„Stowarzyszenie umarłych poetów” to powieść, której autorką jest Nancy H. Kleinbaum. Dzieło zostało stworzone na podstawie filmu o tym samym tytule i opowiada historię kilku uczniów zafascynowanych nauczycielem angielskiego, co nieopatrznie prowadzi do tragedii jednego z nich – Neila Perry’ego, chłopca, który właśnie odkrył swoje aktorskie powołanie. Ukazany zostaje konflikt między pragnieniami syna a oczekiwaniami ojca.
Spis treści
Jesienią 1959 roku w Akademii Weltona zostaje zatrudniony nowy nauczyciel języka angielskiego, John Keating. Sam jest absolwentem tej właśnie placówki. Akademia ma wiele zasad i tradycji, dzięki którym wydaje na świat kolejnych wybitnych absolwentów. Rozpoczęcie roku szkolnego oznacza też przydzielenie uczniom dodatkowych zajęć pozalekcyjnych, co nie zawsze budzi ich zadowolenie, gdyż nie pasują one do ich zainteresowań.
Keating zaraża swoich uczniów pasją do literatury i poezji, a także sprawia, że zaczynają oni patrzeć na świat kreatywnie i samodzielnie. Odnajdują też w Księdze Pamiątkowej Akademii intrygujący wpis o pewnej tajemniczej organizacji. Dzięki temu chłopcy wskrzeszają do życia tytułowe „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”, w ramach którego dzielą się ze sobą sztuką i poezją oraz prezentują na spotkaniach własne utwory. Marzą o wolności i buncie, chwytają dzień i cieszą się chwilą, przestają też potulnie słuchać rodziców. Przykładem tego jest Neil Perry, któremu ojciec zaplanował już całą edukację i karierę.
Chłopcy uczęszczają na lekcje Keatinga, który pokazuje im zupełnie nowe spojrzenie na sztukę i otaczający ich świat. Przykładowo mają na niego spoglądać, wchodząc na ławki, uczą się też, jak pisać o dziełach, których nie przeczytali. Regularnie spotykają się ze sobą w grocie, urządzając tam spotkania „Stowarzyszenia Umarłych Poetów”. Todd, nowy uczeń, otwiera się tam na innych i czyta swoje wiersze. Z kolei Knox stara się o względy Chris, zajętej dziewczyny, co ostatecznie doprowadza do jego konfliktu z Chetem, jej chłopakiem. Chłopcy każdego dnia starają się chwytać dzień i cieszyć chwilą, doświadczają też zwyczajnych, nastoletnich problemów.
Neil w międzyczasie odkrywa piękno teatru i dostaje rolę Puka w sztuce Szekspira „Sen nocy letniej”. Ojciec mu jednak tego zakazuje, ale Neil okłamuje go oraz dyrektora szkoły, by brać udział w próbach. Pragnie zostać aktorem i występuje w spektaklu. Gra doskonale, a widownia jest zachwycona jego talentem. Ojciec Neila dowiaduje się o tym, przychodzi na spektakl, zabiera stamtąd Neila i planuje przepisać syna do Akademii Wojskowej. Wszystko to doprowadza do tego, że Neil popełnia samobójstwo. Strzela do siebie z pistoletu ojca znalezionego w jego gabinecie. O tę tragedię zostaje oskarżony Keating, przez co dyrektor usuwa go ze stanowiska. Uczniowie jednak wspierają swojego nauczyciela i okazują mu lojalność do samego końca.
Akcja dzieła rozgrywa się w roku 1959, kiedy to pan Gale Nolan, dyrektor elitarnej Akademii Weltona, uroczyście rozpoczyna kolejny rok szkolny. Wszyscy zebrali się w tym celu w szkolnej kaplicy. Jest tam wielu uczniów i ich rodzice, którzy mają wysłuchać wykładu dyrektora Akademii. To właśnie tam stoją takie osoby jak przeniesiony z innej szkoły Todd Anderson, a także Knox Overstreet, Richard Cameron, Georg Hopkins, Charlie Dalton i Neil Perry. Wykład dotyczy między innymi setnej rocznicy działalności Akademii Weltona, którą w tym czasie ukończyło wielu wybitnych absolwentów. Szkołę reprezentowały takie wartości jak honor, tradycja, doskonałość oraz dyscyplina. Uroczystości dobiegły końca, co dla uczniów oznaczało konieczność pożegnania się z rodzicami, co było trudne zwłaszcza dla najmłodszych. Nowi uczniowie z zaniepokojeniem zerkali na surowych pedagogów pracujących w Akademii. Najbardziej sympatyczny wydawał się nowy nauczyciel literatury, czyli John Keating.
