Witold Gombrowicz to jeden z najbardziej znanych pisarzy polskich. „Trans-Atlantyk” to dzieło pisarza, które jest szczególnie istotne, opowiada ono bowiem o doświadczeniu emigracji w czasie II wojny światowej. W Argentynie Gombrowicz miał okazję obserwować polskich emigrantów na obczyźnie i ich zachowanie. W związku z tym w „Trans-Atlantyku” poruszył złożoną problematykę, jaka się z tym wiąże.
Spis treści
Najważniejszym elementem powieści Gombrowicza jest przede wszystkim problematyka Ojczyzny oraz Synczyzny. Wynika to bezpośrednio z sytuacji politycznej, w jakiej znalazł się Gombrowicz. W jego ojczyźnie wybuchła wojna, zatem zdecydował się nie wracać do kraju. Społeczeństwo zaś oczekuje konkretnych zachowań w takiej sytuacji, podobnie jak ojczyzna narzuca człowiekowi konkretne wartości i przekonania wyznawane przez ojców, co ma miejsce w przypadku patriotyzmu, który Gombrowicz odrzuca. Synczyzna to przeciwieństwo ojczyzny – to koncept dotyczący młodości, spontaniczności, chęci do życia oraz nowych wartości, które wyznaje pokolenie synów, różniące się od swoich ojców. Trwanie w posłuszeństwie wobec ojczyzny sprawia, że młodzi ludzie nie mają szans realizować własnych przekonań i poglądów, są zmuszeni do odtwarzania wciąż tych samych wartości. Ojczyzna i Synczyzna walczą o prawo do dominacji, a wygrana jednej oznacza klęskę drugiej.
W dziele pojawia się również problematyka tożsamości, także związana z ojczyzną oraz emigracją. Gombrowicz nie wraca do kraju z powodu wojny, chociaż wiele osób uważa to za niewłaściwe. On jednak buduje swoją własną tożsamość, która nie opiera się na ojczyźnie i nie jest wyrazem bycia emigrantem, jak czyni to wielu Polaków w Argentynie, których Gombrowicz ma okazję obserwować. Nie chce on zachowywać się jak oni i ośmieszać się sztucznym pielęgnowaniem polskiej tożsamości w innych warunkach, co przykładowo objawia się organizacją kuligu, który nie ma nic wspólnego z takim krajem jak Argentyna.
Gombrowicz w „Trans-Atlantyku” wykorzystał także problematykę krytyki środowiska emigracyjnego. Polaków w Argentynie opisuje jako ludzi posługujących się frazesami, kłótliwych i skupionych na ojczyźnie, jednak w sposób, który nie przekłada się na jej realne dobro. Polacy próbują podtrzymać swoją tożsamość daleko od Polski, przykładowo poprzez organizację kuligu, co jednak daje jedynie efekt śmieszności, a nie patosu i patriotyzmu, jakiego by sobie życzyli. Gombrowicz doskonale wychwytywał różne absurdy związane ze środowiskiem emigracyjnym.
„Trans-Atlantyk” to nie tylko obserwacja życia emigracyjnego, ale też problematyka krytyki społeczeństwa polskiego, które swoją tożsamość zbudowało na patriotyzmie. Gombrowicz w powieści na swój sposób nie czuje się jego częścią. Staje się natomiast jego obserwatorem, który celnie punktuje rozmaite wady swoich rodaków, zarówno w kraju, jak i na emigracji, gdzie przymusowo się znalazł.
Aktualizacja: 2026-01-08 13:34:44.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.