„Dziennik 1954” to dzieło autorstwa Leopolda Tyrmanda, jego zapiski z trzech pierwszych miesięcy roku 1954. Tyrmand był wówczas od pół roku bezrobotny z powodu zwolnienia z redakcji „Tygodnika Powszechnego” po odmowie publikacji nekrologu Stalina, a także objęto go nieoficjalnym zakazem publikacji. W związku z tym nie wydawał swoich tekstów, tylko sporządzał zapiski. W jego dziełach pojawia się bardzo wiele znanych osób.
Spis treści
To autor, główny bohater, a także narrator zapisków. Tyrmand z jednej strony szczegółowo przedstawia w nich samego siebie, ale równocześnie też siebie kreuje. Forma narracji dzienników daje czytelnikowi wrażenie, że dobrze poznaje pisarza i jego intymny świat, ale z drugiej strony Tyrmand ma nieograniczone możliwości formowania swojego wizerunku. Z dzieła wyłania się zatem obraz artysty niezłomnego w swoich przekonaniach, o poglądach antykomunistycznych, intelektualisty angażującego się w życie kulturalne Warszawy, a także człowieka, który miał ogromną samoświadomość. Oprócz tego jednak można wnioskować, że jako dojrzały mężczyzna Tyrmand miał słabość do licznych romansów, a jego związek z szesnastolatką wciąż po latach wypada bardzo kontrowersyjnie. Tyrmand był bowiem korepetytorem nastoletniej Bogny, z którą wszedł w bliską relację. Po latach Tyrmand w dzienniku zmieniał też swój wizerunek, by w ten sposób zaznaczyć stałość swoich poglądów. Prezentował postawę przeciwną komunizmowi, ale nie wchodził w polemikę z tym systemem, skupiając się raczej na eksplorowaniu własnej tożsamości oraz seksualności.
To szesnastoletnia uczennica liceum, która pozostaje w bliskiej, intymnej relacji z Tyrmandem. W powieści występuje pod zmienionym imieniem. Bogna jest tuż przed maturą, a Tyrmand początkowo udziela jej tylko korepetycji z języka polskiego i historii. To bardzo pewna siebie i energiczna nastolatka, która zazwyczaj wie, czego chce, co powoduje liczne konflikty między nią a Tyrmandem. Bogna niespecjalnie przejmuje się nauką, związek z pisarzem jest dla niej ważniejszy, planuje nawet małżeństwo z nim. Nie potrafi uwierzyć w jego zdrady.
To długoletni przyjaciel Tyrmanda, kompozytor, publicysta i prozaik, którego Tyrmand nazywa Kisielem. Pisarz ma ogromne zaufanie do Kisielewskiego, czyta mu swoje zapiski, a także spotyka się z jego krytyką, która jest dla niego niezwykle cenna i którą zapisuje w swoim dziele. Kisielewski i Tyrmand wielokrotnie odwiedzają się, spędzają razem czas na piciu i długich dyskusjach.
To rodzice nastolatki, którzy nie mają pojęcia, że ich córka jest w związku ze swoim dwa razy starszym od niej korepetytorem. Próbują ją wychować i zapewnić jej wykształcenie.
To jedna z kochanek Tyrmanda, do której jedzie on do Krakowa. Bronka ma męża i dzieci, ale zwierza się z potrzeby zmiany swojego życia, a Tyrmand zdradza z nią Bognę.
To liczni znajomi Tyrmanda, których wspomina on na kartach swojego dziennika. To przykładowo takie osoby jak Zbigniew Herbert czy Paweł Jasienica.
Aktualizacja: 2026-05-07 19:21:33.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.