Dlaczego i jak Makbet zabija króla Dunkana? – William Szekspir

„Makbet” Williama Szekspira przedstawia historię człowieka, który pod wpływem ambicji, przepowiedni i namów żony dopuszcza się jednej z najcięższych zbrodni – zabójstwa prawowitego króla. Makbet morduje Dunkana, ponieważ pragnie zdobyć koronę Szkocji, choć wie, że czyn ten jest moralnie odrażający. Zbrodnia nie wynika z konieczności ani z walki o dobro kraju, lecz z żądzy władzy, która stopniowo zwycięża w bohaterze nad lojalnością, honorem i sumieniem.

Spis treści

Dlaczego Makbet zabił Dunkana?

Najważniejszą przyczyną zabójstwa Dunkana była ambicja Makbeta. Na początku dramatu bohater jest dzielnym rycerzem, wiernym poddanym i obrońcą Szkocji. Po zwycięskiej bitwie spotyka jednak trzy czarownice, które przepowiadają mu, że zostanie tanem Kawdoru, a później królem. Gdy pierwsza część przepowiedni szybko się spełnia i Makbet rzeczywiście otrzymuje tytuł tana Kawdoru, zaczyna wierzyć, że także królewska przyszłość jest możliwa. Od tej chwili w jego wyobraźni pojawia się myśl o koronie, a wraz z nią pokusa usunięcia Dunkana.

Ważne jest jednak to, że czarownice nie każą Makbetowi zabić króla. Ich przepowiednia działa jak podstępna sugestia, ale nie jest rozkazem. Makbet sam zaczyna rozważać morderstwo jako sposób przyspieszenia wydarzeń. Bohater przez chwilę liczy jeszcze, że los sam uczyni go królem, bez jego udziału. Szybko jednak okazuje się, że na drodze do tronu stoi Malkolm, syn Dunkana, ogłoszony księciem Cumberlandu i następcą władcy. Dla Makbeta staje się to przeszkodą, która wzmacnia jego wewnętrzny konflikt.

Rola Lady Makbet

Do zbrodni popycha Makbeta także Lady Makbet. Gdy otrzymuje list od męża i dowiaduje się o przepowiedni, natychmiast zaczyna myśleć o zdobyciu korony. Wie, że Makbet jest ambitny, ale jednocześnie ma skrupuły. Uważa, że jego natura jest zbyt łagodna i pełna „mleka ludzkiej dobroci”, aby samodzielnie sięgnąć po władzę za pomocą zbrodni. Dlatego postanawia przełamać jego wahanie.

Lady Makbet manipuluje mężem, zarzuca mu tchórzostwo i podważa jego męskość. Przekonuje go, że jeśli naprawdę pragnie korony, powinien działać bez wahania. Jej wpływ jest bardzo silny, ponieważ Makbet boi się utracić w jej oczach odwagę i stanowczość. Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialność spada wyłącznie na Lady Makbet. Makbet sam podejmuje decyzję o zabójstwie Dunkana, sam idzie do komnaty króla i sam dokonuje morderstwa.

Wewnętrzne wahanie Makbeta

Przed zbrodnią Makbet przeżywa silny konflikt wewnętrzny. Doskonale rozumie, że zabójstwo Dunkana byłoby czynem haniebnym. Król jest jego władcą, krewnym, gościem i dobroczyńcą. Jako poddany Makbet powinien być mu wierny, jako krewny powinien go chronić, a jako gospodarz ma obowiązek zapewnić mu bezpieczeństwo we własnym zamku. Duncan jest ponadto królem sprawiedliwym i łagodnym, dlatego jego śmierć nie może być usprawiedliwiona troską o państwo.

Makbet wie, że nie ma moralnego powodu, aby zabić Dunkana. Przyznaje, że jedyną siłą popychającą go do zbrodni jest „wybujała ambicja”. To bardzo ważne, ponieważ pokazuje pełną świadomość bohatera. Makbet nie działa w niewiedzy ani pod przymusem. Rozpoznaje zło, waha się, próbuje się wycofać, ale ostatecznie wybiera morderstwo. Właśnie dlatego jego czyn jest tak ciężki moralnie.

Jak Makbet zabił króla?

