„Dziurdziowie” to powieść Elizy Orzeszkowej ukazująca losy Pietrusi, kobiety oskarżonej przez mieszkańców Suchej Doliny o czary. Dzieło zawiera elementy powieści kryminalnej, ale jest też określane mianem studium społecznego, ponieważ ukazuje zacofanie chłopów.
Spis treści
W powieści najważniejszy jest motyw zbrodni. Piotr, Stepan, Szymon i Klemens Dziurdziowie, pijani i zagubieni podczas śnieżnej zamieci, uznają Pietrusię za wiedźmę, która sprowadziła na nich niebezpieczeństwo. Biją ją drągami i pozostawiają bez pomocy na polu.
W dziele pojawia się motyw przesądu kierującego postępowaniem mieszkańców. Mieszkańcy wsi rozpalają ogień z osinowego drewna, aby wskazać wiedźmę, wierzą we wróżbę z Ewangelią i nożycami oraz przypisują choroby, brak mleka i dostatek Pietrusi działaniu sił nieczystych.
W tekście obecny jest motyw miłości wiernej, szczęśliwej, ale także niszczącej. Pietrusia przez sześć lat czeka na Michała, a po jego powrocie zakłada z nim rodzinę. Stepan nie godzi się z odrzuceniem, nadal jej pragnie i z zazdrości staje się jednym z prześladowców kobiety.
W powieści ważny jest motyw zazdrości. Rozalka nienawidzi Pietrusi, ponieważ wie, że Stepan wciąż ją kocha. Obmawia kowalową, ujawnia sprawę ziela przekazanego France i podsyca podejrzenia mieszkańców. Jej zazdrość wzmacnia wrogość wsi.
W dziele występuje motyw kobiety uznanej za wiedźmę. Pietrusia zna zioła, pieśni, wróżby i ludowe sposoby leczenia, dlatego mieszkańcy przypisują jej nadprzyrodzone zdolności. Każde niezwykłe zdarzenie staje się dla nich dowodem jej związku z diabłem.
Istotnym elementem utworu jest motyw ziół. Pietrusia wykorzystuje je, aby bezinteresownie pomagać chorym kobietom i dzieciom. Przekazuje też France ziele mające wzbudzić miłość Klemensa. Gdy młodzieniec choruje, środek zostaje uznany za truciznę i podstawę oskarżenia o czary.
W powieści pojawia się motyw przemocy fizycznej i psychicznej. Pietrusia jest wyśmiewana, izolowana, przeklinana i nazywana wiedźmą. Szymon napada na nią w drodze ze wsi, Rozalka ją znieważa, a Dziurdziowie ostatecznie ją zabijają.
W tekście ważny jest motyw religii połączonej z lękiem i zabobonem. Piotr modli się, składa ofiary, wierzy w Bożą moc i kładzie Ewangelię przy chorym synu. Jednocześnie uznaje wróżby za zgodne z wiarą i traktuje zabicie Pietrusi jako zwycięstwo siły Bożej nad siłą czartowską.
W dziele obecny jest motyw zbiorowości ulegającej wspólnym emocjom. Mieszkańcy utwierdzają się w przekonaniu o winie Pietrusi, powtarzają plotki i odrzucają rozsądne wyjaśnienia. Wspólnota nie chroni niewinnej kobiety, lecz tworzy atmosferę prowadzącą do zbrodni.
W powieści występuje motyw zbrodni i kary. Piotr, Stepan, Szymon i Klemens przyznają się przed sądem do zabicia Pietrusi. Zostają pozbawieni praw oraz skazani na dziesięć lat ciężkich robót w kopalniach i dożywotni pobyt na Syberii.
W utworze pojawia się motyw śmierci niewinnej osoby. Pietrusia ginie nie dlatego, że wyrządziła ludziom krzywdę, lecz dlatego, że stała się ofiarą przesądów, zazdrości i strachu. Jej śmierć kładzie kres spokojnemu życiu, które wiodła z Michałem, dziećmi oraz Akseną.
Aktualizacja: 2026-08-04 17:07:10.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.