„Zemsta” to czteroaktowa komedia Aleksandra Fredry, napisana prawdopodobnie w latach 1832–1833 i należąca do najważniejszych dzieł polskiego komediopisarstwa XIX wieku. Prapremiera utworu odbyła się 17 lutego 1834 roku we Lwowie w teatrze Jana Nepomucena Kamińskiego, natomiast drukiem sztuka ukazała się po raz pierwszy w 1838 roku w piątym tomie zbiorowego wydania dzieł Fredry. Akcja rozgrywa się w świecie dawnej polskiej szlachty, którego obyczaje, skłonność do sporów, przywiązanie do tytułów i tradycji oraz charakterystyczna mentalność sarmacka stanowią ważne tło wydarzeń. Głównym miejscem akcji jest zamek podzielony między dwóch skłóconych właścicieli, Cześnika Raptusiewicza i Rejenta Milczka. Utwór powstał kilka lat po klęsce powstania listopadowego, a część badaczy dostrzega w jego zakończeniu także szerszą refleksję nad potrzebą zgody i przezwyciężenia wewnętrznych konfliktów.
Geneza „Zemsty” wiąże się z zamkiem Kamieniec w Odrzykoniu, który znalazł się w majątku rodziny Fredrów po małżeństwie pisarza z Zofią Skarbkową. W dokumentach dotyczących zamku Fredro odnalazł historię rzeczywistego sporu dwóch dawnych właścicieli, Piotra Firleja i Jana Skotnickiego. Konflikt dotyczył między innymi granicy między częściami budowli, naprawy murów i kierowania wody z rynien na sąsiednią posiadłość. Trwający wiele lat zatarg zakończył się ostatecznie małżeństwem Mikołaja Firleja z Zofią Skotnicką w 1630 roku. Pisarz wykorzystał ten materiał bardzo swobodnie, przekształcając autentyczną historię w komedię o dwóch kontrastowo skonstruowanych przeciwnikach. Cześnik jest porywczy, gwałtowny i bezpośredni, natomiast Rejent działa spokojnie, skrycie i podstępnie. Ich nazwiska mają charakter znaczący i podkreślają podstawowe cechy bohaterów.
„Zemsta” jest przede wszystkim komedią charakterów, sytuacji i języka. Źródłem humoru jest zestawienie przeciwstawnych osobowości Cześnika i Rejenta, przesadna pewność siebie Papkina, interesowność Podstoliny oraz liczne nieporozumienia związane z planami małżeńskimi bohaterów. Fredro wykorzystuje komizm słowny, charakterystyczne powiedzenia, przerysowanie, ironię oraz kontrast między tym, jak postacie widzą samych siebie, a tym, jak rzeczywiście się zachowują. Szczególnie wyrazistą postacią jest Józef Papkin, zubożały szlachcic stylizujący się na światowca, rycerza i uwodziciela, który w rzeczywistości okazuje się tchórzliwy, niesamodzielny i zależny od innych. Konstrukcja dramatu opiera się na kilku przeplatających się konfliktach, przede wszystkim na sporze Cześnika i Rejenta, miłości Klary i Wacława oraz intrygach związanych z Podstoliną. Ostateczne małżeństwo młodych prowadzi do zgody zwaśnionych sąsiadów i zamyka akcję zgodnie z konwencją komedii.
Najważniejsza problematyka „Zemsty” obejmuje konflikt, upór, pychę, interesowność, miłość, małżeństwo oraz potrzebę pojednania. Fredro przedstawia świat szlachecki z dużą sympatią, ale jednocześnie ośmiesza jego wady, szczególnie pieniactwo, kłótliwość, skłonność do przesady i przedkładanie osobistych ambicji nad rozsądek. Symboliczne znaczenie ma mur dzielący zamek, który staje się materialnym znakiem niezgody między właścicielami. Przeciwieństwem konfliktu starszego pokolenia jest uczucie Klary i Wacława, pokazujące możliwość przekroczenia dawnych sporów. „Zemsta” należy do najczęściej wystawianych polskich komedii i pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów Fredry. Doczekała się licznych inscenizacji teatralnych oraz ekranizacji, między innymi filmu z 1956 roku w reżyserii Antoniego Bohdziewicza i Bohdana Korzeniewskiego oraz filmu Andrzeja Wajdy z 2002 roku. Trwała popularność dramatu wynika przede wszystkim z wyrazistych postaci, żywego języka, uniwersalnego mechanizmu konfliktu i pogodnego, choć ironicznego spojrzenia na ludzkie słabości.