„Kronika polska” to pierwsza polska kronika, która nie została jednak ukończona. Jej autorstwo przypisuje się Gallowi Anonimowi, którego tożsamość nie została przez badaczy ustalona. W dziele tym Gall Anonim opisał rządy polskich władców aż do okresu rządów Bolesława Krzywoustego i jest ono niekiedy uznawane za panegiryk tego króla. Gall Anonim tekst sporządzał bowiem najprawdopodobniej na zamówienie. W dziele pojawia się ponadto wiele ciekawych motywów literackich.
Spis treści
Ponieważ kronika autorstwa Galla Anonima opisuje rządy wielu królów polskich, to oczywiście jest w niej obecny motyw władcy. W tym przypadku kronikarz przedstawia historię rządów poszczególnych władców polskich, ich przebieg, zasługi, a także winy. Jest to zatem świadectwo, które ma przybliżyć odbiorcy to, kim dany król był, jak żył, co robił i czego się dopuścił. Dzięki temu dziś można lepiej zrozumieć, kim właściwie był władca w czasach dawnych i czego się od niego oczekiwało.
Wraz z historią władcy pojawia się też motyw władzy. Gall Anonim, spisując kolejne historie królów, ukazuje, czym dawniej była władza, z czym się wiązała i jakie przywileje dawała. Zapisywanie przebiegu rządów pozwala również spojrzeć na to, do jakich nadużyć i zbrodni niejednokrotnie doprowadzała władza, jaką mieli w swoich rękach królowie tacy jak Chrobry i Krzywousty, który dopuścił się zbrodni na własnym bracie. Gall Anonim ukazuje również odpowiedzialność, jaka od zawsze wiązała się z posiadaniem władzy.
W kronice Galla Anonima bardzo ważny jest także motyw historii. Gall Anonim opisuje bowiem nie tylko żywot współczesnego mu władcy, ale też dokonania jego poprzedników. Spisywał zatem ich historię, dawał jej świadectwo i pokazywał w ten sposób, jak wówczas postrzegano dawne wieki, a także oceniano je zgodnie z ówczesnym stanem wiedzy. To pokazuje z kolei, że historia towarzyszy człowiekowi już od dawna i zawsze kształtowała jego rzeczywistość.
Gall Anonim sięga opowieściami do pierwszych Piastów, zatem u niego żywy jest motyw religii, zwłaszcza że religia chrześcijańska nie była wówczas jeszcze do tego stopnia zakorzeniona w Europie i Polsce. Religia jest jednak bardzo ważnym elementem życia kolejnych opisywanych władców – określa ich wartości i moralność, a także to, co jest dobre i złe. Sam Gall Anonim według wielu badaczy miał być mnichem, zatem religia z pewnością była dla niego szczególnie istotna.
Kronika Galla Anonima nawiązuje też do motywu wojny. Wielu polskich władców walczyło między innymi o wpływy, ziemie i religię, a kronikarz unieśmiertelnił te zmagania w swojej kronice. Niegdyś wojna była powszechnym doświadczeniem, co jest widoczne w jego zapiskach, a prowadzenie jej stanowiło skuteczne narzędzie zwiększania własnych wpływów.
W kronice pojawia się też motyw śmierci. Przychodziła ona ostatecznie po każdego władcę – w różnych warunkach; niekiedy była gwałtowna, a niekiedy spokojna i wynikająca z przyczyn naturalnych. Śmierć stanowiła też codzienność poddanych, narażonych na wojny czy inne klęski.
W tekście Gall Anonim nie pomija także motywu zbrodni, jakich dopuszczali się różni władcy. Między innymi był to sam Krzywousty, który okaleczył własnego brata, Zbigniewa, i musiał za to odpokutować.
Gall Anonim pisze o królewskich rodzinach, zatem wykorzystuje motyw rodu, jego losów i przetrwania. W tym przypadku odbiorca może śledzić, jak układały się historie władców pochodzących właśnie z rodu Piastów.
Sam Gall Anonim odwołuje się do motywu twórcy, którym jest. Jest to twórczość na zamówienie, a kronikarz gorliwie zachęca władcę do wypłacenia mu nagrody. Oczywiście wiąże się z tym także motyw kroniki i jej tworzenia.
Aktualizacja: 2025-12-16 23:42:48.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.