Juliusz Słowacki to jeden z najważniejszych twórców epoki romantyzmu. „Sen srebrny Salomei” to dramat jego autorstwa, który reprezentuje tak zwany okres mistyczny w twórczości wieszcza. Z tego powodu bywa on zestawiany i porównywany z dramatem zatytułowanym „Ksiądz Marek”.
„Sen srebrny Salomei” to dzieło, które powstało w roku 1843, a „Ksiądz Marek” został napisany dokładnie w tym samym roku. Dodatkowo oba te teksty są uznawane za najbardziej reprezentatywne teksty dla okresu mistycznego, o których Słowacki mówi, że pisał je na oślep i bez kontroli ze strony rozumu. Poeta nie miał też zamiaru tłumaczyć czytelnikowi, dlaczego nie powinno się dokonywać szczegółowego rozbioru obu tych dzieł.
Warto zauważyć, że „Sen srebrny Salomei” i „Ksiądz Marek” to dramaty, które poruszają bardzo podobną problematykę. Pojawiają się w nich tożsame wątki, między innymi wizje i proroctwa, metafizyka, losy narodu, a także zderzenie metafizyki właśnie z historią. Ważna dla obu tekstów pozostaje również idea towianizmu, która jest reprezentowana przez pewne ich elementy. W „Księdzu Marku” wydaje się ona jednak bardziej pogłębiona, natomiast w „Śnie srebrnym Salomei” ogranicza się ona do kontekstu przepowiedni i konfliktu wolnej woli z przeznaczeniem nadanym człowiekowi przez Boga. Warto zauważyć, że tytułowy ksiądz Marek to nie tylko postać, ale też pewna idea i jej uosobienie, które można znaleźć też w drugim dramacie.
Wizje i przepowiednie, a także prorocze sny i objawienia, reprezentowane między innymi przez Wernyhorę, to podstawowe elementy obu dramatów. Kształtują one losy bohaterów i wyznaczają ich dalsze losy, a także przeznaczenie. Towianizm to kolejny element, który spaja ze sobą „Sen srebrny Salomei” i „Księdza Marka”. Ma on za zadanie mówić o zbawieniu poprzez cierpienie, przyjęcie losu, jaki został wyznaczony człowiekowi, i dalszy rozwój duchowy, co jest zgodne z ideą mesjanizmu polskiego.
Warto zauważyć, że oba dramaty rozgrywają się w wyjątkowo burzliwych dla Polski czasach i ukazują dzieje jednostki na tle wielkich wydarzeń i przemian historycznych. W przypadku „Snu srebrnego Salomei” była to koliszczyzna, a „Księdza Marka” – konfederacja barska i upadek Baru. Wydarzenia te zresztą łączą się ze sobą, gdyż koliszczyzna miała miejsce bezpośrednio po zawiązaniu się konfederacji barskiej na Ukrainie. Dzieła wiążą się zatem na planie chronologicznym i nawiązują do tych samych wydarzeń historycznych, które Słowacki uznał za znaczące w dziejach narodu polskiego. Wydarzenia te z kolei stanowią tło do głębszych analiz i przemyśleń dotyczących zarówno jednostki, jak i całego społeczeństwa. Towianizm i mesjanizm to w tych dziełach elementy bardzo istotne, jeśli nie wręcz centralne. Przenikają one do warstwy metafizycznej przykładowo poprzez sny, widzenia oraz wróżby.
„Sen srebrny Salomei” i „Ksiądz Marek” różnią się od siebie pod niektórymi względami, ale to wciąż utwory tożsame i rozwijające podobne myśli i zagadnienia, a także propagujące podobne idee i hasła, które były dla Słowackiego istotne w tym okresie twórczości.
Aktualizacja: 2026-01-12 14:07:54.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.