„Dziurdziowie” to powieść autorstwa pozytywistycznej pisarki Elizy Orzeszkowej, ukazująca życie mieszkańców Suchej Doliny oraz tragedię Pietrusi, którą mieszkańcy uznają za wiedźmę. Lęk, zazdrość, bieda i wiara w siły nadprzyrodzone prowadzą do prześladowania niewinnej kobiety. Autorka porusza w tekście ważną problematykę społeczną.
Spis treści
Podstawą utworu jest problematyka zacofania mieszkańców wsi. Chłopi wierzą, że brak mleka u krów jest skutkiem działania wiedźmy, dlatego rozpalają ogień z osinowego drewna i za czarownicę uznają pierwszą osobę, która się przy nim pojawi. Wróżba z Ewangelią, zioła Pietrusi, spadająca gwiazda oraz błądzenie podczas zamieci są dla nich dowodami działania diabła. Odrzucają racjonalne wyjaśnienia i podporządkowują swoje postępowanie dawnym wierzeniom.
W powieści obecna jest problematyka niszczenia jednostki przez zbiorowość. Pietrusia początkowo pomaga mieszkańcom, leczy ich ziołami i udziela rad, lecz po uznaniu jej za wiedźmę staje się obiektem plotek i obelg oraz źródłem lęku. Kobiety przestają ją odwiedzać, unikają jej nad stawem i przypisują jej każdą krzywdę. Powtarzane oskarżenia zaczynają uchodzić za prawdę, chociaż nikt nie ma dowodów na jej winę.
Ważna jest problematyka uczuć prowadzących do nienawiści. Stepan od młodości kocha Pietrusię i nie potrafi pogodzić się z jej małżeństwem z Michałem. Kiedy kobieta po raz kolejny odrzuca jego zaloty, nazywa ją wiedźmą i grozi zemstą. Rozalka cierpi z powodu uczucia męża do dawnej ukochanej, dlatego podsyca podejrzenia, ujawnia sprawę ziela przekazanego France i oskarża Pietrusię o związek z nieczystą siłą. Zazdrość obojga wzmacnia wrogość całej wsi.
W dziele pojawia się problematyka przemocy narastającej stopniowo. Pietrusia jest wyśmiewana, przeklinana, poniżana i odsuwana od wspólnoty. Szymon napada na nią w drodze ze wsi, Rozalka atakuje ją nad stawem, a mieszkańcy grożą jej dalszą krzywdą. Ostatecznie pijani Piotr, Stepan, Szymon i Klemens, przekonani, że kobieta sprowadziła zamieć, biją ją drągami i pozostawiają na śniegu. Zbrodnia jest skutkiem strachu, alkoholu, przesądów i długo gromadzonej nienawiści.
Istotna jest problematyka błędnie rozumianej wiary. Piotr jest pobożny, modli się, chodzi do kościoła i wierzy w Bożą sprawiedliwość, lecz jednocześnie uznaje wróżby i czary za rzeczywiste. Kładzie Ewangelię przy chorym synu, a później uważa zabicie Pietrusi za zwycięstwo siły Bożej nad siłą czartowską. Religijne gesty nie powstrzymują go przed krzywdzeniem człowieka, ponieważ wiara miesza się w jego świadomości z lękiem i przesądem.
W utworze przedstawiono problematykę zbrodni i kary, a także odpowiedzialności. Piotr, Stepan, Szymon i Klemens przyznają się przed sądem do zabicia Pietrusi. Zostają pozbawieni praw oraz skazani na dziesięć lat ciężkich robót w kopalniach i dożywotni pobyt na Syberii. Wyrok kończy ich dotychczasowe życie i pokazuje, że przekonanie o walce z wiedźmą nie zwalnia sprawców z odpowiedzialności za śmierć niewinnej kobiety. Piotr płacze, Stepan trwa w gniewie, Szymon milczy, a Klemens pogrąża się w rozpaczy.
Aktualizacja: 2026-08-04 17:35:45.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.