„Obrona Sokratesa” to dialog autorstwa Platona. Jako uczeń Sokratesa przedstawił on w swoim dziele mowy, jakie filozof wygłosił w trakcie swojego procesu. Został on bowiem oskarżony o przewinienia wewnętrznie sprzeczne, takie jak ateizm i nadmierne odnoszenie się do duchowości. Sokrates mimo swoich przemówień został uznany za winnego i skazany przez ateński sąd na śmierć. Jego argumenty zostały jednak utrwalone przez Platona i nawet dziś można się zapoznać z ich ciekawą problematyką.
Spis treści
Podstawą mowy Sokratesa, jaka została wygłoszona przed ateńskim sądem, była problematyka mądrości i ignorancji. Sokratesowi bowiem bogowie zdradzili, że jest on największym mędrcem, a on próbował znaleźć ludzi mądrzejszych od siebie. Szukał ich między innymi wśród polityków, poetów i rzemieślników, ale szybko odkrywał, że jego rozmówcy nie cechowali się mądrością, lecz raczej talentami i zdolnościami do kreowania się na mędrców. W ten sposób Sokrates ujawniał ich ignorancję i niewiedzę, ale nie próbował się w tym wszystkim stawiać wyżej od nich. Jednak te rozmowy i pytania zadawane przez filozofa wielu osobom się nie podobały, gdyż obnażały ich własną niewiedzę. To właśnie ściągnęło na Sokratesa oskarżenia, a co za tym idzie – także wyrok śmierci.
W dziele pojawia się także problematyka sprawiedliwości, a raczej jej braku. Sokrates nie dopuścił się żadnej prawdziwej zbrodni, a z pewnością nie takiej, która zasługiwałaby na wyrok śmierci. Jednak filozof swoimi pytaniami przeszkadza innym, zatem jego oskarżyciele wykorzystują system sprawiedliwości, by się go pozbyć. Sokrates wygłasza mowy, w których broni się w logiczny sposób i sprawnie odpiera wszelkie zarzuty, ale w sądzie nikt nie szuka sprawiedliwości. Niewinność filozofa nie jest w stanie uchronić go przed wyrokiem. Sprawiedliwość nie jest tu zatem najwyższą cnotą i czymś poszukiwanym. Sąd służy do realizowania prywatnych interesów, nie zaś do dochodzenia prawdy czy uzyskania sprawiedliwości. Wyrok śmierci dla Sokratesa ze sprawiedliwością nie miał nic wspólnego, ale i tak zapadł.
W dialogu Platona warto zwrócić uwagę na problematykę konstrukcji mowy Sokratesa. Filozof wykorzystał charakterystyczną dla siebie metodę. Polegała ona na zadawaniu pytań, a następnie podważaniu odpowiedzi, jakich udzielili mu jego rozmówcy. Dzięki temu mógł on skutecznie udowadniać ich niewiedzę. Była to także próba skłonienia ich do głębszej refleksji.
W tekście Platona pojawia się także problematyka krytyki społeczeństwa Aten. Dzięki postawie Sokratesa doskonale widać ich wady, przykładowo takie jak zainteresowanie materialnymi bogactwami zamiast rozwoju duchowego, niesprawiedliwość i brak mądrości. To właśnie ta krytyka stała się jednym z powodów, dla których skazano Sokratesa.
Aktualizacja: 2026-02-23 18:45:43.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.