Autorką opracowania jest: Marta Grandke.

„Pan Tadeusz” to jedno z najsłynniejszych dzieł w historii polskiej literatury. Autorem tej epopei narodowej jest Adam Mickiewicz, a po raz pierwszy opublikowana ona została w roku 1834 w Paryżu - Mickiewicz ze względów politycznych nie mógł wydawać wówczas w swojej ojczyźnie, nie pozwalał na to rosyjski zaborca. „Pan Tadeusz” opowiada historię odchodzącego już wówczas do historii świata szlacheckiego z jego dworkami, obyczajami oraz problemami. Bohaterowie epopei z jednej strony żyją życiem sielskim w wiejskim dworku, ale z drugiej zmagają się z problemami natury politycznej, takimi właśnie jak zniewolenie ich ojczyzny przez Imperium Rosyjskie. Na strukturę „Pana Tadeusza” składa się wiele elementów, ale jednym z najbardziej istotnych zawsze był motyw przyrody, obecny niemal we wszystkich aspektach tego dzieła.

Przyroda w „Panu Tadeuszu” jest nierozerwalnie związana ze światem przedstawionym, obok dworku szlacheckiego stanowi jeden z jego najważniejszych elementów. Mickiewicz przedstawił więc czytelnikowi rozległe opisy przyrody, prezentując piękno i bajkowość litewskiego krajobrazu. Jest on także pamiątką i apoteozą widoków, jakie Mickiewicz zapamiętał z własnego dzieciństwa i postanowił na zawsze utrwalić jego piękno w historii literatury.

Przyroda w „Panu Tadeuszu” sprawia, że opisywane przez autora tereny oraz dworek nabierają charakteru praktycznie arkadyjskiego, przypominają utracony raj, którego nie można już odzyskać. Natura jest tu przestrzenią, w której nie może stać się nic złego, wszyscy współpracują ze sobą, gospodarstwo przynosi swoim właścicielom wszystko to, co jest im niezbędne do życia. Całość przyrody opisywanej przez Mickiewicza jest pełna życia, witalności oraz bogactwa, same zaś tereny otaczające Soplicowo od początku wydają się być wyjątkowe.

Rytm życia okolicy także wyznaczany jest zgodnie z przyrodą, wieś i dworek żyją bowiem zgodnie ze zmieniającymi się porami roku. Mieszkańcy Soplicowa żyją więc w pełnej harmonii z przyrodą, korzystając z jej obfitych darów. Natura hojnie obdarza ich plonami, zdawać by się więc mogło, że to wręcz kraina mlekiem i miodem płynąca, w której nikt nigdy nie zazna głodu. Świat wokół nich nieustannie zmienia się, pojawiają się kolejne zawirowania polityczne i historyczne, jednak przyroda działa w sposób niezmienny od zawsze. Jest jednym z niewielu stałych elementów niepewnej rzeczywistości, która otacza na co dzień bohaterów dzieła.

Przyroda w „Panu Tadeuszu” jest także silnie wpleciona w zanikającą już obyczajowość szlachecka, jaką kultywują mieszkańcy Soplicowa. To właśnie na łonie natury mają miejsce niektóre ze zwyczajów i tradycji, takie jak polowania czy grzybobranie. Przyroda staje się więc także ważnym elementem tożsamości szlacheckiej, nierozerwalnie z nią powiązanym. Bez niej szlachta straciłaby część swojej rzeczywistości, do której przywykła i wśród której czuje się zakorzeniona.

Przyroda jest także niezwykłą siłą, pobudzającą wyobraźnię czytelnika i nakłaniającą go do refleksji na temat czasów dawnych, na temat jego roli w naturze oraz ojczyzny z życiu człowieka. Plastyczność opisów Mickiewicza sprawia, że natura jest tu właściwie równorzędnym bohaterem, mającym taki sam wpływ na kształtowanie rzeczywistości, co ludzie. Wschody i zachody są tu klamrą otwierającą i zamykającą opisywane dni, a mieszkańcy Soplicowa organizują swój kalendarz według zmian w trakcie pór roku. Wszystko jest więc tutaj podporządkowane przyrodzie, tej niesamowitej sile, pełnej witalności i przepychu. 

Motyw przyrody jest więc bardzo istotną częścią epopei narodowej, jaką jest „Pan Tadeusz”. Przyjmuje ona rolę jednego z ważniejszych bohaterów i dzięki temu ma ona wpływ na świat przedstawiony i jego kreację. Stanowi także część tożsamości zarówno bohaterów dzieła, jak i samego Mickiewicza i przez to zawiera w sobie pamiątkę dawnego wyglądu Litwy oraz obyczajów szlacheckich, które powoli stają się historią, nie zaś żywą tradycją, którą z nostalgią wspomina Mickiewicz, przypominając sobie swoją młodość.


Przeczytaj także: Motyw przyrody w literaturze. Napisz rozprawkę, w której rozważysz, jaką funkcję pełni przyroda w dziełach literackich. Odwołaj się do lektury obowiązkowej oraz innego wybranego utworu literackiego.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem. Bardzo dziękujemy.

Ostatnia aktualizacja: 2022-08-11 20:24:03