Mitologia grecka

  • Mit o Syzyfie

    Karą za oszustwa i intrygi znieważające bogów olimpijskich, a będące wyrazem pychy i braku pobożności, stało się, z wyroku Zeusa, wtaczanie rękoma i głową ciężkiego głazu na szczyt góry. Gdy kamień jest już blisko wierzchołka, spada, zaś Syzyf rozpoczyna swą pracę od nowa. ...
  • Mit o Prometeuszu

    Prometeusz przedstawiany jest jako dobroczynny tytan - dał ludziom duszę, ogień, nauczył sztuk i rzemiosł. Spotkała go za to sroga kara, z woli Zeusa został przykuty do skał Kaukazu....
  • Mit o Niobe

    Niobe była matką czternaściorga dzieci, siedmiu córek i siedmiu synów. Była tak dumna ze swojego potomstwa, że zaczęła znieważać boginię Latonę. Karę Niobe wymierzyła dwójka jej dzieci - Artemida i Apollo. ...
  • Mit o Orfeuszu

    Mit o Orfeuszu, który schodzi do Hadesu, by odzyskać swoją żonę, ukochaną Eurydykę jest jednym z najpopularniejszych greckich mitów. Sam Orfeusz był nazywany najznamienitszym greckim śpiewakiem. Jak trzeba interpretować ten mit?...
  • Apollo - Lira i łuk

    Apollo zaliczany jest do najważniejszych i najbardziej złożonych co do funkcji i cech postaci z greckiego panteonu bóstw olimpijskich. ...
  • Mit o Dedalu i Ikarze

    Dedal (Δαίδαλος; łac. Daedalus, etru­skie Taitale) w mi­to­lo­gii grec­kiej był mi­strzem ar­chi­tek­tu­ry, wir­tu­ozem rze­mio­sła i ar­ty­stą, za­tem twór­cą o bar­dzo wszech­stron­nych pre­dys­po­zy­cjach i za­dzi­wia­ją­cych ta­len­tach. Nie dzi­wi za­tem, że sta­ro­żyt­ność hel­leń­ska i rzym­ska uczy­ni­ła zeń sym­bol mą­dro­ści, wie­dzy i bę­dą­cą ich kon­se­kwen­cją wła­dzy nad świa­tem, si­ła­mi na­tu­ry i ludź­mi. De­da­la po­wa­ża­no jako pierw­sze­go wy­na­laz­cę. Był też oj­cem pierw­sze­go nie­szczę­śli­we­go lot­ni­ka - Ikara, a po­nad­to wu­jem Per­dyk­sa (Ta­lo­sa) i, jak su­ge­ru­ją po­szla­ki źró­dło­we, oj­cem Ja­pyk­sa....
  • Demeter

    Demeter na­le­ża­ła do gro­na Olim­pij­czy­ków, stąd też trud­no okre­ślić ją jako bó­stwo chto­nicz­ne, w szcze­gól­no­ści nie była stwo­rzy­ciel­ką zbóż i owo­ców, jed­nak to od niej za­le­żał uro­dzaj, za­tem moż­na mó­wić o mocy nada­wa­nia siły ży­cio­wej upra­wom, za­tem po­rząd­ko­wa­nia ener­gii przy­ro­dy i wy­ko­rzy­sty­wa­nia jej dla do­bra lu­dzi. ...
  • Mit o Tantalu

    Tan­tal wśród au­to­rów an­tycz­nych naj­czę­ściej ucho­dził za po­tom­ka Zeu­sa i Plu­to, cór­ki Kro­no­sa lub Atla­sa. Pa­no­wał we Fry­gii albo w Ly­dii, na gó­rze Si­py­los. Po­dob­nie jak Syzyf (naj­prze­bie­glej­szy i naj­bez­względ­niej­szy) i inni mi­tycz­ni wład­cy, był po­sta­cią wy­jąt­ko­wą, m.in. zgro­ma­dził wiel­kie bo­gac­twa, sta­jąc się rów­nież ulu­bień­cem bo­gów, któ­rzy za­pra­sza­li go na swe uczty. ...
  • Mity o Labdakidach

    Powodem pasma nieszczęść potomstwa Lajosa mogło być naruszenie przezeń prawa gościnności przez uprowadzenie i zgwałcenie syna swego gospodarza. Przyczyną klątwy ciążącej nad rodem mogło być również postąpienie wbrew pouczeniu wyroczni by nigdy nie miał dzieci....
  • Mit o Edypie

    Edyp dzięki dziełu Sofoklesa o tym samym tytule stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci Starożytności. Historia Edypa to przykład greckiej tragedii, gdzie los prowadzi postać ku jej przeznaczeniu. Lajos, któremu wyrocznia przepowiada śmierć z rąk syna i jego związek z własną matką, zleca porzucenie swojego pierworodnego w górach. Edyp przeżyje i trafia pod opiekę władców Koryntu....
  • Mit o Narcyzie

