„Obrona Sokratesa” to tytuł dialogu Platona. Powstał on na podstawie trzech mów, jakie Sokrates wygłosił przed ateńskim sądem podczas swojego procesu. Bronił się wtedy przed zarzutem mówienia o ateizmie i duchowości, a także demoralizacji młodzieży. Chociaż oskarżenia były wewnętrznie sprzeczne, a Sokrates nie popełnił żadnej zbrodni, to skazano go na śmierć.
Wyrok śmierci nie przeraził jednak filozofa, nie skłonił go też do błagania o życie czy do odrzucenia swoich poglądów. Sokrates wolał umrzeć, niż zhańbić się zdradą własnych przekonań. Uznał, że lepiej umrzeć, pozostając im lojalnym, niż żyć w cieniu takiego tchórzostwa.
Ważnym aspektem pozostaje to, że Sokrates twierdził, że nie boi się śmierci. Brak tej obawy jest głęboko zakorzeniony w jego filozofii. Sokrates uznawał bowiem, że nic nie wie, przyznawał się do własnej niewiedzy. Mówił zatem, że człowiek nie poznał w pełni, czym jest śmierć, nie pojął jej natury, gdyż nie miał takiej możliwości. Śmierć zatem jest czymś nieznanym, nieokreślonym. Sokrates wychodzi z założenia, że ludzki strach przed śmiercią jest zwyczajnym lękiem przed tym, co nieznane i niezbadane. Tymczasem może okazać się, że śmierć jest zupełnie czymś innym, niż człowiek sobie wyobraża. Może nieść ze sobą szczęście, spełnienie, coś zupełnie nowego, wyjątkowego, może stać się niezwykłym doświadczeniem. Człowiek jednak nie wie tego, dopóki sam tego nie doświadczy. Nie powinien zatem obawiać się śmierci, gdyż nie ma pojęcia, co go po niej czeka. Nie powinien zatem zakładać, że to z pewnością będzie coś złego. Może się bowiem okazać, że będzie ona początkiem czegoś dobrego. Może też być po prostu stanem wyciszenia, pustki, odpoczynku, którego również nie należy się obawiać.
Sokrates zatem widzi, że jego niewiedza dotycząca śmierci nie powinna być powodem jego lęku. Nie powinna ona także skłaniać go do odrzucenia prawdy i przekonań, którym pozostawał wierny przez całe życie. Wybiera zatem śmierć zamiast zdrady ideałów czy błagania sądu o ocalenie życia. Nie powinno się od razu przypisywać negatywnych cech temu, co jest nieznane, a nadmierne przywiązanie do życia i rzeczy materialnych nie jest postawą godną prawdziwego filozofa, zatem Sokrates odrzuca ją.
Aktualizacja: 2026-02-24 13:55:39.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.