„Obrona Sokratesa” to dialog autorstwa Platona, w którym uczeń zebrał przemowy swego mistrza wygłoszone w trakcie procesu sądowego. Sokrates został bowiem oskarżony równocześnie o ateizm i nadmierną duchowość, a także o demoralizację młodzieży ateńskiej. Mimo swojej niewinności i sprzeczności stawianych mu zarzutów Sokrates został skazany na śmierć. W dziele można wyróżnić wiele motywów literackich.
Spis treści
W dziele bardzo istotny pozostaje motyw sprawiedliwości. Sokrates niestety nie znajduje jej w sądzie w trakcie swojego procesu, a sprawiedliwość powinna być wszak jego podstawą. Jednak jego proces nie był sprawiedliwy i służył do realizacji prywatnych interesów osób, które chciały się Sokratesa pozbyć. Sprawiedliwość w sądzie powinna być zatem najwyższą wartością, ale zaślepienie i skupienie na niskich celach sprawiły, że zapomniano o niej. Na takiej niesprawiedliwości cierpią wszyscy – całe społeczeństwo. Sprawiedliwość jest zatem ważna, co zdecydowanie pokazuje historia Sokratesa.
W mowach Sokratesa uwagę przykuwa motyw mądrości. Sokrates przez bogów miał zostać uznany za mędrca, ale sam się za takiego nie uważał, szukał zatem osób, które wykazywały się większą mądrością od niego. Jednak szybko odkrywał, że rozmowy te ujawniają, jak pozorna jest cudza mądrość. Mądrość zaś Sokratesa stała się przyczyną zazdrości i niechęci, jakie wzbudzał w innych osobach, co ostatecznie zaprowadziło filozofa przed sąd.
W dialogu pojawia się motyw ignorancji, jaką wykazuje się społeczeństwo. Sokrates to dostrzega i obnaża w rozmowach. Wzbudza przez to niechęć w rozmówcach, którzy nie chcą wyzbyć się swojej ignorancji, a zamiast tego próbują pozbyć się Sokratesa. W tym przypadku ignorancja jest zatem przyczyną tragicznego wyroku śmierci.
W dziele istotny jest motyw procesu. To najważniejsze wydarzenie, a w jego trakcie Sokrates wygłasza swoje mowy, próbując bronić się przed niesprawiedliwymi oskarżeniami. Proces nie spełnia swojego założenia – poszukiwania sprawiedliwości.
W dziele pojawia się motyw duchowości w wydaniu Sokratesa. Jest to jednak duchowość, której państwo nie akceptuje, ponieważ Sokrates wierzy w inne duchy niż te, które zostały uznane. Wraz z tym wiąże się też motyw ateizmu.
W tekście obecny jest motyw nauczania. Sokrates przekazuje bowiem dalej swoje nauki i ma grono uczniów. Nie pobiera jednak za to opłat i robi to z chęci dzielenia się mądrością.
Bardzo ważnym elementem procesu jest motyw demoralizacji młodzieży. Sokrates jest między innymi oskarżany właśnie o to i podsumowuje, że byłoby wspaniale, gdyby był jedyną osobą źle wpływającą na młodzież.
W tekście wykorzystany jest motyw kłamstwa, czyli fałszywego oskarżenia. To właśnie z tego powodu Sokrates zostaje skazany na śmierć.
Aktualizacja: 2026-02-23 18:50:11.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.