Todd Anderson, nowy uczeń, próbował zapanować nad ogarniającą go rozpaczą. Poprzednio uczęszczał do szkoły średniej w Balincrest, jednak rodzice uznali, że go przeniosą, gdyż jego starszy brat z powodzeniem ukończył Akademię. Tradycja nakazuje, by dyrektor przydzielił uczniom wiele zajęć pozalekcyjnych, by rozwijać swoje zainteresowania. W tej sprawie wzywani są Knox, Richard, Charlie, Neil, a nawet świeżo przybyły Todd.
Ponieważ Anderson był nowy, dyrektor postanowił przydzielić mu dodatkowe zadania zgodnie z informacjami otrzymanymi z poprzedniej szkoły. Todd ma zatem trenować piłkę nożną, której nie lubił. Wszystko to doprowadziło go niemal do płaczu. Gdy opuszcza gabinet, spotyka swojego nowego współlokatora, którym miał być Neil Perry. Wydaje się on bardzo sympatyczny, a ponadto przedstawia Todda swoim kolegom. Ten jest zadowolony, że trafił na takiego współlokatora.
Kiedy Todd i Neil rozmawiali, w pokoju przebywali także Steven Meeks, Knox Overstreet i Charlie Dalton. Niespodziewanie przychodzi tam także pan Perry, czyli ojciec Neila. Wzburzony chłopak dowiaduje się, że ojciec zadbał o to, by w tym roku zmniejszono mu liczbę dodatkowych zajęć, przez co nie będzie się też zajmował Księgą Pamiątkową Akademii, gdyż ma za dużo obowiązków. Neil próbuje protestować, ale nie odnosi to żadnego skutku. Jego błagania nie przekonują nieustępliwego ojca. Pan Perry pokłada w synu wielkie nadzieje, a po jego wyjściu okazuje się, że uczniowie są podporządkowani swoim rodzicom, przez co nie są w stanie realizować własnych pasji. Ich przyszłość została zaplanowana już dawno temu.
Kolejnego dnia odbywają się pierwsze zajęcia w tym roku szkolnym. Dzień upływał bez żadnych większych niespodzianek, ale uczniowie mieli przed sobą bardzo dużo materiału do przyswojenia. Wreszcie nadszedł czas na lekcję angielskiego, którą prowadził John Keating. Zajęcia te wywarły na chłopcach ogromne wrażenie, ponieważ już na wstępie nauczyciel wita uczniów, wskakując na biurko. Cytuje przy tym fragment wiersza Walta Whitmana „O, kapitanie mój, kapitanie!”. Szybko okazało się, że nauczyciel nie ma zamiaru krzyczeć i sprawdzać, czy odpowiednio przyswoili zadany materiał. Zamiast tego Keating zaprowadził uczniów do Sali Reprezentacyjnej, gdzie chłopcy oglądali zdjęcia swoich poprzedników. Nauczyciel tłumaczył im, co oznacza łacińskie stwierdzenie carpe diem, czyli „chwytaj dzień”. W ten sposób pokazywał im, że czas szybko mija, a życie zawsze okazuje się za krótkie. Dowiedzieli się również, że młodość wiąże się z zapałem i wiarą w swoje marzenia.
