„Dziennik 1954” to zapiski autorstwa Leopolda Tyrmanda, które notował w trakcie trzech pierwszych miesięcy roku 1954, a potem porzucił je z powodu zamówienia u niego powieści „Zły” przez wydawnictwo „Czytelnik”. W dziele tym notował wszystkie codzienne sprawy, wydarzenia, przemyślenia i wiele innych kwestii, kiedy zmagał się z bezrobociem i nieoficjalnym zakazem druku. W dziele została zatem poruszona niezwykle złożona problematyka związana z życiem pisarza.
Spis treści
Dziennik powstał, ponieważ Tyrmand został zwolniony z redakcji „Tygodnika Powszechnego”, gdzie wraz z innymi zaprotestował przeciwko publikacji nekrologu Stalina w formie narzuconej przez partię. Obłożono go też zakazem publikowania. Z tego powodu miał czas, by codziennie notować, zajmował się bowiem dorywczymi pracami. Oznacza to problematykę pracy i jej utraty. Brak pracy bardzo Tyrmandowi doskwierał, nie miał bowiem z czego się utrzymywać, wpływało to również na jego twórczość, co jest mocno widoczne w zapiskach. Praca okazuje się tu zatem fundamentem życia człowieka, dzięki któremu może on przetrwać, a jej brak bywa bolesny zarówno na gruncie ambicji, jak i finansów. Brak pracy zdefiniował zatem ten okres życia Tyrmanda.
Ze względu na czas akcji powieści pojawia się w niej problematyka życia w czasach stalinizmu. W momencie powstawania dziennika sam Stalin już nie żyje, ale konsekwencje jego działalności wciąż są obecne w życiu politycznym i społecznym w Polsce. Autor opisuje między innymi represje polityczne, jakich doświadcza po tym, jak wraz z pozostałymi członkami „Tygodnika Powszechnego” odmówił publikacji nekrologu Stalina w niezmienionej formie, czy też zjazd partii odbywający się w Warszawie.
W dziele Tyrmand wiele miejsca poświęca problematyce relacji damsko-męskich, wchodzi bowiem w relacje z wieloma kobietami w różnym wieku. Przede wszystkim ma romans z szesnastoletnią Bogną, której udziela korepetycji, ale też zdradza nastolatkę z wieloma innymi kobietami. Tyrmand opisuje zatem swoje życie uczuciowe i erotyczne jako dość swobodne, nieskrępowane obyczajami czy moralnością.
Tyrmand to pisarz i literat, który spotykał się z wieloma innymi twórcami, przykładowo Zbigniewem Herbertem czy Stefanem Kisielewskim. Tyrmand wprowadza zatem czytelnika w tajniki swojej twórczości, rozważa jej naturę i charakter, zmaga się z różnymi trudnościami artystycznymi oraz ocenia innych twórców. Literatura stanowi zatem trzon jego życia, co jest widoczne w rozmaitych zapiskach.
W dziele widoczna jest także problematyka tożsamości Tyrmanda, który, pozbawiony pracy, rozważa, kim naprawdę jest. Wspomina swoich rodziców, zastanawia się, do kogo jest bardziej podobny i po kim odziedziczył konkretne cechy. Zastanawia się też, jakie wartości wyniósł z domu rodzinnego i w jaki sposób wszystko to uformowało człowieka, jakim stał się w życiu dorosłym.
Aktualizacja: 2026-05-07 18:39:03.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.