Kaśka Kariatyda – motywy literackie
Gabriela Zapolska jest autorką powieści naturalistycznej z 1888 roku, zatytułowanej „Kaśka Kariatyda”. Dzieło to ukazuje losy tytułowej Kaśki, ubogiej służącej, która zachodzi w ciążę i traci swoje jedyne źródło utrzymania. W dziele wykorzystano interesujące motywy literackie.
Spis treści
- Motyw miłości
- Motyw zdrady
- Motyw wyzysku
- Motyw biedy
- Motyw samotności
- Motyw religii
- Motyw macierzyństwa
- Motyw przemocy
- Motyw upadku moralnego
- Motyw Kariatydy
- Motyw śmierci
Motyw miłości
Zapolska wykorzystała motyw miłości. Kaśka pragnie uczciwego związku i małżeństwa. Zakochuje się w Janie, wierzy w jego obietnicę ślubu i uzależnia od niego swoje decyzje. Miłość przynosi jej jednak cierpienie, ponieważ Jan traktuje ją wyłącznie jako chwilową zdobycz.
Motyw zdrady
W powieści jest obecny motyw zdrady. Jan zdradza Kaśkę z Rózią, mimo że wcześniej obiecuje jej małżeństwo. Rózia zdradza przyjaciółkę, która dała jej jedzenie, ubranie i schronienie. Julia natomiast zdradza męża, wykorzystując Kaśkę do ukrywania spotkań z kochankiem.
Motyw wyzysku
Zapolska wykorzystała motyw wyzysku. Kaśka jest wykorzystywana przez kolejnych ludzi. Budowski zmusza ją do ciężkiej pracy i potrąca pieniądze z jej pensji, Julia wykorzystuje ją do ukrywania własnych kłamstw, Wodnicki czerpie korzyści z jej ciała, wykorzystując ją jako modelkę, a Sznaglowa planuje zarabiać na jej pracy jako mamki.
Motyw biedy
W powieści ważny jest motyw biedy. Brak pieniędzy zmusza Kaśkę do sprzedawania swoich rzeczy, pracy za grosze, życia w bezdomności i prowadzi do jej omdlenia w kościele. Głód zmusza ją nawet do żucia woskowego krzyżyka. Nędza odbiera jej możliwość decydowania o własnym życiu.
Motyw samotności
W dziele pojawia się motyw samotności. Kaśka nie ma rodziny ani stałego oparcia. Jest odrzucana przez pracodawców, służące, Jana i Kościół. Nawet w najtrudniejszych chwilach ciąży, porodu i choroby pozostaje sama.
Motyw religii
W powieści ważny jest motyw religii. Dziewczyna modli się, szuka pomocy w kościele i pragnie rozgrzeszenia. Spowiednik jednak ją potępia i wypędza ze świątyni, gdy dostrzega, że jest w ciąży. Religia, zamiast przynieść ulgę, staje się źródłem lęku i poczucia winy.
Motyw macierzyństwa
Zapolska wykorzystuje motyw macierzyństwa, a ciąża zmienia los Kaśki. Bohaterka boi się o przyszłość dziecka, przywiązuje się do sierot u Sznaglowej i próbuje skłonić Jana do wzięcia odpowiedzialności. Przedwcześnie rodzi córkę Marię, która umiera tuż po chrzcie.
Motyw przemocy
W tekście istotny jest motyw przemocy wobec kobiet. Kaśka jest napastowana przez żołnierza, bita przez Jana i policjantów oraz atakowana przez studenta. Przemoc pojawia się zarówno w relacjach osobistych, jak i ze strony instytucji.
Motyw upadku moralnego
Autorka wykorzystała motyw upadku moralnego. Kaśka początkowo odrzuca kłamstwo i kradzież, lecz pod presją Julii zaczyna oszukiwać Budowskiego. Jan łamie obietnicę, Rózia odpłaca zdradą za otrzymaną pomoc, a Sznaglowa zarabia na nieszczęściu ciężarnych kobiet i dzieci.
Motyw Kariatydy
Warto w tekście zwrócić uwagę na motyw Kariatydy. Rzeźba Wodnickiego jest wzorowana na ciele Kaśki. Kariatyda symbolizuje kobietę dźwigającą ciężar pracy, cierpienia i cudzych potrzeb. Po śmierci ciało bohaterki ponownie zostaje wykorzystane, tym razem podczas sekcji.
Motyw śmierci
W tekście pojawia się także motyw śmierci, która towarzyszy bohaterce w domu Sznaglowej, gdzie umierają kobiety i dzieci. Umiera również jej córka, a następnie sama Kaśka. Jej śmierć nie kończy wyzysku, ponieważ ciało trafia na stół sekcyjny.
Aktualizacja: 2026-07-16 20:40:58.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.