjską Kasę Oszczędności, kandydował i dostał się do Sejmu Krajowego jako poseł, a nawet otrzymał nominację na kawalera Wielkiego Krzyża Orderu Franciszka Józefa. Ponadto był twórcą wielu aforyzmów i bajek dla dzieci będącymi obecnie lekturami szkolnymi: Małpa w kąpieli, Paweł i Gaweł, Osiółkowi w żłoby dano. Pod koniec życia napisał Zapiski starucha, czyli ironiczny zbiór przypowieści i sentencji omawiający kondycję społeczną i ogólnoludzką. Odszedł 15 lipca 1978 roku we Lwowie.