Sokrates to grecki filozof, który żył w czasach starożytnych. Zasłynął przede wszystkim swoją postawą wobec świata, którą wyrażał stwierdzeniem „Wiem, że nic nie wiem”. Był także mistrzem Platona, który w jednym ze swoich dialogów utrwalił mowę obronną wygłoszoną przez Sokratesa w trakcie procesu, który niestety zakończył się wyrokiem skazującym go na śmierć.
Sokrates to dziś jeden z najbardziej znanych antycznych filozofów. W „Obronie Sokratesa” Platon wzmacnia to wrażenie, portretując swojego nauczyciela jako wzór filozofa. Sokrates traktował mądrość nie jako proste posiadanie wiedzy, ale raczej jako nieustanne dążenie do prawdy, a także jej umiłowanie. Sokrates doskonale zdawał sobie sprawę z własnej niewiedzy, pozostawał także lojalny wobec swoich poglądów, nawet jeśli groziło mu to śmiercią. W ten sposób stał się mistrzem etyki, który przekładał rozum nad inne kwestie.
Warto rozważyć postawę i osobę Sokratesa na tle kilku istotnych dla filozofii wypowiedzi. Jedna z nich brzmi: To stan bardzo znamienny dla filozofa: dziwić się. Nie ma innego początku filozofii, jak to właśnie. Filozofia Sokratesa zaczyna się właśnie od zdziwienia tym, co go otacza, i zastanowienia się nad tym. Miało to miejsce już w wyroczni delfickiej, gdzie został określony jako najmądrzejszy. Ta sytuacja pchnęła go do próby zweryfikowania tego stwierdzenia, następnie zaś zaczął pojmować, że jego mądrość ma polegać na świadomości własnych braków.
Kolejne zdanie brzmi następująco: A prawdziwymi filozofami [...] Tych, co się kochają w oglądaniu prawdy. Sokrates nieustannie dąży do odkrycia prawdy, między innymi stosując metodę majeutyczną, która polega na takim zadawaniu pytań, by doprowadzić do ujawnienia nieświadomej wiedzy. Sokrates tak miłuje prawdę, że nawet śmierć nie jest w stanie odwieść go od tego postanowienia. Prawda jest dla niego ważniejsza niż piękno, szuka najlepszych definicji.
Ostatnia wypowiedź brzmi: Mądrość polega na jednym: poznać rozum, który rządzi wszystkim, przenikając wszystko. Filozofia Sokratesa jest umocniona w prawdziwym życiu. Należy je prowadzić zgodnie z rozumem, nie zaś podążać za tłumem. Nieustannie wymaga od siebie poszukiwania moralności i jej obiektywnych wyznaczników. Rozum musi rządzić czynami człowieka.
Sokrates to zatem filozof, który pokazuje, że człowiek musi pytać, analizować swoje przekonania i poglądy, a także żyć zgodnie z prawdą, nawet jeśli przyjdzie mu za to zapłacić własnym życiem. Lojalność wobec tych przekonań udowodnił w trakcie procesu sądowego, Platon zaś uwiecznił jego postawę w swoim dialogu.
Aktualizacja: 2026-02-24 14:42:33.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.