„Solaris” to jedna z najważniejszych i najbardziej znanych powieści z gatunku fantastyki naukowej, której autorem jest Stanisław Lem. W dziele tym przedstawił historię odkrywania niezwykłej planety – tytułowej Solaris – na którą zostają wysłani badacze z Ziemi, między innymi psycholog Kris Kelvin. Szybko okazuje się, że zamieszkujący planetę ocean przerasta ludzkie możliwości poznawcze. W dziele Lem wykorzystał wiele ciekawych motywów literackich.
Spis treści
W tekście istotny jest motyw podróży. To właśnie ona prowadzi Kelvina z Ziemi na planetę Solaris. W czasach akcji powieści możliwe są już bardzo odległe podróże międzygwiezdne, dzięki czemu ludzkość może eksplorować kosmos, odkrywać nowe planety i cywilizacje. Jednak opuszczenie Ziemi ma dla Kelvina nie tylko wymiar fizyczny. Podróż na Solaris szybko zmienia się też w wewnętrzną podróż przez własne traumy i lęki, które powodują przemianę wewnętrzną Kelvina. Wszystko to za sprawą jedynej istoty zamieszkującej Solaris, czyli oceanu. Jego sposób komunikacji – nowy i niezrozumiały dla ludzi – stawia ich w obliczu „gości” stworzonych na podstawie ich wspomnień i impulsów. Podróż Kelvina szybko zatem zmienia swój charakter i sprawia, że mężczyzna pogrąża się w refleksjach na temat samego siebie i swojej przyszłości.
Oczywiście niezwykle ważny w dziele pozostaje motyw oceanu. Ocean pokrywa Solaris i jest jedyną formą życia, jaka została na niej odnaleziona. Ludzie jednak nie potrafią pojąć jego natury oraz sposobu, w jaki ocean się z nimi komunikuje. Inaczej reaguje on na bodźce i wszystko to sprawia, że finalnie staje się tym, co obce i nieznane, z czym nie można się komunikować, co przeraża ludzi. Ocean to symbol niebezpieczeństw eksploracji kosmosu i jego tajemnic, pokazuje też, że życie wygląda inaczej niż na Ziemi, na co ludzie nie są przygotowani pod żadnym względem. Ocean jest równorzędnym bohaterem, tak samo ważnym jak ludzie.
Lem użył także motywu nauki. Jest ona istotną częścią świata przedstawionego. Dzięki niej bohaterowie próbują lepiej zrozumieć świat, staje się ona ich narzędziem do jego poznawania. Gromadzenie wiedzy to niezbędne działanie eksploratorów kosmosu, a braki w nauce szybko pokazują, jak ograniczony jest bez niej człowiek.
W dziele pojawia się motyw miłości. Zawiązuje się ona między człowiekiem, Kelvinem, a Harey – zjawą z oceanu, która powstała na podstawie wspomnień i traumy mężczyzny. Miłość teoretycznie przekracza tutaj pewne granice i można zastanawiać się nad jej naturą.
W dziele istotny jest motyw błędów. To właśnie one służą oceanowi jako baza do komunikacji z ludźmi, a im samym do refleksji nad własną naturą. Błędy są tu czymś, przed czym nie da się uciec.
Bardzo ważny pozostaje w tekście motyw technologii, która ludziom co prawda umożliwia odkrycie Solaris, ale wciąż nie jest wystarczająco zaawansowana, by poznać wszystkie tajemnice planety i skomunikować się z zamieszkującym ją oceanem. Jest ona jednak bardzo ważnym narzędziem.
Aktualizacja: 2026-03-17 12:07:18.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.