Witold Gombrowicz jest znany między innymi jako twórca powieści zatytułowanej „Trans-Atlantyk”. Opowiada ona o jego doświadczeniu emigracji do Argentyny w momencie wybuchu II wojny światowej w Europie. Gombrowicz nie zdecydował się powrócić „Chrobrym” do Polski. W dziele pojawia się wiele ciekawych motywów literackich.
Spis treści
Jednym z najważniejszych elementów powieści pozostaje oczywiście motyw ojczyzny, który z kolei łączy się z motywem synczyzny. U Gombrowicza ojczyzna jawi się jako coś opresyjnego i narzuconego. Ojczyzna to wytwór poprzednich pokoleń ojców, którzy narzucają młodym swoje tradycje, obyczaje i wartości. To właśnie z tego powodu kolejne pokolenia nie mogą rozwinąć własnej tożsamości, są zależne od ojczyzny, od jej rytuałów i tego, czego ona od nich wymaga. Gombrowicz sprzeciwia się ojczyźnie i w momencie, w którym jest ona zagrożona, nie wraca do Polski, by jej bronić przed najeźdźcą, wyżej ceniąc własne życie i komfort. Ojczyznę reprezentuje tutaj major Tomasz Kobrzycki.
Przeciwieństwem elementów związanych z ojczyzną jest motyw synczyzny. Synczyzna stanowi właśnie przeciwieństwo ojczyzny, jest tym, co młode, śmiałe, zbuntowane i cieszące się życiem, tak jak Ignacy Kobrzycki. Synczyzna to budowanie własnej tożsamości poprzez odseparowanie się od ojczyzny, poprzez ustanawianie własnych zasad i odcięcie się od tego, co przestarzałe, nieaktualne i śmieszne, jak widzi to Gombrowicz w przypadku ojczyzny.
W tekście pojawia się motyw patriotyzmu, którego nie kultywuje Gombrowicz. Jest on za to ważny dla pozostałych Polaków na emigracji, jednak jest to patriotyzm sztuczny i śmieszny. Objawia się bowiem próbą kontynuowania polskich obyczajów na obczyźnie, przykładowo takich jak kulig, chociaż zupełnie nie ma ku temu warunków i całość wypada nienaturalnie.
Ponieważ Gombrowicz opuścił ojczyznę, w dziele pojawia się motyw emigracji. Jest ona sposobem na ucieczkę z kraju ogarniętego wojną, ale oznacza także konieczność przystosowania się do nowych warunków. Polska emigracja rozpaczliwie i absurdalnie próbuje zachować swoją tożsamość.
W dziele obecny jest motyw wojny. Jest to oczywiście II wojna światowa, która wybuchła w Polsce w trakcie podróży Gombrowicza do Argentyny. Stała się ona powodem, dla którego nie wrócił on do kraju, lecz pozostał na emigracji do końca swojego życia.
Gombrowicz wykorzystuje również motyw podróży. Jest to rejs transatlantycki do Argentyny, gdzie Gombrowicz zostaje ze względu na wybuch wojny. Podróż staje się dla niego nieplanowanym początkiem nowego życia, a zarazem sposobem na zmianę i otwarcie się na nową rzeczywistość.
W tekście istotny jest także motyw pracy, której Gombrowicz potrzebuje, by utrzymać się w nowym miejscu. Jej poszukiwanie jest uzależnione od pomocy rodaków.
W powieści motyw pojedynku stanowi próbę rozwiązania problemów związanych z honorem, jednak jego sfingowanie sprawia jedynie, że konflikt między postaciami zaczyna się pogłębiać. Pojedynek kojarzy się z dawnymi, anachronicznymi tradycjami.
Aktualizacja: 2026-01-08 11:32:48.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.