Gargantua i Pantagruel – motywy literackie
François Rabelais jest znany przede wszystkim jako twórca takiego klasycznego dzieła jak „Gargantua i Pantagruel”, które przedstawia historię dwóch tytułowych olbrzymów, ojca i syna, a przede wszystkim historię ich losów. W dziele tym Gargantua i Pantagruel przeżywają wiele niezwykłych przygód, a autor do ich opisania wykorzystuje wiele motywów literackich.
Spis treści
- Motyw rodu
- Motyw utopii
- Motyw podróży
- Motyw wojny
- Motyw nauki
- Motyw groteski
- Motyw cielesności
- Motyw parodii
Motyw rodu
Jednym z najważniejszych elementów dzieła jest bez wątpienia motyw rodu. W powieści przedstawiono bowiem historię ojca i syna, Gargantui i Pantagruela. Autor opisuje dzieje ich rodziców, to, w jaki sposób przyszli oni na świat, proces ich dorastania, a następnie przygody w dorosłym życiu. Czytelnik może dowiedzieć się zatem wiele na temat genealogii rodu i tego, skąd pochodzą Gargantua i Pantagruel, a także poznać ich krewnych i sposób, w jaki dorastali oni w czasach dzieciństwa i młodości.
Motyw utopii
W dziele pojawia się też motyw utopii, idealnej krainy, jaką reprezentuje Opactwo Telemickie. Żyjąca tam społeczność opiera się na wolności, ale jest też samowystarczalna pod różnymi względami. W opactwie nie obowiązują różne zasady i regulacje, przykładowo nie ma tam zegarów odmierzających czas, nie wybudowano murów i nie ma konieczności ślubowania. Wszystko jest zatem dobrowolne i wedle uznania. Mieszkańcy mogą czynić to, czego chcą, panuje tam bowiem wiara we wrodzoną dobroć oraz szlachetność i to, że każdy będzie się starał być lepszy od innych.
Motyw podróży
W tekście pojawia się motyw podróży, przykładowo tej, którą Gargantua odbywa do Paryża w celu uzyskania edukacji. Podróż ma tu służyć nie tylko zmianie miejsca zamieszkania, ale też poszerzaniu horyzontów bohaterów. Ostatecznie kończy się to jednak na pretekście do przedstawienia przez autora satyry na inne krainy czy miejsca, jakie odwiedzają Gargantua oraz Pantagruel w ciągu swojego życia.
Motyw wojny
W tekście pojawia się motyw wojny, konfliktu zbrojnego, prowadzonego przykładowo z królem Żółcikiem po tym, jak napadł on na tereny ważne dla Gargantui. Wojna jest tu pokazana z różnymi szczegółami, w tym takimi jak smutny los pokonanych i zmuszonych do poddania się oddziałów. Nie jest jednak opisywana jako straszliwa tragedia, raczej jako przygoda olbrzymów. Jest to bowiem równocześnie swoista parodia eposów rycerskich i opisanych w nich przeróżnych starć.
Motyw nauki
W dziele wykorzystano motyw nauki. Przykładowo Gargantua korzysta ze wsparcia różnych nauczycieli, których sprowadza jego ojciec, wyjeżdża też do Paryża, by się lepiej kształcić. Nauka jest zatem ważnym elementem jego życia i autor podkreśla jej istotność.
Motyw groteski
W dziele wielokrotnie pojawia się motyw groteski, czyli zestawienia ze sobą dwóch sprzecznych elementów czy stylów. Świat, jaki prezentuje Rabelais, jest groteskowy właśnie między innymi dzięki postaciom olbrzymów.
Motyw cielesności
W powieści niejednokrotnie pojawia się motyw cielesności, a to za sprawą tego, jak Rabelais ukazuje świat, często poprzez opisy procesów fizjologicznych czy też ludzkiego ciała i jego właściwości.
Motyw parodii
W dziele obecny jest motyw parodii, między innymi związany z romansem czy etosem rycerskim. Autor kpi w ten sposób z różnych zjawisk, jakie zna z realnego świata i które poddaje krytyce w swojej powieści.
Aktualizacja: 2026-05-27 19:28:44.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.