Sławomir Mrożek jest znany między innymi jako autor dramatu „Tango”. Dzieło to przedstawia losy pewnej rodziny, w której panuje odwrócony porządek i zapanowała nieograniczona swoboda. Bohaterów nie ograniczają żadne zasady czy obowiązki, ale prowadzi to do tego, że przedstawiciel najmłodszego pokolenia, Artur, nie ma niczego, przeciwko czemu mógłby się buntować. Ostatecznie brak ograniczeń prowadzi do tragedii.
„Tango” to opowieść o rodzinie i o rozpadzie relacji między jej członkami. Można jednak to dzieło odczytywać na różne sposoby. Nie jest to tylko dramat rodzinny, ale również dramat polityczny, a zobrazowane stosunki między bohaterami są też polityczną metaforą.
Dlaczego „Tango” może być odczytywane jako dramat polityczny właśnie? Ponieważ relacje między bohaterami dramatu, a także zmiana układu sił, jaka się między nimi dokonuje, to swoiste odczytanie i interpretacja rozmaitych zjawisk społecznych. W ten właśnie sposób Sławomir Mrożek zdecydował się zaprezentować rozmaite postawy wobec wolności oraz totalitaryzmu. Obnaża on wady poszczególnych grup społecznych, czyli między innymi dogłębną słabość inteligencji, jej uleganie modzie czy skłonność do wiary w mity.
W „Tangu” rodzina Stomila początkowo znajduje się na uprzywilejowanej pozycji, jest ona przedstawicielką inteligencji, jednak ostatecznie ponosi klęskę. Zwycięzcą okazuje się bowiem prymitywna, bezwzględna siła fizyczna i przemoc, którą z kolei reprezentuje Edek. Rodzina pędzi w kierunku katastrofy, do której prowadzi przede wszystkim nieograniczona swoboda, oderwanie od tradycji, brak porozumienia oraz jedności, odrzucenie tradycyjnego systemu wartości czy wreszcie nawet rozbicie społeczne. Z pewnością w „Tangu” Mrożka można widzieć zobrazowanie tego, jak wyglądała Polska znajdująca się pod sowieckimi wpływami w okresie PRL-u.
Zachowanie Edka i przejęcie przez niego władzy, która nosi znamiona totalitaryzmu, to z pewnością znak czasów współczesnych Mrożkowi. Artur został przez niego sportretowany jako osamotniona jednostka. Jako jedyny walczy o przywrócenie dawnego ładu oraz porządku. Kończy się to jednak jego wielką przegraną, gdyż sam nie ma szans wobec przytłaczającej przewagi Edka. Edek zabija zatem Artura i zakłada jego marynarkę, co pokazuje symboliczne zajęcie cudzego miejsca, przejęcie jego wizerunku, zasobu, wpływów, próbę upodobnienia się i ukrycia pod tym swojego prawdziwego, prymitywnego wizerunku. Edek porywa też do tańca wujka Eugeniusza, który wcześniej wspierał Artura. Edek prowadzi Eugeniusza, rządzi nim, a ten od razu poddaje się nowej władzy, która nadeszła, pozostaje po stronie zwycięzcy. Jest konformistą, gdyż tak jest wygodniej i bezpieczniej, obrazuje to marazm społeczny i bezradność wobec władzy totalitarnej.
Dramat Mrożka to zatem starcie dwóch światów, inteligencji i prymitywnej siły klasy niższej, której udało się przejąć władzę, mimo braku zasobów do jej wykonywania. To zatem symboliczny obraz degradacji społeczeństwa, które nie jest w stanie wykazać inicjatywy, a zamiast tego biernie poddaje się rozkazom władzy totalitarnej, która przejęła ster. W tym ujęciu „Tango” to zdecydowanie dramat polityczny i parabola sytuacji społecznej w kraju, który poddał się sile obcego rządu, zamiast samodzielnie kierować sobą i budować własną siłę. To także upadek pewnych ideałów, które są związane z inteligencją i jej zdolnością do prowadzenia społeczeństwa. Mrożek obnaża zatem jej słabość.
Aktualizacja: 2026-04-09 16:29:07.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.