Leopold Tyrmand znany jest między innymi jako autor osobistych zapisków zatytułowanych „Dziennik 1954”. Były to jego osobiste notatki powstające na początku roku 1954, kiedy to Tyrmand był objęty nieoficjalnym zakazem publikacji po zwolnieniu z redakcji „Tygodnika Powszechnego” po odmowie publikacji nekrologu Stalina w narzuconej formie. W tym okresie Tyrmand notował praktycznie codziennie, a w jego tekstach pojawia się wiele motywów literackich.
Spis treści
Podstawą dzieła jest oczywiście motyw literatury, Tyrmand był bowiem pisarzem, a w tamtym okresie z powodów politycznych nie mógł publikować. Jego literaturą stał się zatem prowadzony przez niego codziennie dziennik, który po wielu latach przeistoczył się w książkę. Literatura była stale obecna w życiu autora, co widać w jego zapiskach, a także po towarzystwie, w jakim się obracał.
W książce obecny jest motyw dziennika, gdyż właśnie tę formę wybrał Tyrmand jako sposób zapisu swoich przeżyć i myśli. Dziennik porządkuje zapiski, można z powodzeniem zorientować się, co działo się konkretnego dnia, a przy tym pozwala autorowi na dużą swobodę, ponieważ po prostu notuje swoje odczucia i doświadczenia. Pisanie dziennika staje się też swego rodzaju rytuałem.
W tekście ważny jest motyw pracy, którą Tyrmand utracił i której nie może znaleźć. Praca pozwala bowiem człowiekowi na zdobywanie pieniędzy i utrzymanie się. Brak pracy dotkliwie zmienia życie Tyrmanda, który musi nieustannie walczyć o przetrwanie w sensie finansowym, ale też twórczym, wiąże się to bowiem dla niego z nieoficjalnym zakazem drukowania jego tekstów.
Ze względu na czas akcji dzieła obecny jest w nim motyw stalinizmu. Dziennik powstał rok po śmierci Stalina, ale mimo to wciąż dało się odczuć wpływ dyktatora na życie społeczne i polityczne w PRL-u. Sam Tyrmand stracił pracę, gdyż nie zgodził się na drukowanie w gazecie nekrologu dyktatora w formie narzuconej przez partię.
W dziennikach pojawia się motyw romansu. Tyrmand wchodzi bowiem w relacje z wieloma kobietami, przykładowo z szesnastoletnią Bogną czy Bronką, do której jedzie do Krakowa. Jego życie uczuciowe i romantyczne cechują zatem ogromna swoboda i brak stabilizacji, co widać w dziennikach.
W tekście zostaje wykorzystany motyw choroby. Tyrmand przeszedł żółtaczkę i w zapiskach wciąż pojawia się wątek jego dolegliwości związanych z wątrobą, często też mówi o tym, jak wyglądał przebieg jego choroby.
W książce powraca motyw przyjaźni, Tyrmand prowadzi bowiem bujne życie towarzyskie, utrzymuje wiele znajomości i przyjaźni się z innymi twórcami, przykładowo Stefanem Kisielewskim czy Zbigniewem Herbertem.
W tekście pojawia się motyw pieniędzy i ich zdobywania. Tyrmand nieustannie cierpiał z powodu problemów finansowych spowodowanych wcześniejszym zwolnieniem z pracy, co zostało uwiecznione w jego zapiskach.
W tekście pojawia się motyw zdrady. Tyrmand spotyka się z Bogną, a w międzyczasie umawia się też z innymi kochankami.
Aktualizacja: 2026-05-07 19:13:24.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.