Zbrodnia dokonuje się nocą w zamku Makbeta w Inverness. Dunkan przybywa tam jako gość, ufając swojemu krewnemu i wiernemu rycerzowi. Lady Makbet przygotowuje plan: upija i odurza strażników królewskich, aby nie mogli pilnować władcy ani później skutecznie się bronić. Zamierza także zrzucić na nich winę za zabójstwo. Makbet ma wejść do komnaty śpiącego Dunkana i zabić go sztyletami.

Przed wejściem do pokoju króla Makbet widzi tajemniczą wizję sztyletu. Nie wie, czy jest to prawdziwa broń, czy wytwór jego rozpalonej wyobraźni. Widzenie prowadzi go ku komnacie Dunkana i symbolizuje jego wewnętrzne rozdarcie. Sztylet staje się znakiem zbrodni, do której Makbet sam już zmierza. Szekspir nie pokazuje samego momentu morderstwa na scenie, co wzmacnia grozę wydarzenia. Czytelnik i widz poznają skutki czynu poprzez reakcję Makbeta po powrocie z komnaty.

Zachowanie Makbeta po zbrodni

Po zabiciu Dunkana Makbet wraca przerażony. Ma zakrwawione ręce i trzyma sztylety, których powinien był zostawić przy strażnikach. Jest wstrząśnięty, słyszy głosy i ma poczucie, że wraz z królem zabił także sen, czyli własny spokój i niewinność. Nie potrafi nawet wypowiedzieć słowa „Amen”, co pokazuje, że czuje się odcięty od ładu moralnego i religijnego. Zbrodnia natychmiast niszczy jego psychikę.

Lady Makbet zachowuje w tej chwili większą zimną krew. Gdy widzi, że mąż przyniósł sztylety, sama zanosi je z powrotem do komnaty Dunkana i kładzie przy odurzonych strażnikach. Następnie maże ich krwią króla, aby wyglądali na winnych morderstwa. Dzięki temu zbrodnia zostaje upozorowana na czyn królewskich sług. Lady Makbet uważa, że wystarczy zmyć krew z rąk, aby pozbyć się problemu. Makbet już wtedy rozumie jednak, że nie da się tak łatwo oczyścić sumienia.

Ukrycie winy

Następnego dnia zbrodnia wychodzi na jaw. Ciało Dunkana odkrywa Makduf, który reaguje przerażeniem. Makbet, chcąc ukryć prawdę, zabija strażników króla, zanim mogą cokolwiek powiedzieć. Tłumaczy to rzekomym gniewem i rozpaczą po śmierci monarchy. W rzeczywistości usuwa świadków, którzy mogliby zaprzeczyć oskarżeniom. Zabicie strażników jest kolejnym krokiem na drodze zbrodni i pokazuje, że Makbet zaczyna bronić swojego czynu następnymi morderstwami.

Synowie Dunkana, Malkolm i Donalbein, uciekają z kraju, ponieważ boją się, że również zostaną zabici. Ich ucieczka sprawia, że część podejrzeń spada właśnie na nich. Makbet zostaje więc koronowany na króla Szkocji. Pozornie osiąga cel, ale w rzeczywistości od tej chwili zaczyna się jego upadek. Korona zdobyta przez morderstwo nie daje mu szczęścia, lecz lęk, bezsenność i coraz większą podejrzliwość.

Znaczenie zabójstwa Dunkana

Zabójstwo Dunkana jest punktem zwrotnym całego dramatu. To wydarzenie niszczy dawny porządek w Szkocji i rozpoczyna rządy tyranii. Makbet z wiernego rycerza zmienia się w uzurpatora, który musi ciągle ukrywać winę i usuwać kolejnych przeciwników. Pierwsza zbrodnia uruchamia całą serię następnych: zabójstwo Banka, próbę zabicia Fleance’a oraz mord na rodzinie Makdufa.

Śmierć Dunkana ma również znaczenie symboliczne. Król był prawowitym, dobrym i łagodnym władcą, dlatego jego zamordowanie oznacza naruszenie moralnego i naturalnego ładu. Po królobójstwie świat dramatu pogrąża się w ciemności, lęku i chaosie. Szekspir pokazuje, że zbrodnia popełniona dla władzy niszczy nie tylko sprawcę, ale całe państwo.

Przeczytaj także: Dlaczego Lady Makbet popełnia samobójstwo?

Aktualizacja: 2026-06-28 16:44:55.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.