„Ogniwa” to opowiadanie Elizy Orzeszkowej po raz pierwszy wydane w tomie „Melancholicy” w 1896 roku. Utwór to krótka historia spotkania dwóch mężczyzn, których dzieli wszystko, oprócz wspomnień związanych z obecnością motywu zegara w ich życiu. Nowela zawiera także inne interesujące motywy literackie.
Spis treści
W literaturze motyw ten często odnosi się do nieuchronności przemijania, co widać także w kontekście głównych postaci, hrabiego Ksawerego i Berka. Dla obu bohaterów czas jest symbolem zmiany i utraty. Hrabia Ksawery, mimo że żyje w dostatku, nie potrafi odnaleźć spokoju i spełnienia, żyjąc w czasach, których nie rozumie. Posiadany przez niego zegarek staje się symbolem przemijania, kiedyś nawet odliczającym sekundy życia jego matki. Motyw zegara jest także obecny w opowieści Berka, który traktuje go jako symbol stabilności i ciągłości pokoleń. Zegar staje się więc „wielkim przyjacielem” człowieka, mierzącym rytm życia, a jednocześnie przypominającym o nieuchronności śmierci.
Związany z czasem jest także motyw pamięci, który pojawia się w powieści w kontekście wspomnień bohaterów. Hrabia Ksawery wciąż żyje wspomnieniami o swojej matce. Pamięć o rodzicach, ich obecność w życiu bohatera, staje się przedmiotem jego refleksji o minionych latach. Dla Berka również przeszłość jest ważnym elementem życia, choć w jego przypadku jest to przede wszystkim wspomnienie o utraconych dzieciach, szczególnie córce Małce, która wyemigrowała do Ameryki. Pamięć o przeszłości tworzy tęsknotę za tym, co minione, ale równocześnie stanowi motyw refleksji nad tym, co pozostaje po ludziach i ich działaniach.
Zegarek, który towarzyszył Hrabiemu w czasie choroby matki i jej śmierci, staje się symbolem nieuchronnego końca, który czeka każdego człowieka. W kontekście Berka również śmierć odgrywa istotną rolę, zarówno w osobistym doświadczeniu, jak i w ogólnym spojrzeniu na życie. Związane z tym motywy, jak choćby pogrzeb samego Hrabiego, są przedstawione w podniosły sposób, ale również jako symboliczne przejście do innego świata, do którego prowadzą zarówno chrześcijański cmentarz, jak i żydowska nekropolia. Różne postawy wobec śmierci oraz różnice w obrzędach religijnych wskazują na wielość doświadczeń związanych z tym ostatecznym momentem w życiu człowieka.
Rodzina, jako podstawowa jednostka społeczna, jest kolejnym istotnym motywem w powieści. Relacje między bohaterami, zwłaszcza między Berkiem a jego dziećmi, są istotne w ich historii. Berek, mimo skromności, czerpie szczęście i spełnienie w opiece nad wnuczką. W odróżnieniu od niego hrabia Ksawery, mimo bliskości z córką i jej mężem, czuje się samotny i wyobcowany. Orzeszkowa w sposób subtelny ukazuje, jak różne mogą być losy ludzi w obrębie tej samej rodziny, a także jak ważne są relacje rodzinne w kształtowaniu poczucia sensu życia.
Motyw emigracji jest szczególnie widoczny w życiu Berka, którego córka Małka wyjeżdża do Ameryki. Emigracja jest także tłem dla rozważań o przeszłości i przyszłości, o rozproszeniu rodziny, o tym, jak zmieniają się losy ludzi w obliczu globalizacji i poszukiwania lepszego życia.
Aktualizacja: 2025-02-25 09:05:03.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.