Stracone złudzenia – motywy literackie – Honoré de Balzac

„Stracone złudzenia” to dzieło z cyklu „Komedia ludzka”, którego autorem jest Honoriusz Balzak. Balzak opisuje w nim losy młodego poety jadącego z prowincji do Paryża, Lucjana Chardona de Rubempré. Jego marzenia o sławie i karierze nie spełniają się.

Spis treści

Motyw prowincji

W tekście pojawia się motyw prowincji, która ukazana jest jako miejsce ciasne, pełne zależności, plotek i ograniczeń. Angoulême daje poczucie zamknięcia, a jednocześnie silnie wpływa na ludzkie losy. To tam działa drukarnia Dawida, a Lucjan zaczyna marzyć o sławie, ale też doświadcza upokorzeń z powodu pochodzenia, pracy matki i ubóstwa rodziny. Salon pani de Bargeton pokazuje prowincjonalne ambicje, rywalizację i złośliwość miejscowego środowiska.

Motyw marzeń i ambicji

W dziele pojawia się motyw marzeń i ambicji, który wiąże się z Lucjanem. Pragnie on zostać wielkim poetą, zdobyć sławę, pieniądze i szlacheckie nazwisko de Rubempré. Marzenia popychają go do salonów, a potem do wyjazdu do Paryża. Podobny motyw pojawia się przy Dawidzie, który wierzy, że wynalazek taniego papieru zapewni przyszłość jemu, Ewie i Lucjanowi. Ambicje bohaterów prowadzą jednak do rozczarowań, długów i zależności od silniejszych ludzi.

Motyw Paryża

W tekście użyto motywu Paryża. Paryż jest przestrzenią wielkich nadziei, ale także próby charakteru. Lucjan jedzie tam po sukces literacki i arystokratyczne uznanie, lecz szybko odkrywa własną małość wobec bogactwa, mody i obyczajów wielkiego świata. Stolica daje mu rozgłos dzięki prasie, ale jednocześnie niszczy jego zasady, wciąga go w układy, długi, romanse i walkę o wpływy.

Motyw kariery i awansu społecznego

W tekście ważny jest motyw kariery i awansu społecznego, z którym wiąże się pragnienie przejścia z niższej warstwy do świata arystokracji. Lucjan chce zerwać z nazwiskiem Chardon i występować jako de Rubempré. Pani de Bargeton zachęca go do tego, a później arystokraci wykorzystują jego pragnienie tytułu, by przeciągnąć go na swoją stronę. Awans okazuje się zależny nie tylko od talentu, ale także od pieniędzy, pochodzenia, protekcji i pozorów.

Motyw pieniędzy

Balzak zastosował motyw pieniędzy, które rządzą relacjami i decyzjami bohaterów. Stary Séchard sprzedaje synowi drukarnię za zawyżoną cenę, Cointetowie wykorzystują długi Dawida, a Lucjan w Paryżu traci majątek na stroje, życie towarzyskie i zobowiązania. Brak pieniędzy zmusza bohaterów do pożyczek, podpisywania weksli i niekorzystnych układów.

Motyw miłości

W dziele wraca motyw miłości, która ma różne oblicza. Dawid kocha Ewę spokojnie i wiernie, gotów pomagać jej rodzinie. Lucjan przeżywa fascynację panią de Bargeton, która łączy uczucie z ambicją i pragnieniem awansu. W Paryżu wiąże się z Koralią, która kocha go ofiarnie i pozostaje przy nim w czasie upadku. Uczucia bohaterów często zderzają się jednak z pieniędzmi, opinią społeczną i karierą.

Motyw upadku moralnego

W tekście Lucjan, który stopniowo odchodzi od ideałów, obrazuje motyw upadku moralnego. Początkowo pragnie tworzyć literaturę, ale później wchodzi w świat dziennikarstwa, pisze teksty zgodne z interesem redakcji, atakuje lub chwali te same dzieła zależnie od potrzeby, przechodzi między stronnictwami i fałszuje podpis Dawida. Jego los pokazuje, jak pragnienie szybkiej sławy może prowadzić do utraty zasad.

Przeczytaj także: Stracone złudzenia – czas i miejsce akcji

Aktualizacja: 2026-07-11 12:03:54.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.