Wiara odgrywa ogromną rolę w życiu człowieka już od początku istnienia cywilizacji. W starożytności religia tłumaczyła wszystkie te zjawiska, których człowiek nie mógł pojąć, a także do dziś służy ona jako opoka, fundament rozumienia świata, a także kompas moralny, który pozwala na zachowywanie się zgodnie z wyznawanymi wartościami. Ponadto religia najczęściej oznacza obietnicę nagrody i życia po śmierci. Nie można się zatem dziwić, że jest ona ważna dla wielu osób z całego świata. Jak jednak wiara wpływa na postawę człowieka? Przykłady tego można odkryć w takich dziełach literackich, jak „Antygona” Sofoklesa, biblijna Księga Hioba, „Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego, „Pieśń o Rolandzie”, a także dodatkowo historia, w której ojciec Maksymilian Kolbe poświęcił życie za innego więźnia.
Spis treści
„Antygona” to antyczna opowieść o bohaterce, która nie mogła pochować swego brata zgodnie z wolą bogów. Bracia Antygony, Polinik i Eteokles, zginęli w bratobójczej walce o tron swego ojca, Edypa. Gdy do tego doszło, władzę objął Kreon, a w celu umocnienia swoich rządów zabronił on pogrzebania zwłok Polinika. Postawił zatem prawo ludzkie nad boskimi regułami, zgodnie z którymi ciału należy się pogrzeb. Jeśli zatem Antygona pragnęła dopełnić woli bogów, musiała się sprzeciwić władcy, co miało się spotkać z surowymi konsekwencjami. Jednak to religia ukształtowała Antygonę, a nie jej strach przed Kreonem. Wiedziała, że właściwie postępuje się, słuchając bogów, a nie władców na ziemi, którzy przeminą. Antygona postępowała zgodnie z systemem wartości, jaki wyznaczała jej religia. To właśnie sprawiło, że bohaterka ostatecznie zrobiła wszystko, by pogrzebać brata i ostatecznie doprowadziła do jego pogrzebu. Jej postawa wypływała prosto z wiary Antygony, stąd konieczność zajęcia się ciałem brata. Antygona oczywiście rozumiała konsekwencje swojego postępowania i uciekła przed karą Kreona w samobójstwo. Wiedziała bowiem, że i tak czeka ją śmierć. Mimo to pozostała wierna swojej wierze i bogom, w których wierzyła. Religia była dla niej ważniejsza niż wszelkie ludzkie prawa, których nakazano jej przestrzegać.
Księga Hioba to biblijna opowieść o wierze, która prowadzi człowieka przez życie. Hiob miał wszystko, był bogobojnym mężczyzną otoczonym rodziną, któremu dobrze szło w interesach. Jego życie stało się jednak obiektem zakładu między Bogiem a szatanem i mężczyzna z tego powodu został wystawiony na próbę. Hiob stracił majątek i bliskich, a następnie sam ciężko zachorował. Wiara jednak była tym, co trzymało go przy życiu i co kształtowało jego postawę. A była to postawa pełna zaufania i wiary w plan boski, który był większy niż pojmowanie Hioba. Hiob nie wiedział, dlaczego Bóg wystawia go na taką próbę, ale głęboko wierzył w to, że ma to sens, którego on sam nie potrafi pojąć. Dlatego też nie odwrócił się od Boga, nie porzucił wiary, ale dalej się nią kierował i stanowiła ona fundament jego życia. Niewzruszona postawa Hioba spotkała się z nagrodą. Bóg zwrócił Hiobowi majątek i zdrowie, a także obdarzył go nową rodziną. Postawa pełna wierności i zaufania okazała się tą właściwą.
