x

Motyw miłości w literaturze - konteksty z różnych epok

Motyw miłości w literaturze - konteksty z różnych epok

Jednym z najczęściej poruszanych, wzbudzających silne emocje i uniwersalnych motywów, które mogą pojawić się w literaturze, jest miłość. Jest to doświadczenie, dotykające chyba każdego człowieka i nie pozostawiające nikogo obojętnym. Miłość pojawia się w tekstach literackich każdej epoki - od czasów starożytnych, poprzez renesans, romantyzm i pozytywizm, aż do czasów współczesnych. Różne są rodzaje miłości opisywanej w literaturze - może być to miłość romantyczna, rodzicielska, związana z przyjaźnią, a także miłość do ojczyzny. 

  • Dzieje Tristana i Izoldy
  • Romeo i Julia - William Szekspir
  • Dziady - Adam Mickiewicz
  • Lalka - Bolesław Prus
  • Motyw miłości w innych dziełach
  • Dzieje Tristana i Izoldy

    Jedną z najstarszych historii miłosnych, bo pochodzącą z co najmniej XII wieku, są inspirowane celtycką legendą “Dzieje Tristana i Izoldy”. Jest to opowieść o nieszczęśliwym uczuciu, łączącym dwójkę ludzi - rycerza Tristana oraz irlandzkiej księżniczki, Izoldy Jasnowłosej. Na polecenie swojego króla Marka, Tristan wyrusza na poszukiwania kandydatki na jego żonę i odnajduje Izoldę. Wskutek nieszczęśliwego wypadku rycerz i księżniczka wypijają magiczny napój, przygotowany dla króla i jego wybranki. Od tego momentu łączy ich nieszczęśliwa miłość. Izolda zostaje żoną króla Marka, nie kończy to jednak jej romansu z Tristanem. Ich relacja pełna jest nieszczęść, tragedii i intryg, nie jest to także uczucie spełnione. Kończy się ono jednak dopiero wraz ze śmiercią kochanków i jest to przykład miłości może i nieszczęśliwej, ale trwającej na przekór wszystkiemu. O uczuciu łączącym Tristana i Izoldę mówi się też jako o miłości prawdziwej i niezniszczalnej, jednak należy też pamiętać, że związek ten zniszczył życiu lub unieszczęśliwił wiele osób postronnych, które dostały się w jego orbitę, tak jak miało to miejsce w przypadku króla Marka czy Izoldy o Białych Dłoniach - żony Tristana. 

    Romeo i Julia - William Szekspir

    “Romeo i Julia” to chyba najbardziej znany w literaturze dramat, opowiadający o nieszczęśliwej miłości. Szekspir zawarł w nim historię dwóch zwaśnionych rodów - Montekich i Kapuletich. Rodziny te od dawna toczą zażarty spór, aż pewnego dnia najmłodsi przedstawiciele rodów - Romeo i Julia - zakochują się w sobie, wbrew rodzinnym konfliktom. Ich uczucie nie może wyjść na jaw, ośmielają się oni jednak potajemnie wziąć ślub. W międzyczasie napięcie między rodami rośnie, odbywają się pojedynki, a bohaterowie, tacy jak Tybalt i Merkucjo, giną w wyniku rodzinnej waśni. Ostatecznie Romeo musi uciekać z miasta, natomiast Julia obawia się, że zostanie zmuszona do poślubienia innego mężczyzny - Parysa. Nie chcąc popełnić grzechu bigamii, dziewczyna pozoruje samobójstwo. Nie wie o tym Romeo, który znajduje jej ciało i sam odbiera sobie życie. Po przebudzeniu Julia widzi martwego Romea i, zrozpaczona, dołącza do niego. “Romeo i Julia” to więc dramat o niespełnionej, nieszczęśliwej miłości, o uczuciu, które nie miało szansy na powodzenie ze względu na okoliczności, w jakich się zrodziło. Wpłynęło ono także na zmianę charakteru głównych bohaterów - Romeo i Julia dojrzeli, stali się odważniejsi i próbowali walczyć o swój związek. Ich śmierć ostatecznie pogodziła zwaśnione rody.

    Dziady - Adam Mickiewicz

    “Dziady” to dramat opowiadający o dwóch rodzajach miłości - o tej, którą żywi się dla ojczyzny oraz o takiej, która pojawia się w stosunku do drugiej osoby. Główny bohater - Gustaw/Konrad - jest związany uczuciem ze swoją zagarniętą przez zaborców ojczyzną i jest w stanie poświęcić dla niej swoje życie. Chce przyjąć na siebie cierpienie całego narodu polskiego. Równocześnie jest zakochany miłością nieszczęśliwą w kobiecie, która ma wyjść za kogoś innego. Jest to portret uczucia niespełnionego, zatruwającego duszę i umysł, sprawiającego ból, ale mimo to wciąż trwającego. Jest to także charakterystyczny obraz uczucia romantycznego, który często pojawia się w dziełach z tamtej epoki. 

