„Pamiętnik z powstania warszawskiego” to utwór wspomnieniowy autorstwa Mirona Białoszewskiego, poświęcony doświadczeniom autora z czasu powstania warszawskiego w 1944 roku. Książka powstawała od 1967 roku, a jej pierwsze wydanie ukazało się w 1970 roku. Białoszewski opisuje wydarzenia od 1 sierpnia do 9 października 1944 z perspektywy cywila, nieuczestniczącego bezpośrednio w walkach. Relacja obejmuje m.in. pobyt autora w zachodnim Śródmieściu, na Starym Mieście oraz dramatyczną ewakuację kanałami do Śródmieścia. Utwór świadomie rezygnuje z patosu i narracji heroicznej, koncentrując się na codziennym doświadczeniu zagrożenia, głodu, bombardowań i ciągłego przemieszczania się ludności cywilnej.
Obraz powstania ukazany w pamiętniku to świat piwnic, schronów, prowizorycznych kuchni i wspólnot tworzonych w warunkach skrajnego zagrożenia. Autor pokazuje odwrócenie dotychczasowych wartości – dom staje się miejscem niebezpiecznym, a piwnica zastępuje mieszkanie, kościół i szpital. Szczególną rolę odgrywa język: styl mówiony, pełen powtórzeń, urwanych zdań i potocznych wtrąceń, nadaje tekstowi charakter „antyliteracki” i podkreśla autentyzm relacji. „Pamiętnik z powstania warszawskiego” wzbudził szeroką debatę, gdyż przeciwstawiał się tradycyjnej wizji powstania jako wyłącznie bohaterskiego zrywu, akcentując „nieheroiczny heroizm” zwykłych mieszkańców miasta oraz instynkt przetrwania w obliczu zagłady.