    W najbardziej znanej wersji mitu o Narcyzie, przekazanej w Metamorfozach przez Owidiusza, jest synem boga-rzeki Kefisosa i nimfy Liriope. Ciążyła na nim swego rodzaju klątwa, bowiem po jego narodzinach wieszczek Tejrezjasz przepowiedział rodzicom, że dziecko będzie żyło wiele lat, o ile „nie będzie oglądało siebie”....
  • Temida i mity

    Temida ko­ja­rzo­na czę­sto je­dy­nie z są­da­mi i kan­ce­la­ria­mi ad­wo­kac­ki­mi (po­pu­lar­ne po­sąż­ki i rzeź­by), to Ty­ta­ni­da na­le­żą­ca, jak po­da­je Hezjod, do sze­ściu có­rek Ura­no­sa i Gai (Nie­ba i Zie­mi). W mi­to­lo­gii grec­kiej była bó­stwem i uoso­bie­niem bo­skie­go pra­wa wyż­sze­go (thesmos), isto­to­wo róż­ne­go od sta­no­wio­ne­go przez lu­dzi. ...
  • Mit o Minotaurze

    Minotaur to po­twór o cie­le czło­wie­ka i gło­wie byka, uro­dzo­ny ze związ­ki kró­lo­wej Pa­si­fae i byka po­sła­ne­go pa­nu­ją­ce­mu na Kre­cie Mi­no­so­wi przez boga mórz Po­sej­do­na. Mi­nos miał zło­żyć byka w ofie­rze, jed­nak obiet­ni­cy swej nie do­trzy­mał. Roz­gnie­wa­ny Posejdon spra­wił, że Pa­si­fae za­pło­nę­ła żą­dzą do zwie­rzę­cia. Gdy uro­dzi­ła wbrew pra­wom na­tu­ry Mi­no­tau­ra, Mi­nos po­le­cił De­da­lo­wi skon­stru­ować dlań La­bi­rynt. Po­twór ży­wił się cia­łem dziew­cząt i chłop­ców po­sy­ła­nych pod przy­mu­sem przez Ateń­czy­ków do­pó­ki nie zo­stał za­bi­ty przez at­tyc­kie­go he­ro­sa Te­ze­usza z po­mo­cą Ariad­ny i jej słyn­nej nici, po­zwa­la­ją­cej na wy­do­sta­nie się z plą­ta­ni­ny przejść i kom­nat....
  • Dwanaście prac Heraklesa

    Dwa­na­ście prac to we­dług po­pu­lar­nej do dziś sys­te­ma­ty­ki an­tycz­nych mi­to­gra­fów, a do­brze zna­nej w Pol­sce np. dzię­ki Mitologii Jana Pa­ran­dow­skie­go, wiel­kie, prze­kra­cza­ją­ce moż­li­wo­ści ludz­kie czy­ny do­ko­na­ne przez He­ra­kle­sa z po­le­ce­nia jego krew­ne­go, kró­la Ti­ryn­su, Eu­ry­ste­usza. He­ra­kles słu­żył u nie­go za po­ku­tę, któ­rą wy­zna­czy­ła mu wy­rocz­nia w Del­fach za za­bi­cie w sza­le ze­sła­nym przez za­wsze wro­gą bo­ha­te­ro­wi Herę swych dzie­ci i żony. ...
  • Herakles - archetyp bohatera

    He­ra­kles - heros, któ­ry po śmier­ci do­stą­pił apo­te­ozy. Oj­cem jego był Zeus, mat­ką Alk­me­na, zaś przy­bra­nym ro­dzi­cem jej mąż Am­fi­trion. Był pra­wnu­kiem i przez oj­co­stwo Zeu­sa bra­tem przy­rod­nim wiel­kie­go at­tyc­kie­go he­ro­sa i za­ło­ży­cie­la my­keń­skiej dy­na­stii pa­nu­ją­cej Per­se­usza. He­ra­kles, naj­bar­dziej za­słu­żo­ny i naj­słyn­niej­szy z ludz­kich bo­ha­te­rów mi­to­lo­gii za­rów­no Jo­nów jak i Do­rów, ucho­dził za ide­ał mę­skiej siły i dziel­no­ści. Cykl opie­wa­ją­cy jego czy­ny nie ma, od­mien­nie niż mity o Te­ze­uszu, cha­rak­te­ru lo­kal­ne­go, lecz pan­hel­leń­ski, po­dob­nie jak mity o bo­gach olim­pij­skich....
  • Dionizos - bóg wina