„Zbrodnia i kara” Fiodora Dostojewskiego to z kolei opowieść o tym, jak religia kształtuje ludzkie postawy. Rodion Raskolnikow jako człowiek niewierzący uznawał swoją wyższość nad pozostałymi ludźmi i w związku z tym posunął się do morderstwa starej lichwiarki. Wierzył bowiem, że w ten sposób pozbywa się ze świata człowieka niepotrzebnego i złego. Raskolnikow widział w sobie Boga, osobę decydującą o cudzym życiu i śmierci. Po dokonaniu morderstwa poznał jednak swoją ukochaną, Sonię. Sonia pracowała jako prostytutka, ale była głęboko wierząca, zatem namawiała Raskolnikowa do przyznania się do winy i odpokutowania za nią. Raskolnikow z czasem faktycznie zaczął wierzyć i przyjął wiarę. To właśnie ona zmieniła jego postawę i sprawiła, że Raskolnikow przyznał się do morderstwa, a następnie dobrowolnie odbył karę na zsyłce na Syberii. Religia zatem całkowicie odmieniła spojrzenie Raskolnikowa na otaczający go świat, a przede wszystkim na niego samego i jego postępowanie.
„Pieśń o Rolandzie” to opowieść o bohaterze, który całe swoje życie oddał ojczyźnie i religii. Roland był bowiem rycerzem średniowiecznym, który wziął udział w starciu cywilizacji muzułmańskiej i chrześcijańskiej pod wodzą króla Karola Wielkiego w Hiszpanii. Roland był człowiekiem ukształtowanym przez religię i poczucie patriotyzmu. To właśnie z tego powodu, kiedy wpadł w zasadzkę Saracenów, nie uciekł, tylko stanął do walki i oddał życie za swoją wiarę i ojczyznę. Roland mógł wezwać pomoc lub się wycofać, ale zamiast tego walczył i umarł zgodnie z tym, co nakazywała mu jego religia. Przed śmiercią przygotował się na nią tak, by umrzeć zgodnie ze sztuką dobrego umierania. Do ostatniej chwili był oddany swojej religii, zmarł także z modlitwą na ustach. Z tego powodu jego dusza została od razu zabrana do raju przez świętych Gabriela i Michała. Wiara kształtowała postawę Rolanda i uczyniła go niezwykle szlachetnym i odważnym rycerzem, który poświęcił życie dla Boga i ojczyzny.
Ojciec Maksymilian Kolbe i jego religia to kolejny przykład wiary kształtującej życiowe postawy. Franciszkanin w trakcie II wojny światowej trafił do obozu koncentracyjnego w Auschwitz. To właśnie tam w trakcie apelu dobrowolnie przyjął na siebie śmierć głodową zamiast swojego współwięźnia. Po wojnie świadkowie opisywali, że wybrany mężczyzna żalił się, że pozostawi po sobie żonę i osierocone dzieci, co usłyszał ojciec Kolbe. Wtedy też ofiarował swoje życie za tego człowieka. Jego postawa i decyzja zapewne wypływały ściśle z wartości, jakie przekazuje katolicyzm, który wskazuje wartość cierpienia i poświęcenia się dla innych. Z pewnością zatem religia mogła wpłynąć na decyzję ojca Kolbego, który widział głęboki sens w swoim poświęceniu i zdobył się na ten niewyobrażalny akt miłosierdzia wobec drugiego człowieka, jakim jest oddanie za niego własnego życia. Czyn ten sprawił też, że ojciec Kolbe został beatyfikowany i kanonizowany.
Bez wątpienia wiara ma olbrzymi wpływ na ludzkie życie i na to, jakie postawy przyjmuje człowiek. Jest ona bowiem źródłem kodeksu moralnego i przekazuje wartości, którymi ludzie mają się kierować w swoim życiu. Z tego powodu może ona pomagać właśnie w trzymaniu się tych wartości i postępowaniu w zgodzie z nimi. Wiara w życie po śmierci również ułatwia wielkie poświęcenia, w tym poświęcenie własnego życia. Warto zatem o tym pamiętać, rozważając ten trudny temat.
Aktualizacja: 2025-11-18 16:17:38.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.