    Lalka - Bolesław Prus

    “Lalka” to powieść pozytywistyczna, która także zawiera elementy miłości do drugiej osoby oraz uczucia żywionego do ojczyzny. To drugie zakłada ciężką pracę i starania, dzięki którym kraj rodzinny zdoła podnieść się z niewoli i znów być wolnym państwem, w którym obywatelom żyje się dobrze, spokojnie i dostatnio. Z kolei wątek zakochania skupia się na dwójce głównych bohaterów - Izabeli Łęckiej i Stanisława Wokulskiego. Wokulski robi wszystko, by zdobyć uczucia Izabeli, należą jednak oni do innych grup społecznych. Dlatego Łęcka nie widzi w Wokulskim kandydata do swojej ręki, a nawet nim gardzi. On jednak nie ustaje w wysiłkach, co prowadzi go do sytuacji, w której zaczyna Łęcką osaczać, na przykład wykupując długi jej ojca. Ostatecznie Wokulski nie jest w stanie zdobyć ukochanej, nie potrafi też przestać jej kochać, co zatruwa mu myśli i życie. Najprawdopodobniej więc popełnia samobójstwo.

    Motyw miłości w innych dziełach

    Motyw miłości i różne jej odmiany pojawiają się w jeszcze wielu innych dziełach, na przykład:

    • Mit o Prometeuszu - jest to antyczny mit, opowiadający o herosie - Prometeuszu - który stworzył ludzkość i z miłości do niej wykradł bogom ogień, narażając się tym samym na karę i cierpienie.
    • Pieśń nad pieśniami - to księga Biblii, o charakterze miłosnym, opowiadająca o miłości między Oblubieńcem a Oblubienicą. 
    • Pieśń o Rolandzie - to francuski epos rycerski, opowiadający o miłości do ojczyzny i o poświęceniu się dla niej. Roland, by obronić swój kraj, ginie w walce i poświęca wszystko, co ma.
    • Boska komedia Dantego Alighieri - utwór ten został napisany w hołdzie dla zmarłej ukochanej Dantego - Beatrycze. W tekście pojawia się ona jako jego przewodniczka po Raju.
    • Cierpienia młodego Wertera Johanna Wolfganga von Goethego - jest to powieść epoki romantyzmu. Opowiada o losach Wertera, który nieszczęśliwie zakochał się w kobiecie, która nie chciała z nim być. Główny bohater popełnia samobójstwo z powodu tej niespełnionej miłości.
    • Kordian Juliusza Słowackiego - główny bohater dramatu - Kordian - przeżywa niespełnioną miłość do starszej od niego kobiety, która nie traktuje go poważnie. W wyniku odrzucenia jego uczuć, Kordian próbuje popełnić samobójstwo.
    • Zbrodnia i kara Fiodora Dostojewskiego - Raskolnikow, główny bohater powieści, po popełnionej zbrodni zaczyna tracić zdrowe zmysły. Przed ostatecznym pogrążeniem się w szaleństwie ratuje go ukochana, Sonia. Dodatkowo jej miłość jest tak silna, że udaje się ona razem z Raskolnikowem na zsyłkę na Syberii. 
    • Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej - powieść ta opowiada o miłości romantycznej, ale także o miłości do ojczyzny, która wyraża się walką o nią i pracą na rzecz jej dobra.
    • Noce i dnie Marii Dąbrowskiej - jest to historia bohaterki, która wyszła za mąż z rozsądku, będąc jednocześnie przekonaną, że kocha kogoś innego. Ostatecznie orientuje się ona, czym jest prawdziwa miłość, dopiero w chwili śmierci swojego męża. 
    • Ludzie bezdomni Stefana Żeromskiego - Tomasz Judym musi w tej powieści wybrać między poczuciem obowiązku wobec społeczeństwa, a miłością do swojej ukochanej i osobistym szczęściem.
    • W malinowym chruśniaku Bolesława Leśmiana - jest to wiersz erotyczny, opisujący intymne chwile i fizyczne zbliżenie między kochankami. 

    Czytaj dalej: Motyw miasta w literaturze - konteksty z różnych epok

    Ostatnia aktualizacja: 2022-05-17 14:50:40