„Ziemia obiecana” autorstwa noblisty Władysława Stanisława Reymonta to jedno z najważniejszych dzieł w historii literatury polskiej. To powieść panoramiczna, która ukazuje Łódź w XIX wieku, kiedy rozwijający się kapitalizm i przemysł doprowadziły do pojawienia się w tym mieście wielu fabryk prowadzonych przez tak zwanych Lodzermenschów, których reprezentują trzej główni bohaterowie, Karol, Maks i Moryc. W tekście Reymont wykorzystał wiele interesujących motywów literackich.
Spis treści
Podstawą dzieła Reymonta jest oczywiście motyw fabryki. To właśnie te zakłady zmieniły obraz Łodzi, przyciągnęły do niej wiele osób, które pragnęły zainwestować tam swoje pieniądze i się wzbogacić na produkcji towarów. Fabryka i jej prowadzenie stają się zatem symbolem majątku, celem wielu osób, sposobem na życie i na spełnienie marzeń o bogactwie. Robotnicy widzą jednak fabrykę inaczej. Daje ona im pracę, ale równocześnie staje się też miejscem opresji, pogłębia nierówności między poszczególnymi grupami społecznymi. Robotnicy i robotnice są wyzyskiwani przez bogatych fabrykantów właśnie w ich zakładach.
W tekście niezwykle ważną rolę odgrywa motyw miasta. Łódź to nie tylko miejsce akcji i tło poszczególnych wydarzeń. U Reymonta staje się ona pełnoprawnym bohaterem na równi z postaciami ludzi, którzy ją zamieszkują. To też przestrzeń pełna zagrożeń i niebezpieczeństw, która zmienia ludzi, potrafi z nich wydobyć to, co najgorsze, zmusić do pogoni za pieniędzmi i do porzucenia swoich ideałów. Łódź jest zatem miejscem oferującym wiele możliwości, ale też dybiącym na człowieka, zindustrializowanym, niebezpiecznym, pełnym groźnych maszyn.
W dziele istotny pozostaje motyw pracy. Pochłania ona bohaterów i staje się sensem ich życia. Różni się ona jednak w zależności od tego, czy dana osoba to fabrykant, czy robotnik. Ten pierwszy zajmuje się głównie pracą umysłową, natomiast robotnik jest skazany na ciężką, fizyczną, a także zwyczajnie niebezpieczną pracę w fabryce. Praca definiuje zatem na swój sposób ludzkie życie.
W powieści pojawia się motyw przyjaźni. Łączy ona Karola, Maksa i Moryca i prowadzi ich do założenia wspólnego biznesu. Okazuje się to próbą ich relacji, w grę wchodzi bowiem zarabianie potencjalnie dużych pieniędzy. Ostatecznie okazuje się, że dla Moryca biznes będzie ważniejszy niż przyjaźń i zdradza swoich kompanów.
W tekście pojawia się motyw zdrady. Lucy Zuckerowa zdradza męża z Karolem, natomiast sam Karol zostaje zdradzony przez swojego przyjaciela, Moryca. Zdrada jest tu narzędziem do osiągania licznych korzyści.
W powieści Reymont wykorzystał motyw miłości. Teoretycznie jest ona obecna, ale w praktyce musi ustąpić interesom i korzyściom, jakie da się osiągnąć dzięki fabrykom. Miłość ma zatem znaczenie drugorzędne.
W dziele Reymonta niezwykle ważny jest motyw pieniędzy. Stają się one celem życia fabrykantów, którzy próbują za wszelką cenę wzbogacić się na swoich zakładach i towarach. Pieniądze rządzą też uczuciami, dlatego małżeństwa zawiera się dla posagu, a nie z miłości.
Aktualizacja: 2026-03-24 13:12:48.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.