Chłopcy wzięli udział w męczących zajęciach sportowych. Potem wzięli prysznic i uzgodnili, że wieczorem wspólnie zasiądą do nauki. Knox powiedział jednak kolegom, że został zaproszony na wizytę do znajomych ojca, państwa Danburry, zatem nie uda mu się z nimi spotkać. Todd nie przestawał pogrążać się w rozpaczy, zatem również odmówił kolegom, ponieważ uznał, że musi zająć się historią. Knox w trakcie wizyty u państwa Danburry poznaje ich dzieci, czyli córkę Wirginię oraz syna Cheta. Chet planował właśnie wyjść ze swoją dziewczyną Chris Noel. Kiedy Knox ją zobaczył, natychmiast zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia. Wrócił potem do Akademii i od razu zwierzył się kolegom, że zauroczył się Chris. Kolejnego dnia odbyła się następna lekcja z Keatingiem. Kazał on wtedy swoim uczniom wyrwać kartkę z podręcznika, tę, na której znajdowała się obszerna definicja tego, czym jest poezja. Uczniowie byli zdziwieni zachowaniem nauczyciela, roześmiali się, ale spełnili jego polecenie i wszystkie wyrwane kartki trafiły prosto do kosza. Z klasy dobiegały dziwne odgłosy, przez co pan McAllister, nauczyciel łaciny, który miał właśnie lekcje w sąsiadującej klasie, zdecydował, że sprawdzi, co dzieje się na zajęciach z angielskiego. Zobaczył jednak, że chłopcy pozostają pod opieką nauczyciela, zatem nie przerywał zajęć i wrócił do siebie.
McAllister podczas przerwy obiadowej zdecydował się zwrócić Keatingowi uwagę na jego sposób prowadzenia lekcji i ostrzegł go, że takie podejście może nieść ze sobą pewne konsekwencje. Wtedy w jadalni pojawił się Neil Perry, który miał przy sobie ukrytą Księgę Pamiątkową. Opisano w niej rocznik pana Keatinga. On także bowiem uczęszczał niegdyś do tej Akademii. W księdze widniała informacja o czymś takim jak Stowarzyszenie Umarłych Poetów. Brzmiało to wszystko niezwykle tajemniczo, a na dodatek chłopcy nie znaleźli nic więcej poza samą nazwą. W związku z tym postanowili zapytać o to samego Keatinga. Ten wyjaśnił im, że tak nazywało się stowarzyszenie, którego zebrania odbywały się w tajemniczej grocie w lasach Vermontu. To właśnie tam jego członkowie czytywali poezję dawnych poetów, a także własne utwory. Chłopcy uznali zatem, że oni też się tam wybiorą najbliższej nocy. Na wyprawę najbardziej czekał Neil. Chłopcy namawiali też Todda na wyjście, ale ten się wzbraniał. Bał się bowiem czytania poezji w towarzystwie swoich kolegów, ale Neil obiecał mu, że nie będzie musiał tego robić, jeśli nie chce.
W nocy chłopcy wyruszyli na wyprawę i dotarli pod wskazane miejsce. Poszli tacy uczniowie jak Knox Overstreet, Charles Dalton, Pitts, Todd Anderson, Meeks i Richard Cameron. Uprzednio Neil dostał tomik poezji, w którym zapisano nazwiska „Umarłych Poetów”. Po dotarciu na miejsce chłopcy rozpalili ognisko i każdy z nich odczytał po fragmencie wierszy z tomiku. Z czasem wszystko to przerodziło się w tańczenie wokół ogniska. Przemieszczali się coraz dalej i nie zwracali uwagi, dokąd zmierzają. Kiedy ocknęli się z amoku, odkryli, że znaleźli się w samym środku lasu, zatem natychmiast wrócili do groty. Następna lekcja z Keatingiem okazała się niezwykła. Pozwolił on wejść chłopcom na ławki, by w ten sposób spojrzeli na świat z innej perspektywy. Ich pracą domową okazało się napisanie własnego wiersza, a recytacje dzieł miały się odbyć na następnej lekcji w obecności całej klasy. Knox wymknął się po zakończonych zajęciach, żeby móc podejrzeć Chris, w której wciąż się durzył. Udało mu się ją zobaczyć, ale spotykała się ona z Chetem, przez co Knox się zmartwił. Tego wieczoru Neil wyznał Toddowi, że planuje wziąć udział w przesłuchaniu do sztuki „Sen nocy letniej” Szekspira. Todd próbował go ostrzec, że to nie spodoba się panu Perry’emu, ale Neil pozostawał głuchy na te przestrogi.
