Utopia interpretacja

Autorem opracowania jest: Iga Matusiak

Wiersz „Utopia” Wisławy Szymborskiej (ur. 2 lipca 1923) przedstawia tytułową Utopię, wyimaginowany świat pełen dobra i prawdy. Motyw tej krainy bardzo często wykorzystywany był w oświeceniu.

Podmiot liryczny (PL) jest ukryty za światem przedstawionym, nie ujawnia w wierszu „ja” lirycznego, co wskazuje na lirykę pośrednią, narracyjną. Wiersz składa się z nieregularnych strof, nie posiada rymów. Jako środki artystyczne wymienić można liczne parafrazy, mnogość epitetów, inwersję (np. „z dna odrywa się prawda i lekko na wierzch wypływa”, „ze szczytów jej roztacza się Istota Rzeczy”), metafory (np. stanąć na gruncie dowodów).

W „Utopii” Szymborska odwołuje się do wielu dzieł i myśli filozoficznych poprzednich epok. Drzewo Słusznego Domysłu jest parafrazą biblijnego Drzewo Poznania Dobra i Zła, leżąca na prawo jaskinia jest wyraźnym nawiązaniem do platońskiej koncepcji człowieka w jaskini, tu jednak będący w niej człowiek nie widzi już niejasnych cieni, a leżący w niej sens. Prawda wypływająca na wierzch to parafraza powiedzenia „oliwa sprawiedliwa sama na wierzch wypływa”, a słowa „im dalej w las tym szerzej się otwiera” odnoszą się do powiedzenia „im dalej w las, tym więcej drzew”. Sama utopijna wyspa to obraz np. Eldorado występującego w „Kandydzie” Woltera. Końcowe wersy natomiast przywodzą na myśl barokowy emblemat polskiego poety metafizycznego, Daniela Naborowskiego, „(…) to na dół, to do góry”, w którym życie ludzkie pokazane jest poprzez koncept morskiej topieli.

Kraina, którą opisuje Szymborska, Utopia, nie skrywa przed człowiekiem żadnych tajemnic, niczego nie trzeba się domyślać, a na każde pytanie wnet znajdzie się odpowiedź, wszystkiego jest się pewnym i wszystko da się zrozumieć. Nawet układ gałęzi drzewa nazwany jest rozwikłanym, wobec tego nie ma nic do ukrycia. Wyspa jest miejscem, gdzie liczy się tylko racjonalizm i nie ma na niej miejsca na niejasności, wiarę, uczucia, metafizykę. Człowiek, przebywając na utopijnej wyspie, spełnia się całkowicie, na wszystko zna odpowiedź, poznaje wszystko, co może poznać, nie dąży już do niczego, bo wszystko pojął. Dlatego też wszystkie ślady stóp prowadzą w stronę morza, które jest metaforą ludzkiego życia.

Wynika z tego, że Utopia to miejsce sprzeczne z naturą człowieka, którego celem jest „bezpowrotne zanurzenie się w topieli”, czyli dążenie do poznania życia, którego nie da się do końca poznać, przewidzieć czy zrozumieć. Człowiek odrzuca racjonalizm, tak popularny w epoce oświecenia, na rzecz poznania za pomocą uczuć. Dochodzimy też do wniosku, że poznanie nie jest jedynym celem człowieka, mądrość i wiedza nie daje szczęścia.

Wiersz ten jest polemiczny z ideałami oświeceniowymi. Napisany w okresie, gdy w Polsce panował komunizm i w kontekście tej rzeczywistości jest również polemiką z systemem, który wbrew założeniom, wcale nie uszczęśliwiał człowieka. Warto zauważyć, że tak jak w socjalizmie była tylko jedna droga, którą można było podążać, tak w Utopii istnieje tylko jedna droga, która prowadzi do poznania. A tam, gdzie jest tylko jedna droga istnieje niebezpieczeństwo.


Czytaj dalej: Rachunek elegijny - interpretacja

Komentarze

Magicbaby

praca jest dobrze "skonstruowana", ale sztywna i nie ma w niej literackiego ducha.

Justyna Fraś

Pamiętam jak dostałam ten wiersz na wypracowaniu klasowym w pierwszej klasie Liceum... Jeżeli się nie mylę to była taka pierwsza poważna praca w tej szkole... Wtedy po raz pierwszy miałam styczność z tym lirykiem... Sam "mówił" o sobie... Aż chciało się pisać na ten temat... Cieszę się, że mogłam go interpretować... Ocenka była również satysfakcjonująca - dobry... :)