„Chłopi” to czterotomowa powieść społeczno-obyczajowa Władysława Stanisława Reymonta, należąca do najważniejszych osiągnięć polskiej literatury Młodej Polski. Utwór ukazywał się w odcinkach na łamach „Tygodnika Ilustrowanego” w latach 1902–1908, natomiast wydanie książkowe opublikowano w latach 1904–1909 nakładem wydawnictwa Gebethner i Wolff. Pierwsze dwa tomy wydano w 1904 roku, trzeci w 1906, a czwarty w 1909 roku. Reymont rozpoczął pracę nad powieścią jeszcze pod koniec XIX wieku, jednak niezadowolony z jej pierwotnej wersji postanowił zniszczyć rękopis i napisać dzieło od nowa. Ostateczny tekst powstawał w latach 1901–1908, częściowo podczas pobytu pisarza w Paryżu. Powieść przedstawia życie mieszkańców wsi Lipce, ukazując ich codzienne obowiązki, konflikty rodzinne, obyczaje, wierzenia i stosunki społeczne. „Chłopi” określani są mianem epopei chłopskiej ze względu na rozległy obraz wiejskiej wspólnoty, obecność bohatera zbiorowego oraz przedstawienie życia ludzkiego w powiązaniu z naturą, historią i tradycją. W 1924 roku Reymont otrzymał za to dzieło Literacką Nagrodę Nobla, co przyczyniło się do międzynarodowego rozpowszechnienia jego twórczości.
Kompozycja „Chłopów” została podporządkowana rytmowi czterech pór roku, którym odpowiadają tytuły kolejnych tomów: „Jesień”, „Zima”, „Wiosna” i „Lato”. Akcja obejmuje około dziesięciu miesięcy, od końca września do końca lipca, jednak dokładny rok przedstawionych wydarzeń nie został jednoznacznie określony. Reymont ukazuje społeczność wiejską żyjącą zgodnie z kalendarzem prac gospodarskich, zmian zachodzących w przyrodzie oraz świąt religijnych. Siewy, wykopki, żniwa i sianokosy wyznaczają porządek codzienności, natomiast wesela, pogrzeby, jarmarki, odpusty i uroczystości kościelne organizują życie zbiorowe mieszkańców. Szczególne znaczenie mają opisy Bożego Narodzenia, Wielkanocy, Zaduszek oraz tradycyjnych obrzędów weselnych. Powieściowe Lipce zostały zainspirowane rzeczywistą wsią, znaną obecnie jako Lipce Reymontowskie, lecz nie stanowią jej dokładnego odwzorowania geograficznego. Rytm natury i kalendarza religijnego nadaje przedstawionym wydarzeniom wymiar uniwersalny, dzięki czemu opowieść o konkretnej społeczności staje się refleksją nad powtarzalnością ludzkiego losu, przemijaniem oraz nieustannym odradzaniem się życia.
Jednym z głównych tematów powieści jest znaczenie ziemi jako podstawy egzystencji, wyznacznika pozycji społecznej i przedmiotu międzypokoleniowych konfliktów. Reymont przedstawia wieś jako wspólnotę silnie zhierarchizowaną, w której o miejscu człowieka decydują przede wszystkim wielkość gospodarstwa, majątek, pochodzenie i zdolność do pracy. Najważniejszą postacią utworu jest Maciej Boryna, jeden z najbogatszych gospodarzy w Lipcach, a istotne miejsce zajmują również jego syn Antek, synowa Hanka oraz młoda Jagna Paczesiówna. Ich relacje pozwalają ukazać problem dziedziczenia, zależności rodzinnych, małżeństwa, pożądania oraz konfliktu między interesem jednostki a oczekiwaniami zbiorowości. Powieść nie ogranicza się jednak do losów rodziny Borynów. Autor przedstawia również sytuację parobków, komorników, żebraków, rzemieślników i wiejskich autorytetów, ukazując różnice między zamożnymi gospodarzami a ludźmi pozbawionymi własnej ziemi. Ważnym zagadnieniem pozostaje także pozycja kobiet w patriarchalnej społeczności oraz mechanizm wykluczania osób naruszających przyjęte normy obyczajowe. Los Jagny unaocznia znaczenie plotki, społecznego osądu i zbiorowej przemocy, natomiast przemiana Hanki ukazuje możliwość zdobywania samodzielności poprzez pracę i odpowiedzialność za gospodarstwo. Obok przywiązania do tradycji Reymont przedstawia zatem również konflikty, uprzedzenia i okrucieństwo obecne w życiu wiejskiej wspólnoty.
