Harper Lee to amerykańska autorka znana przede wszystkim z powieści zatytułowanej „Zabić drozda”. Dzieło to przedstawia losy pewnego procesu sądowego, w trakcie którego czarnoskóry Tom Robinson został niesłusznie oskarżony i skazany za gwałt, którego się nie dopuścił. Do opisania tej dramatycznej i niesprawiedliwej historii autorka wykorzystała wiele interesujących motywów literackich.
Spis treści
Podstawą całej opowieści jest oczywiście motyw rasizmu, który kształtuje jej fabułę. Rasizm to oczywiste zjawisko świata przedstawionego, czyli małego miasteczka Maycomb w Alabamie w latach trzydziestych XX wieku. Miejscowa społeczność dzieli się na tę lepszą część, czyli białych, oraz gorszą, czyli czarnoskórych, zgodnie z hierarchią ówczesnych czasów. Rasizm doprowadza do tragedii w Maycomb. Biała dziewczyna z biednej rodziny narzuca się czarnoskóremu Tomowi Robinsonowi, na czym przyłapuje ją ojciec. Robinson zostaje wtedy niesłusznie oskarżony o gwałt, gdyż Bob Ewell próbuje w ten sposób zatuszować hańbę córki oraz fakt, że ją później pobił. Dowody świadczą o niewinności Robinsona, jednak głęboko zakorzenione w ludzkiej świadomości uprzedzenia sprawiają, że zostaje on uznany za winnego i zabity podczas próby ucieczki z więzienia. Jest to świadectwo tego, jak rasizm i uprzedzenia bezlitośnie rządzą ludźmi do tego stopnia, że przysłaniają im prawdę i sprawiedliwość. To portret nieludzkiego systemu, który służył jedynie grupie uprzywilejowanych.
W dziele istotny jest motyw prawa, który reprezentuje Atticus. Chce on postępować sprawiedliwie i praworządnie, a ponadto przedstawia dowody na to, że jego klient nie popełnił zarzucanego mu przestępstwa. Prawo jednak nie staje po stronie niewinnych i sprawiedliwych, lecz pomaga tym, którzy dopuścili się zbrodni, ale znajdują się na uprzywilejowanej pozycji w społeczeństwie. Nawet najbardziej nędzny biały ma przewagę nad uczciwym czarnoskórym, czego dowodem jest proces Toma Robinsona. Prawo nie spełnia tu swojej funkcji, lecz staje się narzędziem w rękach osób posiadających społeczną przewagę i wykorzystujących ją bez wahania.
Harper Lee wykorzystuje także motyw sprawiedliwości. Jest ona niezwykle istotna dla takich postaci jak Atticus, Jean, Jem czy panna Maudie, jednak większość mieszkańców miasteczka się nią nie przejmuje. Sprawiedliwości nie staje się zadość, ponieważ przegrywa ona z rasistowskimi uprzedzeniami mieszkańców Maycomb, które okazują się silniejsze. Motyw sprawiedliwości pokazuje, co dzieje się w społeczeństwie, gdy zabraknie jej w ludzkich postawach.
Głównymi bohaterami powieści są dzieci – kilkuletnia Jean oraz nastoletni Jem. W związku z tym w utworze pojawia się motyw dorastania i dojrzewania. Dzieci stopniowo nabywają coraz większą świadomość otaczającego je świata, co wiąże się również z obserwowanym przez nie procesem Robinsona. Doświadczenie społecznej niesprawiedliwości sprawia, że Jean i Jem muszą dorosnąć szybciej, niż by tego chcieli.
Bardzo istotny pozostaje motyw małego miasteczka, jakim jest Maycomb – reprezentacja innych niewielkich, południowych miasteczek w Stanach Zjednoczonych oraz sposobu, w jaki toczyło się w nich życie. Maycomb ukazuje typowe problemy tamtego okresu, takie jak rasizm, nierówności społeczne i uprzedzenia.
Powieść realizuje również motyw przestępstwa. Oskarżono o nie Toma Robinsona, który się go nie dopuścił, podczas gdy prawdziwą winę ponosi rodzina Ewellów. Bob Ewell próbuje również dopuścić się zbrodni, planując zamordowanie dzieci Atticusa w ramach zemsty.
Harper Lee przedstawia także motyw drozda. Według Atticusa zabicie tego ptaka jest prawdziwym grzechem, ponieważ nie wyrządza on nikomu krzywdy, a jedynie śpiewa. Drozdy stają się metaforą niewinnych ofiar społecznych uprzedzeń i niesprawiedliwości.
Relacja Jema, Jean i Dilla ukazuje, jak realizowany jest motyw przyjaźni. Dzieci łączy bliska więź, a wspólnie spędzany czas, zwłaszcza podczas wakacji, umacnia ich relacje.
Bardzo ważny pozostaje motyw wychowania, które Atticus pojmuje inaczej niż większość dorosłych mieszkańców miasteczka, za co bywa przez nich krytykowany.
Aktualizacja: 2026-01-26 05:39:44.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.