„Przedwiośnie” to powieść społeczno-polityczna Stefana Żeromskiego, opublikowana w 1924 roku w Warszawie nakładem wydawnictwa Jakuba Mortkowicza, z datą 1925 na karcie tytułowej. Utwór należy do najważniejszych powieści polskiego dwudziestolecia międzywojennego i stanowi literacką próbę rozrachunku z rzeczywistością pierwszych lat niepodległej Polski. Żeromski przedstawił w nim problemy państwa odbudowywanego po ponad stu latach zaborów, zwracając uwagę na nierówności społeczne, konflikty polityczne, trudności gospodarcze oraz rozbieżność między marzeniami o wolnej ojczyźnie a jej rzeczywistym stanem. Powieść składa się z wprowadzenia zatytułowanego „Rodowód” oraz trzech części: „Szklane domy”, „Nawłoć” i „Wiatr od wschodu”. Poszczególne części różnią się miejscem akcji, tematyką i sposobem przedstawiania rzeczywistości, a łączy je postać Cezarego Baryki, młodego człowieka poszukującego własnej tożsamości i odpowiedzi na pytanie o przyszłość odrodzonego państwa.
„Przedwiośnie” łączy cechy powieści politycznej, społeczno-obyczajowej i psychologicznej z elementami powieści o dojrzewaniu. Główny bohater, Cezary Baryka, dorasta w Baku, na terenie dawnego Imperium Rosyjskiego, a jego doświadczenia kształtują wydarzenia I wojny światowej, rewolucji i konfliktów narodowościowych. Po przybyciu do Polski poznaje rzeczywistość odmienną od wyobrażeń przekazywanych mu przez ojca, Seweryna Barykę. Żeromski wykorzystuje perspektywę człowieka, który wcześniej nie znał ojczyzny rodziców, aby ukazać jej problemy bez przywiązania do utrwalonych przekonań i idealizowanych obrazów. Ważną rolę odgrywają również bohaterowie reprezentujący odmienne środowiska i światopoglądy, między innymi urzędnik państwowy Szymon Gajowiec, komunista Antoni Lulek oraz ziemianin Hipolit Wielosławski. Losy Baryki pozwalają autorowi przedstawić proces kształtowania świadomości narodowej, społecznej i politycznej młodego pokolenia, które odziedziczyło niepodległość, ale musi samodzielnie określić swój stosunek do nowego państwa.
Jednym z najważniejszych zagadnień powieści jest konfrontacja mitów narodowych z rzeczywistością. Szczególne znaczenie ma opowieść o szklanych domach, którą Seweryn Baryka przedstawia synowi podczas podróży do Polski. Nowoczesne, wygodne i dostępne dla wszystkich budynki symbolizują marzenie o państwie sprawiedliwym społecznie, rozwiniętym gospodarczo i korzystającym z osiągnięć nauki. Zderzenie tej wizji z biedą polskich miast i wsi ujawnia różnicę między wyidealizowanym obrazem ojczyzny a trudnościami jej odbudowy. W części „Nawłoć” Żeromski poddaje krytycznej refleksji również mit ziemiańskiego dworku jako przestrzeni harmonii i dobrobytu. Obraz beztroskiego życia zamożnych mieszkańców majątku zostaje skontrastowany z ubóstwem robotników folwarcznych i chłopów z Chłodka. Powieść podważa także wyidealizowany wizerunek chłopa jako gotowego do walki obrońcy ojczyzny, przypominając o codziennych problemach ludności wiejskiej. Zestawienie tych obrazów służy ukazaniu społecznych podziałów oraz potrzeby zdefiniowania patriotyzmu w warunkach odzyskanej niepodległości.
Istotą politycznej problematyki „Przedwiośnia” jest dyskusja o kierunku przemian odrodzonej Polski. Żeromski zestawia różne odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób ograniczyć ubóstwo, niesprawiedliwość społeczną i napięcia narastające w młodym państwie. Szymon Gajowiec reprezentuje koncepcję stopniowych reform, rozbudowy instytucji państwowych i rozwoju gospodarczego, natomiast Antoni Lulek opowiada się za rewolucyjnym przekształceniem stosunków społecznych na wzór bolszewicki. Cezary Baryka nie przyjmuje bez zastrzeżeń żadnego z tych stanowisk. Dostrzega potrzebę zmian, ale jego doświadczenia rewolucji w Baku sprawiają, że zna również konsekwencje przemocy i rozpadu dotychczasowego porządku. W powieści pojawiają się ponadto zagadnienia odpowiedzialności elit, sytuacji robotników, reformy rolnej, znaczenia edukacji oraz miejsca Polski wobec wydarzeń rozgrywających się w Europie. Metaforyczny tytuł oznacza przejściowy etap między okresem niewoli a oczekiwanym rozkwitem niepodległego państwa. Przedwiośnie zapowiada wiosnę, lecz jest jeszcze czasem chłodu, niepewności i oczekiwania na zmianę. Podobną niejednoznaczność zachowuje otwarte zakończenie powieści, w którym Baryka odłącza się od pochodu robotników i samotnie kieruje ku wojskowemu kordonowi.
Publikacja „Przedwiośnia” wywołała w latach 1924–1925 szeroką dyskusję społeczną i polityczną. Powieść odczytywano na odmienne sposoby, a szczególne kontrowersje wzbudziło przedstawienie komunizmu, rewolucji oraz stanu polskiego społeczeństwa po odzyskaniu niepodległości. Część komentatorów zarzucała autorowi przychylność wobec idei rewolucyjnych, podczas gdy inni dostrzegali w utworze ostrzeżenie przed ich konsekwencjami. Żeromski odniósł się do tych sporów w artykule „W odpowiedzi Arcybaszewowi i innym” z 1925 roku, wyjaśniając, że zamierzał przestrzec przed bolszewizmem, a zarazem pobudzić Polaków do stworzenia własnego programu przemian społecznych. „Przedwiośnie” stało się ważnym punktem odniesienia dla literatury podejmującej temat odbudowy państwa, sporów ideowych i odpowiedzialności za los wspólnoty. Powieść weszła do kanonu lektur szkolnych i doczekała się licznych opracowań literaturoznawczych oraz adaptacji. W 1928 roku powstała ekranizacja w reżyserii Henryka Szary, a w 2001 roku film Filipa Bajona, w którym rolę Cezarego Baryki zagrał Mateusz Damięcki. Utwór pozostaje przedmiotem interpretacji dotyczących polskiej tożsamości, społecznej sprawiedliwości oraz rozbieżności między ideałami a możliwościami ich urzeczywistnienia.