„Chłopi” łączą realizm i naturalizm z charakterystycznymi dla Młodej Polski środkami artystycznymi, szczególnie impresjonizmem i symbolizmem. Reymont szczegółowo odtwarza warunki życia na wsi, wygląd gospodarstw, sposób wykonywania prac rolnych, stosunki majątkowe i lokalne obyczaje. Jednocześnie rozbudowane opisy przyrody, nasycone barwami, dźwiękami i obrazami zmieniających się pór roku, nadają powieści poetycki charakter. Ważną rolę odgrywa stylizacja gwarowa, obecna w dialogach i części narracji, która służy odtworzeniu sposobu mówienia mieszkańców Lipiec oraz podkreśleniu odrębności ich kultury. Badacz literatury Kazimierz Wyka wyróżnił w powieści trzy typy narracji: „wsiowego gadułę”, „stylizatora młodopolskiego” i „obserwatora realistycznego”. Pierwszy z nich przedstawia wydarzenia z perspektywy członka wiejskiej wspólnoty, drugi nadaje opisom natury i ludzkiego życia wymiar poetycki, a trzeci odpowiada za bardziej zdystansowaną obserwację rzeczywistości społecznej. Istotne znaczenie ma również symbolika ziemi, która stanowi źródło utrzymania, przedmiot pożądania, znak przynależności do wspólnoty oraz przestrzeń łączącą ludzkie życie ze śmiercią. Dzięki połączeniu różnych konwencji literackich Reymont stworzył zarówno realistyczny obraz polskiej wsi, jak i rozbudowaną refleksję nad prawami rządzącymi człowiekiem oraz naturą.
„Chłopi” zajmują trwałe miejsce w polskim i światowym kanonie literackim. Przyznanie Reymontowi Literackiej Nagrody Nobla w 1924 roku ugruntowało międzynarodowe znaczenie powieści i zwiększyło zainteresowanie jej przekładami. Dzieło tłumaczono na liczne języki, między innymi angielski, francuski, niemiecki, rosyjski i ukraiński. W historii polskiej literatury powieść odegrała istotną rolę w zmianie sposobu przedstawiania chłopstwa, które wcześniej często pojawiało się jako drugoplanowy element utworów poświęconych szlachcie lub inteligencji. Reymont uczynił mieszkańców wsi samodzielnymi bohaterami rozbudowanej epopei, przedstawiając ich kulturę, pracę, konflikty i doświadczenia bez podporządkowywania całej opowieści perspektywie innych warstw społecznych. „Chłopi” doczekali się licznych adaptacji teatralnych, radiowych i filmowych. Do najbardziej znanych należy serial telewizyjny Jana Rybkowskiego z 1972 roku oraz jego wersja kinowa z 1973 roku, z Władysławem Hańczą w roli Macieja Boryny i Emilią Krakowską jako Jagną, a także ekranizacja w reżyserii DK Welchman i Hugh Welchmana, zrealizowana w technice animacji malarskiej inspirowanej sztuką Młodej Polski. Powieść pozostaje ważnym przedmiotem badań literaturoznawczych dotyczących kultury ludowej, relacji między jednostką a zbiorowością, społecznej pozycji kobiet oraz znaczenia natury w ludzkim życiu. Jest także obecna w edukacji szkolnej jako jedno z najważniejszych dzieł polskiej prozy przełomu XIX i XX wieku.