Chłopcy zaczęli się spotykać w grocie niemal każdej nocy. Któregoś razu Neil wyszedł wcześniej, żeby zdążyć na swoje przesłuchanie. Udało mu się otrzymać jego wymarzoną rolę Puka, jednak do wzięcia udziału w sztuce potrzebował pozwolenia dyrektora szkoły oraz ojca. Następnie chłopcy poszli na zajęcia sportowe, które, ku ich zdumieniu, prowadził Keating. Wręczył on każdemu uczniowi kartkę z dwoma wersami poetyckimi. Każdy miał je przeczytać na głos, a następnie kopnąć piłkę do bramki. Wieczorem Neil decyduje się na sfałszowanie zgody ojca i dyrektora, żeby tylko zagrać Puka. Kolejnego dnia była zaplanowana lekcja angielskiego, w trakcie której uczniowie mieli odczytywać swoje własne wiersze. Recytował również Todd, ale robił to bardzo cicho i nieśmiało. Jednak po zachętach ze strony nauczyciela Todd wreszcie przełamał się i wyrecytował wspaniały wiersz. Po lekcji był naprawdę szczęśliwy, a potem odbyło się następne spotkanie „Umarłych Poetów”, w trakcie którego Charlie wyrecytował własny wiersz i zagrał na saksofonie. Wtedy na spotkanie przybył Knox, który nieustannie rozmyślał o Chris i zdecydował, że do niej zadzwoni. Dziewczyna odebrała, ale zaprosiła go na przyjęcie organizowane w domu Cheta.
Ojciec zakazuje Neilowi brania udziału w próbach do spektaklu, ale chłopak i tak to robi. Po powrocie z próby spotkał na schodach zasmuconego Todda. Chłopak wyjaśnił współlokatorowi, że ma tego dnia urodziny, a rodzice przysłali mu dokładnie ten sam prezent, który dostawał co roku. Todd miał poczucie, że rodzice bardziej kochają jego starszego brata. Odbywa się kolejna lekcja angielskiego, tym razem miała ona miejsce na dziedzińcu Akademii. Dyrektor zdecydowanie nie pochwalał metod nauczania stosowanych przez Keatinga. Na kolejne spotkanie stowarzyszenia przyszły dwie dziewczyny, czyli Tina i Gloria. Zaprosił je tam Charlie, który ponadto oznajmia kolegom, że w szkolnej gazetce zamieścił artykuł o natychmiastowym przyjęciu dziewcząt do szkoły. Tekst podpisał jako „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”. Bardzo to oburzyło jego kolegów. Knox w tym czasie zmierzał na przyjęcie w domu Cheta, jednak Chris udało mu się zobaczyć tylko raz. Potem krążył po domu i przyglądał się zakochanym parom.
Knox zobaczył, że Chris całuje się z Chetem. Nie potrafił się powstrzymać i dotknął ramienia dziewczyny, co doprowadziło do groźnej bójki. Skończyło się to tym, że Chet wyrzucił Knoxa z krwawiącym nosem ze swojego domu. W tym samym czasie Charlie poprosił kolegów o opuszczenie groty, by mógł w niej zostać sam na sam z jedną z dziewcząt. Poprosiła ona Charliego o wyrecytowanie jej całej poezji. Kolejnego dnia dyrektor zarządził spotkanie wszystkich uczniów w kaplicy. Chciał się bowiem dowiedzieć, kto stoi za artykułem umieszczonym w gazecie. Charlie przyznał się do tego, ale starał się nie zdradzić swoich kolegów. Zarządzono dla niego karę cielesną. Dyrektor ostrzega także Keatinga przed tym, by nie spoufalał się zanadto z uczniami. Na następnych zajęciach Keating tłumaczy swoim uczniom, jak pisać o lekturach, których się nie przeczytało, gdyż uważa, że przyda im się to podczas dalszej edukacji.
