Nurty literackie

  • Dekadentyzm - definicja, przykłady

    Dekadentyzm to postawa, która charakteryzowała wielu bohaterów literackich końca XIX wieku. Przeniknęła ona stopniowo do światopoglądu społeczeństwa. Znaczenie słowa dekadentyzm związane jest nieodłącznie z czasem jego powstania i odnosi się bezpośrednio do poczucia tzw. „końca wieku”. Schyłek epoki wywoływał w społeczeństwie poczucie rozpadu, stopniowego wyczerpywania się cywilizacji. ...
  • Neoromantyzm - definicja, przykłady

    gruncie polskim nie występują zamiennie. Neoromantyzm posiada cechy charakterystyczne dla modernizmu, a więc dysponuje szeregiem cech, które trudno skategoryzować jednoznacznie. ...
  • Modernizm w literaturze - definicja, przykłady

    Modernizm to tendencje w literaturze, które za punkt wyjścia przyjęły odrzucenie pozytywistycznych idei dotyczących sztuki i skupiły się na wszystkich aspektach wolności twórczej. ...
  • Humanizm w literaturze - definicja, przykłady

    Humanizm, jako prąd umysłowy, rozwinął się w epoce Renesansu. Jego początki sięgają kultury włoskiej. Charakteryzował się przede wszystkim odwołaniem do kultury starożytnej oraz filozofii antycznej....
  • Turpizm - definicja, przykłady

    Turpizm należy do zjawisk w literaturze, które za główny cel uznają odwrócenie zasad klasycznej poezji. Wcześniej zepchnięte na margines motywy takie jak śmierć, ludzkie ciało, rozkład czy kalectwo urastają w turpizmie do rangi głównych osi tematycznych....
  • Faustyzm - definicja, przykłady, bohater faustowski

    Motyw faustowski w literaturze można określić jako wieczne dążenie człowieka do przekroczenia ram jego własnej egzystencji, a więc zgromadzenie całej wiedzy, zrealizowanie wszystkich marzeń oraz poznanie tajemnicy nieśmiertelności....
  • Ekspresjonizm w literaturze - definicja, przykłady

    Ekspresjonizm to kierunek literacki, którego główne założenia sformułowane zostały w 1910 roku w Niemczech. Uzyskał on bardzo dużą popularność na całym obszarze Europy. Nazwa kierunku pochodzi od łacińskiego słowa „expressio” – tłumaczyć można je jako „wyrażanie” lub „wyraz”. Podstawową ideą ekspresjonizmu było więc wyrażanie przeżyć wewnętrznych w formie literackiej....
  • Symbolizm w literaturze - definicja, przykłady

    Symboliści starali się skierować uwagę czytelnika na świat wykraczający poza możliwości ludzkiego poznania. Inspirowało ich wszystko to, co nieznane i tajemnicze. W swojej twórczości kreowali oni fantastyczne, baśniowe światy, za sprawą których mogli uwypuklić wszystkie uniwersalne problemy człowieka....
  • Impresjonizm literacki - definicja, przykłady

    Główną ideą impresjonizmu jest założenie, że rzeczywistości nigdy nie poznaje się jednorako – każda interpretacja świata przedstawiona przez twórcę jest zawsze indywidualną i subiektywną wizją artysty. Podstawowym założeniem stała się więc chęć zatrzymania chwili i uwiecznienia jej w utworze....
  • Tyrteizm - definicja, przykłady

    Nazwa „tyrteizm” dotyczy poezji, której główną tematyką było nawoływanie do obrony kraju. Tyrteizm charakteryzuje się liryką apelu mającą na celu zachęcenie społeczeństwa do walki o wartości narodowe oraz kraj zagrożony niebezpieczeństwem....
  • Sentymentalizm - definicja, przykłady

    Sentymentalizm to kierunek literacki, który rozwinął się między latami 70. XVIII i trwał do początku wieku XIX. Założeniem sentymentalizmu było umiejscowienie w centrum zainteresowań artystycznych człowieka wraz z jego wrażliwością i indywidualizmem....
  • Profetyzm - definicja, przykłady

