„Kronika polska” autorstwa Galla Anonima to pierwsza polska kronika, jaka powstała. Twórca to najprawdopodobniej anonimowy mnich, który działał podczas panowania Bolesława Krzywoustego. To właśnie rządy tego władcy najbardziej interesują samego autora. Kronika jednak nie została dokończona, a jej tekst urywa się. Mimo to poruszono w niej pogłębioną problematykę.
Spis treści
Najważniejszą częścią kroniki jest oczywiście życie i rządy Bolesława Krzywoustego. Gall Anonim zapewne spisywał te dzieje właśnie na zlecenie Krzywoustego; dzieło stanowi także jego swoisty panegiryk. Zawarte zostały tu zatem nie tylko najważniejsze fakty dotyczące panowania Krzywoustego, ale także pochwała jego rządów i charakteru. Gall Anonim ukazuje dzieje króla od momentu jego narodzin w roku 1086 aż do zdobycia Nakła w roku 1114. Nie jest to zatem historia kompletna, ponieważ władca zmarł w roku 1138. Kronika jest niedokończona, nie stanowi więc pełnego obrazu panowania Krzywoustego. Gall Anonim nie daje zatem wiernego i całkowitego świadectwa tego, jak przebiegło całe życie Krzywoustego; dodatkowo opisywał jego losy pod wpływem samego władcy, zatem trudno mówić o obiektywnym i niezależnym spojrzeniu.
Oprócz żywota Bolesława Krzywoustego Gall Anonim uwiecznił w dziele także życiorysy innych polskich władców. Zaczyna od czasów bardzo dawnych i legendy o Popielu, a następnie sięga po Piasta, Siemowita, Siemomysła, Mieszka I, Bolesława Chrobrego, Mieszka II, Kazimierza Odnowiciela, Bolesława Szczodrego i Władysława Hermana. Są to władcy, którzy poprzedzali Bolesława Krzywoustego i stanowią ród, z którego się on wywodzi. To jednak zaledwie podstawa do tego, by właściwie uwiecznić Krzywoustego, jego szlachetne pochodzenie i cnoty, jakimi się wyróżniał. Inni władcy zostali tu zatem wspomniani dla porządku i z kronikarskiego obowiązku, a ich obecność prowadzi narrację właśnie do Krzywoustego.
Ponieważ Gall Anonim spisuje dawne dzieje, wraz z jego kroniką pojawia się problematyka historii i zapomnienia minionych czasów. Kronikarz uważa bowiem, że jego obowiązkiem jest zapisanie i utrwalenie dawnych dziejów, nawet w nieudolny sposób, by ocalić je przed zapomnieniem. To jego zadanie, któremu w pełni się oddaje. Tak przygotowane materiały unieśmiertelniają opisane osoby i są istotne dla tych, którzy po nich nadejdą. Dają one możliwość zrozumienia własnych korzeni oraz pochodzenia, co w innym przypadku stałoby się zupełnie niemożliwe.
Ze względu na charakter pracy i dzieła Galla Anonima w jego kronice można wyróżnić problematykę twórcy i twórczości. Gall nie jest bowiem pisarzem w pełni obiektywnym. Tworzy z polecenia Bolesława Krzywoustego i opisuje jego dzieje zgodnie z życzeniem króla; ma też za to otrzymać nagrodę, o czym chętnie przypomina w tekście. Zdecydowanie wpływa to na kształt jego twórczości oraz na to, jak ocenia on opisywane przez siebie rządy Krzywoustego. Nie jest zatem twórcą obiektywnym ani niezależnym, ulega cudzym wpływom, co jest widoczne od razu.
Gall Anonim był za napisanie kroniki wynagradzany przez Bolesława Krzywoustego, co zdecydowanie wpłynęło na jego tekst. To prowadzi do problematyki interpretacji historii. Ze względu na otrzymaną nagrodę Gall pisał w sposób łaskawy dla Krzywoustego i wychwalający jego działania. Negatywnie natomiast przedstawiał skonfliktowanego z władcą starszego brata, Zbigniewa. Nie jest zatem obiektywny i nie przedstawia faktycznej historii, a jedynie jedną z jej interpretacji.
Aktualizacja: 2025-12-17 17:27:58.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.