    Dionizos na­le­ży do naj­star­szych bo­gów świa­ta grec­kie­go. Był sy­nem Zeu­sa i śmier­tel­nej ko­bie­ty Se­me­le, cór­ki Kad­mo­sa i Har­mo­nii. Za­li­cza się wo­bec tego do dru­gie­go po­ko­le­nia Olim­pij­czy­ków, wspól­nie m.in. z Her­me­sem, Apollinem i Ar­te­mi­dą....
  • Atena - najpopularniejsza grecka bogini

    Atena, bogini najważniejszej polis Hellady, była córką Zeusa i tytanidy Rozwagi  - Metis.  Jednak przyszła na świat nie z łona matki, lecz z głowy ojca, z której wyskoczyła z okrzykiem wojennym jako dorosła kobieta w pełnym rynsztunku bojowym i świetlistej zbroi (malarstwo wazowe przedstawia ją odpowiednio pomniejszoną)....
  • Afrodyta - Wenus - bogini miłości

    Afrodyta uro­dzi­ła się, jak po­da­je He­zjod w Teogonii, z od­cię­tych ge­ni­ta­liów Ura­no­sa We­dług czę­ści mi­tów mia­ła nie mieć ojca, zro­dzi­ło ją mo­rze, z któ­re­go pia­ny wy­ło­ni­ła się w po­bli­żu Cy­pru (stąd i przy­do­mek: „wy­nu­rza­ją­ca się z fal”). He­zjod pi­sał, że gdy od­cię­te sier­pem na­rzą­dy rod­ne po­ko­na­ne­go przez Kro­no­sa Ura­no­sa-Nie­bo (sta­le jed­no­czą­ce­go się płcio­wo z Gają – Zie­mią) spa­dły do mo­rza w oko­li­cach Cy­pru, woda oto­czy­ła je bia­łą pia­ną, z któ­rej wy­ło­ni­ła się nie­zrów­na­nej uro­dy bo­gi­ni – Afro­dy­ta. Tym sa­mym isto­tą jej bytu była sek­su­al­ność, siła pło­dze­nia i akt płcio­wy. Trud­no nie wziąć pod uwa­gę rów­nież po­glą­dów sta­ro­żyt­nych le­ka­rzy i fi­zjo­lo­gów o po­czy­na­niu się dzie­ci ze złą­cze­nia na­sie­nia i krwi men­stru­acyj­nej w cie­ple dróg rod­nych....
  • Ares - bóg wojny

    Ares był sy­nem Zeu­sa i Hery. Na­le­żał do eli­tar­ne­go gro­na dwu­na­stu Olim­pij­czy­ków. I w an­ty­ku i współ­cze­śnie jest zna­ny przede wszyst­kim jako bóstwo wojny, zwłasz­cza ofen­syw­nej, czy, by le­piej rzecz ująć, wal­ki zbroj­nej i du­cha wo­jen­ne­go. Wraz z ro­dzeń­stwem – bo­gi­nia­mi po­ro­du Eile­ithy­ią i mło­do­ści Hebe, sta­no­wią od­zwier­cie­dle­nie po­cząt­ku, roz­kwi­tu i kre­su ży­cia. Kres ten przyj­mu­je czę­sto for­mę śmier­ci gwał­tow­nej na polu wal­ki lub od ran od­nie­sio­nych w boju (np. Ku­ros z Ana­wi­sos– po­mnik na­grob­ny po­le­głe­go mło­de­go wo­jow­ni­ka o tym imie­niu z in­skryp­cją mó­wią­cą o za­bi­ciu go przez „dzi­kie­go Are­sa”)....
  • Artemida - bogini łowów

    Artemida (Ἄρτεμις; Ártemis) była córką Zeusa i Latony, bliźniaczą siostrą Apollina. Można ją określić jako boginię przejścia – narodzin i dojrzałości obu płci, śmierci kobiet m.in. przy rozwiązaniu oraz łowiectwa i śmierci, zadawanej jej strzałami...
  • Achilles: groźny gniew boskiego wojownika

    Achilles to po­stać mi­tycz­na, he­ros, klu­czo­wa po­stać woj­ny tro­jań­skiej, uzna­wa­ny za naj­więk­sze­go wo­jow­ni­ka świa­ta grec­kie­go, nie tyl­ko cza­sów bo­ha­te­rów ho­me­ryc­kich. ...
  • Mit o Demeter i Korze

    Mit o uprowadzeniu Kore wskazuje na nią jako na uosobienie wegetacji i płodnych sił natury (urodę podkreślają jej epitety w hymnach homeryckich), odżywającej i wychodzącej spod płaszcza ziemi wraz z wiosną, by po żniwach i zbiorach owoców znów przygotować się do ukrycia się w obliczu nadchodzącej zimy....