    Profetyzm pochodzi od greckiego słowa „prophetes” i oznacza osobę, która przewiduje wydarzenia lub wypowiada proroctwa pochodzące, w założeniu ogłaszającego, od Boga....
  • Katastrofizm - definicja, cechy, przykłady

    Katastrofizm jest postawą, która charakteryzuje się przekonaniem o zbliżającej się i nieodwracalnej zagładzie wywołującej kryzys wszystkich uniwersalnych wartości, taki jak moralność, piękno czy dobro....
  • Franciszkanizm - definicja, cechy, przykłady

    Franciszkanizm jako idea odnosi się do światopoglądu propagowanego przez św. Franciszka z Asyżu. Zachęcał on do wiary przepełnionej radością, empatią, miłością do całego żywego stworzenia i życzliwością. Jego filozofia wyłożona została w utworze „Kwiatki św. Franciszka”....
  • Bajronizm - definicja, cechy, przykłady

    Bajronizm zdefiniować można jako wpływ twórczości Byrona na literaturę romantyczną. Zawiera w sobie określoną postawę bohatera lirycznego wobec świata, charakterystyczny stosunek do historii oraz bunt i niezgodę na panujące w społeczeństwie zasady....
  • Werteryzm - definicja, cechy, bohater werteryczny

    Werteryzm to model postawy bohatera, który utrwalił się w literaturze za sprawą tytułowego bohatera powieści Johanna Wolfganga von Goethego. „Cierpienia młodego Wertera” to historia mężczyzny, którego losy stały się inspiracją dla wielu czytelników i autorów epoki romantyzmu....
  • Secesja - definicja, cechy, przykłady

    Secesja charakteryzuje się przede wszystkim wykorzystywaniem w dziełach elementów asymetrycznych, bogatym przedstawieniem bądź opisem przyrody w jej szczegółowej formie oraz wykorzystywaniem ornamentów roślinnych....
  • Neoplatonizm - definicja, cechy, różnice względem platonizmu

    Neoplatonizm to nurt filozoficzny, który skupia się przede wszystkim na sposobie funkcjonowania świata i możliwości jego poznania. W renesansie neoplatonizm stanowił jeden z głównych nurtów gromadząc wokół siebie wybitnych badaczy i artystów....
  • Naturalizm - cechy, definicja, autorzy

    Jednym z kierunków literackich końca XIX wieku był naturalizm. Pochodzi on z Francji, jednak szybko rozpowszechnił się w innych krajach europejskich, a po czasie trafił również do Ameryki. Charakteryzuje się on obrazowaniem świata w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości....
  • Oniryzm - cechy, definicja, przykłady

    Jedną z konwencji literackich, która znana była już od starożytności, jest oniryzm. Choć występował on w literaturze od najdawniejszych czasów, za moment jego znaczącego rozwoju uznać można XX wiek. Oniryzm pojawiał się również w utworach wieku XVIII i XIX....
  • Parnasizm - definicja, cechy, twórcy

    Parnasizm to kierunek literacki, którego nazwa wywodzi się od mitycznego Parnasu, siedziby Apolla, patrona sztuki. Prąd ten rozwinął się we Francji XIX wieku. Jego obecności w literaturze poszukiwać należy pomiędzy romantyzmem, a symbolizmem oraz w utworach artystów Młodej Polski....
  • Futuryzm - cechy, definicja, przykłady

    Futuryzm to jeden z prądów literackich dwudziestolecia międzywojennego. Jego nazwa pochodzi z języka łacińskiego i odnosi się do słowa „futurus”, czyli przyszły. W Polsce futuryzm rozwijał się przede wszystkim w latach 1918-1923....
  • Manieryzm - definicja, cechy, przykłady

    Manieryzm to bardzo charakterystyczny prąd literacki, który w literaturze znalazł swoje miejsce na przełomie renesansu i baroku. Jego obecność pozwoliła wprowadzić do literatury wiele rozwiązań i chwytów artystycznych, które wyróżniają barok na tle innych epok literackich....
  • Marinizm - cechy, definicja, przykłady

