Pustelnia parmeńska – motywy literackie

Autorka listy motywów literackich: Marta Grandke.
Autor Inny

Pustelnia parmeńska” to powieść, której autorem jest Stendhal. W dziele tym opisał on losy Fabrycego del Dongo, który pochodził z rodziny mediolańskich arystokratów i próbował odnaleźć swoje miejsce w świecie, a także szczęście. 

Spis treści

Motyw miłości

W dziele bardzo ważny jest motyw miłości, którego przykładem jest uczucie łączące Fabrycego i Klelię. Rodzi się ono podczas pobytu bohatera w cytadeli, a następnie rozwija dzięki spojrzeniom, znakom i listom, prowadząc do potajemnych spotkań. Uczucie daje im szczęście, lecz komplikują je ślub Klelii, jej małżeństwo i śmierć Sandrina. Miłość Giny do Fabrycego jest opiekuńcza, ale też zazdrosna i zaborcza.

Motyw więzienia

W dziele nieustannie powraca motyw więzienia, a Fabrycy często traci wolność. Najważniejszy jest jego pobyt w wieży Farnese, gdzie grozi mu otrucie. Paradoksalnie więzienie staje się miejscem, w którym poznaje miłość Klelii i którego nie chce opuszczać. Dobrowolnie wraca też do cytadeli, aby być blisko ukochanej.

Motyw ucieczki

W dziele często powraca też motyw ucieczki. Bohater ucieka z francuskiego więzienia, ukrywa się po bitwie pod Waterloo i po zabiciu Gilettiego, a następnie wydostaje się z cytadeli po linach. Ucieczki te wymagają odwagi, pomocy innych i zmiany tożsamości. Nie przynoszą jednak pełnej wolności, ponieważ Fabrycy nadal pozostaje związany uczuciem z Klelią.

Motyw władzy i polityki

Podstawą dzieła jest też motyw władzy i polityki. Dwór parmeński jest miejscem intryg, walki o wpływy i zmiennych łask. Mosca, Gina, Rassi, Raversi oraz książęta wykorzystują urzędy, procesy i policję do realizacji własnych celów. Los Fabrycego zależy od układów, ambicji ministrów i decyzji władcy.

Motyw poświęcenia

Stendhal wykorzystuje motyw poświęcenia. Gina ryzykuje swoją pozycję i bezpieczeństwo, aby ratować bratanka. Klelia łamie zakazy ojca, dostarcza Fabrycemu żywność i pomaga mu uciec. Później poślubia Crescenziego, aby umożliwić ojcu powrót do Parmy. Mosca także naraża swój urząd i reputację, wspierając Ginę i Fabrycego.

Motyw religii

W powieści ważny pozostaje motyw religii, gdyż wiara wpływa między innymi na decyzje Klelii. Kobieta ślubuje Madonnie, że nie zobaczy Fabrycego, dlatego spotyka się z nim tylko w ciemności. Po śmierci Sandrina uznaje nieszczęście za karę za złamanie przysięgi. Fabrycy wybiera karierę duchowną, zostaje arcybiskupem i zyskuje sławę dzięki kazaniom.

Motyw zazdrości

Autor wykorzystuje motyw zazdrości. Mosca podejrzewa Ginę o uczucie do Fabrycego, Gina cierpi z powodu miłości bratanka do Klelii, a Klelia jest zazdrosna o Anetę Marini. Zazdrość wywołuje konflikty i błędne decyzje, ale też skłania bohaterów do działania.

Motyw śmierci

Stendhal wykorzystuje motyw śmierci. Umierają Gina Pietranera, Giletti, stary książę, Sandrino, Klelia i Fabrycy. Śmierć kończy związki i kariery oraz prowadzi do kolejnych decyzji. Po utracie syna i ukochanej Fabrycy zrzeka się majątku i godności, po czym odchodzi do pustelni.

Motyw samotności

Warto zwrócić uwagę na motyw samotności. Fabrycy doświadcza jej po rozłące z Klelią, mimo zaszczytów i wysokiej pozycji. Odsuwa się od ludzi, zamyka się w konsystorzu, a ostatecznie wybiera pustelnię. Samotność wynika z niespełnionej miłości i utraty bliskich.


Przeczytaj także: Pustelnia parmeńska – czas i miejsce akcji

Aktualizacja: 2026-07-20 20:53:33.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.