Nadeszła zima, a Neil oddawał się ćwiczeniom do swojej roli Puka, a jego wysiłki nadzorował Todd. Perry czuł się szczęśliwy i spełniony dzięki aktorstwu. Wszedł któregoś razu do swojego pokoju, gdzie za biurkiem siedział jego ojciec. Mężczyzna wiedział już o wszystkim i zabronił Neilowi zajmować się aktorstwem. Zakazał mu także wzięcia udziału w spektaklu. Koledzy Neila poradzili mu, by w tej sprawie porozmawiał z panem Keatingiem. Nauczyciel uznał, że chłopak powinien szczerze porozmawiać z ojcem. Knox kolejnego dnia zdecydował się pojechać do szkoły Chris. Tam wszedł za nią do jednej z sal, a następnie na oczach całej jej klasy wyrecytował swój wiersz. Potem wręczył dziewczynie różę i wyznał jej swoją miłość.
Nadchodził dzień wystawienia „Snu nocy letniej”, a Keating zapytał Neila, czy udało mu się porozmawiać szczerze z ojcem. Perry z trudem skłamał, że ojciec zgodził się na występ. Nauczyciel i uczniowie wybierali się na spektakl. Chris niespodziewanie zjawiła się w szkole, by ostrzec Knoxa, że Chet się na niego wścieka i grozi, że go zabije. Chłopak próbował ją uspokoić i zaprosił na spektakl. Chris zgodziła się przyjść. Neil okazał się naprawdę doskonały w roli Puka, widownia szczerze podziwiała jego talent. Niestety w pewnym momencie zobaczył swojego ojca, który był zły, jednak Neil grał dalej. Potem pan Perry wyprowadził syna z sali i trzasnął drzwiami.
Pan Perry oświadczył, że ma zamiar wypisać syna z Akademii Weltona i przenieść go do Akademii Wojskowej. Uważa bowiem, że synowi niezbędna jest surowa dyscyplina, która doprowadzi go do porządku. Potem Neil, według niego, miał iść na Harvard i ukończyć medycynę. Neil jest załamany, ponieważ nie ma to nic wspólnego z tym, co on sam pragnie robić w swoim życiu. Zorganizowano spotkanie w grocie, a Todd zapowiedział, że pobije pana Perry’ego. Niespodziewanie przyszedł tam Keating, który chciał zorganizować uroczyste spotkanie stowarzyszenia i odczytał wiersz. Nagle Todd zapytał, czy może przeczytać własny utwór. Keating był z niego dumny, a potem wszyscy wrócili do Akademii.
Neil w nocy wszedł do gabinetu ojca. Stracił nadzieję na to, że ten pozwoli mu żyć w zgodzie ze sobą. Wyciągnął zatem pistolet z szafki i się zastrzelił. Państwo Perry leżeli już w łóżkach, ale nagle usłyszeli dziwny odgłos dobiegający z gabinetu. Tam właśnie znaleźli swojego syna leżącego w kałuży krwi. Neil popełnił samobójstwo, a po jego pogrzebie dyrektor szkoły zorganizował śledztwo w tej sprawie. Członkowie stowarzyszenia zgromadzili się w piwnicy szkoły, ale brakowało Camerona. Charlie zobaczył go, jak ten siedział u dyrektora i wszystko mu opowiadał. Po wyjściu z gabinetu Cameron tłumaczył, że najlepiej się do wszystkiego przyznać, by nie zostać wydalonym. Charlie uderzył zdrajcę, który wydał nauczycielom nazwiska wszystkich członków stowarzyszenia, zatem zasłużył, w jego przekonaniu, na karę.
Charliego wyrzucono z Akademii, a wszyscy chłopcy musieli się udać do gabinetu dyrektora. Wchodzili tam po kolei, a wychodzili stamtąd niezwykle przygaszeni oraz zmartwieni. Todd spotkał tam swoich rodziców. Kazano mu podpisać zeznania, a dyrektor chciał złożyć donos na Keatinga, który mieli poświadczyć uczniowie. Keating zostaje zwolniony, a jego stanowisko ma zająć sam dyrektor. W czasie lekcji z Nolanem Keating przychodzi po swoje rzeczy, a Todd wyznaje mu prawdę na temat donosu i zmuszania uczniów do jego podpisania. Dyrektor próbuje bezskutecznie uciszyć uczniów. Todd się buntuje i wraz z innymi członkami „Stowarzyszenia Umarłych Poetów” wchodzi na ławkę, co wzrusza Keatinga. Uczniowie znowu wracają wówczas do wiersza autorstwa Walta Whitmana.
Aktualizacja: 2025-12-30 12:50:27.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.