    Jednym z prądów literackich baroku był marinizm. Ten charakterystyczny styl poetycki rozwinął się za sprawą włoskiego poety Giambattistę Marina....
  • Antropocentryzm - definicja, przykłady, cechy

    Wśród najważniejszych poglądów renesansu wyróżnić należy antropocentryzm. Termin powstał poprzez połączenie greckiego słowa „anthropos” i łacińskiego wyrazu „centrum”. Zgodnie z ideą antropocentryzmu człowiek znajduje się w centrum Wszechświata i pełni w nim najważniejszą rolę....
  • Klasycyzm w literaturze - definicja, cechy, przykłady

    Klasycyzm to prąd literacki, który najsilniej rozwinął się w epoce Oświecenia. Choć jego źródeł poszukiwać należy już w XVI-wiecznych Włoszech, prąd ten pojawiał się na przestrzeni kilku epok, a odniesienia do niego odnaleźć można również w dobie romantyzmu...
  • Rokoko w literaturze - definicja, cechy, przykłady

    Rokoko to termin, który odnosi się przede wszystkim do sztuki. Styl rokoko charakteryzuje się bogatym zdobnictwem oraz lekkością. Jako nurt literacki pojawił się w opozycji do prądów takich jak sentymentalizm oraz klasycyzm....
  • Teocentryzm - definicja, cechy, przykłady

    Teocentryzm to termin, który najsilniej związany jest z epoką średniowiecza. Oznacza sposób rozumienia i opisu świata, w którym Bóg posiada najwyższą wartość i władzę. Teocentryzm stanowi zaprzeczenie antropocentryzmu, czyli przekonania o tym, że to człowiek określa centrum wszechświata....
  • Mesjanizm - definicja, cechy, przykłady

    Wśród głównych tematów i motywów literackich bardzo ważną rolę odgrywa mesjanizm. Warto pamiętać o tym, iż motywy mesjanistyczne pojawiały się w literaturze już od czasów Biblii. W literaturze polskiej największy zasięg uzyskał natomiast w epoce romantyzmu....
  • Prometeizm - definicja, cechy, przykłady

    Motyw prometejski pojawia się w literaturze różnych epok. Jest to postawa etyczna, która zakłada poświęcenie jednostki dla dobra ogółu. Przykłady prometeizmu odnaleźć można przede wszystkim w literaturze romantycznej...
  • Realizm - definicja, przykłady, cechy

    Realizm to tendencja do ukazywania świata przedstawionego w sposób jak najbardziej zbliżony do rzeczywistości. Jako prąd literacki uwidacznia się przede wszystkim w epoce pozytywizmu. Jest przeciwieństwem romantycznego rozumienia sztuki....
  • Socrealizm - definicja, przykłady, cechy

    Socrealizm to założenie w sztuce, które charakteryzowało pewien etap epoki literackiej określanej jako Współczesność. Ten kierunek wyznaczył nowe standardy zarówno tworzenia literatury, jak i innych działalności artystycznych. Przede wszystkim był jednak ideowym narzędziem ówczesnego ustroju...
  • Mistycyzm - definicja, przykłady, cechy

    Mistycyzm jest nurtem, który odnaleźć można w literaturze wielu epok literackich. Od najdawniejszych czasów związany jest z ludzką duchowością i aktywnością artystyczną. Do mistycyzmu chętnie odwoływali się twórcy inspirujący się stanami objawienia, marzeniami sennymi, wizjami czy halucynacjami....
  • Groteska w literaturze - definicja, cechy, przykłady

    Groteska to jedna z kategorii estetycznych, która charakterystyczna jest dla literatury dwudziestego wieku, choć jej występowania można doszukać się także w epoce romantyzmu. Groteską posługiwało się wielu pisarzy, dramaturgów oraz artystów. Kategoria ta jest bardzo popularna również w literaturze współczesnej....
  • Ludowość – definicja, cechy, przykłady

    Nawiązania do ludowości charakteryzują przede wszystkim literaturę romantyzmu. Sięganie po ludowe tradycje, wierzenia oraz motywy to cecha, którą spotkać można jednak również w utworach powstałych w epokach późniejszych....