„Zielone martensy” Joanny Jagiełło to powieść obyczajowa, która pod pozorem historii o pierwszej miłości i muzyce stawia pytania głęboko zakorzenione w codzienności: o cenę emigracji zarobkowej, granicę między zabawą a niebezpieczeństwem w internecie oraz o to, czy samotność można przezwyciężyć, jeśli spotka się właściwą osobę. Autorka prowadzi narrację na przemian z perspektywy trzech bohaterów, dzięki czemu każdy z poruszanych problemów zyskuje ludzką twarz i konkretny kontekst.
Spis treści
Centralnym zagadnieniem powieści jest pytanie o to, co dzieje się z dziećmi, gdy rodzice zmuszeni są do pracy za granicą. Feliks ma kilkanaście lat, a już gotuje obiady, podaje babci basen, zastępuje matkę na zebraniach w szkole i okłamuje nauczycieli, że mama wyjechała tylko na szkolenie. Jego codzienność nie ma nic wspólnego z nastoletnią beztroską. Mama wyjeżdża do Niemiec, bo nie ma innego wyjścia: rachunek za prąd na siedem tysięcy złotych jest ogromnym obciążeniem, a nie jest to jedyny wydatek. Płacze przez pół drogi, ale wie, że nie może zrezygnować. Feliks rozumie, że nie jest to kwestia wyboru, lecz ta wiedza nie czyni jego sytuacji łatwiejszą.
Wika natomiast zmaga się ze wstydem, ponieważ jej koleżanki pochodzą z zamożniejszych rodzin. Gdy dowiadują się o sytuacji Wiki, wyśmiewają jej dom i pracującą w opiece mamę. Powieść pokazuje, że koszty emigracji zarobkowej ponoszą przede wszystkim dzieci i że są to koszty, których pieniądze nie wynagrodzą.
Zarówno Feliks, jak i Opta są outsiderami. On nie znosi Dnia Sportu i wszelkiego współzawodnictwa, ona jest wyśmiewana za wygląd i styl ubierania. Oboje noszą w sobie rodzinne tajemnice, o których niechętnie mówią: Opta straciła mamę, a Feliks musi sam zajmować się mamą i babcią. Wika z kolei desperacko szuka przynależności w paczce Orlic, doskonale wiedząc, że jest z nimi „na doczepkę”. Zuza i Majka nie traktują jej poważnie, chodzą do kina bez niej, zostawiają ją samą w parku. W powieści samotność nie jest wyjątkowym stanem, ale trudną codziennością nastolatków, którzy dopiero szukają swojego miejsca i środowiska.
Wątek Michała jest ważnym ostrzeżeniem. Orlice zaczynają pisać do obcego mężczyzny w ramach żartu, nie podając swoich prawdziwych danych. Wika tworzy postać „Oliwii Kocicy Perskiej”, zmyśla datę urodzin, a nawet gust muzyczny. Nie zdaje sobie jednak sprawy, że mimo tego kamuflażu, przekazuje Michałowi mnóstwo informacji na swój temat. Marzenie o deskorolce, ulubiony park, zdjęcie selfie przy jeziorku w Morskim Oku: to okazuje się wystarczające, żeby mężczyzna ją znalazł i zmanipulował. Sprawca nie działa gwałtownie, lecz cierpliwie, przez wiele tygodni zbiera dane, aby pojawić się w odpowiednim momencie. Powieść przedstawia, czym mogą skończyć się internetowe znajomości. Michał próbuje porwać Wikę, a w jego mieszkaniu policja odnajduje zaginioną Sylwię Sobczuk. To budzi pytania, gdzie przebiega granica między niewinną zabawą a realnym zagrożeniem.
Główni bohaterowie zmagają się z różnego rodzaju stratami. Feliks i Wika dorastają bez ojca, który ich opuścił oraz mamy, która musi pracować za granicą. Opta straciła mamę w wypadku samochodowym – kobieta jechała odwiedzić córkę na koloniach i zginęła z winy pijanego kierowcy. Dziewczyna nie opowiada o tym nikomu, nawet Feliks dowiaduje się dopiero gdy ich znajomość się pogłębia. Trudne doświadczenia zbliżają bohaterów do siebie i pokazują, że otwarcie się na innych może przynieść ulgę w trudnej codzienności.
„Zielone martensy” to powieść o tym, że zmiany są możliwe. Mama wraca z Niemiec i zostaje na stałe w Polsce. Tata Opty zakochuje się w niej i wychodzi z załamania. Feliks i Opta wygrywają konkurs muzyczny. Wika, choć prawie zostaje porwana, wychodzi z tego doświadczenia bezpieczna. Epilog jest obiecujący, choć nie cukierkowy, ponieważ Feliks wciąż ma swoje obawy. Autorka nie obiecuje łatwego życia, lecz pokazuje, że nawet z najtrudniejszego miejsca można ruszyć do przodu.
Aktualizacja: 2026-04-17 13:30:06.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.