„Stracone złudzenia” to powieść Honoriusza Balzaka, należąca do monumentalnego cyklu „Komedia ludzka” i wchodząca w skład Scen z życia prowincji. Utwór, znany w oryginale jako Illusions perdues, powstawał i ukazywał się w latach 1837–1843, a jego trzy części noszą tytuły: „Dwaj poeci”, „Wielki człowiek z prowincji w Paryżu” oraz „Cierpienia wynalazcy”. Powieść przedstawia losy Lucjana Chardona de Rubempré, młodego, ambitnego poety z Angoulême, oraz jego przyjaciela Dawida Sécharda, uczciwego drukarza i wynalazcy. Balzak wykorzystał w utworze własne doświadczenia związane z drukarstwem, wydawnictwami i prasą, dzięki czemu książka stała się rozległym obrazem życia literackiego, dziennikarskiego, finansowego i prowincjonalnego Francji pierwszej połowy XIX wieku.
Osią fabuły jest stopniowa utrata złudzeń przez bohaterów. Lucjan, wspierany przez rodzinę i Dawida, wyjeżdża do Paryża, gdzie pragnie zdobyć sławę literacką, uznanie arystokracji i prawo do szlacheckiego nazwiska matki. Szybko jednak doświadcza upokorzeń, biedy i zależności od środowiska prasy, które Balzak pokazuje jako świat cynizmu, interesów, sprzedajnych recenzji i politycznych układów. Równolegle Dawid Séchard w Angoulême próbuje rozwijać wynalazek taniej produkcji papieru, lecz zostaje osaczony przez konkurentów, braci Cointetów, oraz bezwzględne mechanizmy prawa i długu. „Stracone złudzenia” są więc powieścią o ambicji, karierze, zdradzie ideałów, komercjalizacji literatury, konflikcie prowincji ze stolicą i niszczącej sile społecznych zależności. Dalszy los Lucjana po spotkaniu z Carlosem Herrerą zostaje rozwinięty w powieści „Blaski i nędze życia kurtyzany”.