„Dziurdziowie” to naturalistyczna powieść Elizy Orzeszkowej, wydana w 1885 roku i często określana jako studium społeczne. Utwór łączy realistyczno-naturalistyczny obraz życia wiejskiej społeczności z elementami powieści kryminalnej, ponieważ punktem wyjścia jest zbrodnia dokonana na Pietrusi, żonie kowala Michała. Akcja została osadzona w środowisku chłopskim Suchej Doliny, gdzie bieda, ciemnota, przesądy i lęk przed rzekomymi czarami prowadzą do narastającej niechęci wobec niewinnej kobiety. Pietrusia, znająca zioła i ludowe wierzenia dzięki babce Aksenie, zostaje uznana za wiedźmę, gdy mieszkańcy próbują odnaleźć osobę odpowiedzialną za utratę mleka przez krowy.
Główny konflikt powieści wyrasta zarówno z zabobonów, jak i z osobistych uraz: Stepan Dziurdzia nie może pogodzić się z tym, że Pietrusia odrzuciła jego zaloty i wybrała Michała. Podejrzenia wobec kobiety wzmacniają kolejne wydarzenia, między innymi choroba Klemensa, wróżba wskazująca złodzieja oraz przekonanie mieszkańców, że Pietrusia korzysta z nieczystych sił. Finał przynosi tragedię: pijani Piotr, Stepan, Szymon i Klemens Dziurdziowie, błądząc w śnieżnej zamieci, spotykają Pietrusię, oskarżają ją o czary i śmiertelnie biją drągami. W zakończeniu wszyscy zostają uznani za winnych i skazani na ciężkie roboty oraz zesłanie na Syberię. „Dziurdziowie” są więc nie tylko opowieścią o morderstwie, lecz także przejmującą diagnozą społeczności, w której lęk, niewiedza, religijność pomieszana z zabobonem i patriarchalna przemoc prowadzą do zbrodni.