„Zdążyć przed Panem Bogiem” to reportaż literacki Hanny Krall, oparty na rozmowach z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w getcie warszawskim, a po wojnie lekarzem kardiologiem. Książka należy do najważniejszych polskich utworów literatury faktu poświęconych Zagładzie Żydów i doświadczeniom II wojny światowej. Jej geneza wiąże się z pracą dziennikarską Krall, która poznała Edelmana podczas przygotowywania materiału o operacjach serca. Rozmowa o medycynie stała się początkiem wspomnień dotyczących życia w getcie i powstania z 1943 roku. Pierwszy wywiad, zatytułowany „Sposób umierania”, ukazał się w 1975 roku na łamach miesięcznika „Odra”. Kontynuacja rozmów została opublikowana w tym samym czasopiśmie w 1976 roku, natomiast pierwsze wydanie książkowe „Zdążyć przed Panem Bogiem” ukazało się w 1977 roku w krakowskim Wydawnictwie Literackim. Publikacja przyniosła autorce szeroki rozgłos i stała się ważnym głosem w dyskusji o sposobach przedstawiania wojennych doświadczeń.
Utwór łączy cechy reportażu, wywiadu i literatury dokumentalnej, a jego kompozycja odbiega od tradycyjnej, chronologicznej relacji historycznej. Wypowiedzi Marka Edelmana przeplatają się z pytaniami i spostrzeżeniami Hanny Krall, wspomnieniami innych osób oraz fragmentami dotyczącymi pracy lekarzy. Opowieść rozwija się na dwóch płaszczyznach czasowych. Pierwsza obejmuje wydarzenia związane z likwidacją getta warszawskiego w 1942 roku i powstaniem w kwietniu 1943 roku, druga przedstawia powojenne życie Edelmana oraz jego pracę w łódzkiej klinice kardiologicznej. Autorka świadomie rezygnuje z pełnej rekonstrukcji przebiegu walk na rzecz jednostkowych historii, szczegółów i osobistych refleksji rozmówcy. Charakterystycznymi cechami stylu Hanny Krall są oszczędność języka, skrótowość, powściągliwość emocjonalna i ograniczenie komentarza odautorskiego. Dzięki temu zasadnicze miejsce zajmuje głos świadka, który przedstawia wydarzenia inaczej niż oficjalne relacje historyczne i utrwalone opowieści o bohaterstwie.
Najważniejszym tematem „Zdążyć przed Panem Bogiem” jest wartość ludzkiego życia i godności w obliczu Zagłady. Edelman wspomina rzeczywistość getta bez patosu, ukazując głód, strach, przemoc, śmierć oraz dramatyczne wybory ludzi pozbawionych możliwości ocalenia. Jego relacja podważa uproszczony podział na śmierć bohaterską i niebohaterską. Uczestnicy powstania nie walczyli z przekonaniem o militarnym zwycięstwie, lecz chcieli przeciwstawić się niemieckim prześladowcom i zachować wpływ na sposób własnego umierania. Ważne znaczenie ma również problem pamięci historycznej i mitologizacji przeszłości. Edelman przywołuje codzienne zachowania powstańców, ich słabości i przypadkowe decyzje, które nie zawsze odpowiadają wyidealizowanemu obrazowi bohaterów. Takie przedstawienie wydarzeń wywoływało kontrowersje wśród części odbiorców, przywiązanych do podniosłych opowieści o powstaniu. Krall stawia tym samym pytania o odpowiedzialność świadka, granice rozumienia cudzych doświadczeń oraz prawo do opowiadania o Zagładzie bez podporządkowywania jej utrwalonym schematom.
Drugim zasadniczym wymiarem książki jest zestawienie doświadczeń wojennych Marka Edelmana z jego późniejszą pracą lekarską. Szczególne miejsce zajmują opowieści o operacjach serca, współpracy z wybitnym chirurgiem Janem Mollem oraz podejmowaniu decyzji, od których zależy przeżycie pacjentów. Tytuł „Zdążyć przed Panem Bogiem” nawiązuje do wypowiedzi Edelmana porównującego ludzkie życie do płomienia świecy, który lekarz próbuje ochronić przed zgaśnięciem. Oznacza pragnienie przedłużenia życia choćby o kilka dni, miesięcy lub lat, a zarazem wyraża sprzeciw wobec biernego pogodzenia się z cierpieniem i śmiercią. W takim ujęciu walka o życie w szpitalu stanowi kontynuację postawy ukształtowanej podczas wojny, kiedy Edelman starał się ratować ludzi zagrożonych deportacją do obozu zagłady. „Zdążyć przed Panem Bogiem” zajmuje trwałe miejsce w polskiej literaturze współczesnej, doczekało się licznych przekładów, wznowień i adaptacji scenicznych oraz weszło do kanonu lektur szkolnych. Książka pozostaje ważnym świadectwem Holokaustu, a jednocześnie uniwersalną refleksją nad odpowiedzialnością za drugiego człowieka, pamięcią o ofiarach i znaczeniem nawet krótkiej chwili ocalonego życia.