W polu – motywy literackie
Stanisław Rembek jest znany jako twórca powieści „W polu”, którą po raz pierwszy wydano w 1937 roku. Przedstawia ona losy pewnego oddziału, który bierze udział w walkach podczas wojny polsko-bolszewickiej z 1920 roku. Z tego powodu cenzura sowiecka blokowała później wznowienia powieści.
Spis treści
Motyw wojny
W tekście jest obecny motyw wojny, która została przedstawiona jako doświadczenie brutalne, chaotyczne i wyniszczające. Żołnierze znajdują się pod ostrzałem, uczestniczą w atakach na bagnety, odwrotach i walkach z Kozakami. Pole bitwy wypełniają płonące wsie, ranni, zabici ludzie i konie oraz porzucony sprzęt. Wojna odbiera bohaterom poczucie bezpieczeństwa i stopniowo niszczy siódmą kompanię.
Motyw śmierci
W tekście pojawia się motyw śmierci. Towarzyszy ona żołnierzom od początku. Ginie kapral Górny, a później kolejni członkowie oddziału: Struś, Paprosiński, Sołyszko, Robak, Rudajewski, Hajduś i inni. Ciała poległych pozostają na polach, w rowach i okopach, bywają ograbiane albo porzucane podczas odwrotu. Śmierć staje się powszednia, lecz nadal wywołuje lęk i rozpacz.
Motyw klęski
W powieści wykorzystano motyw klęski. Polskie oddziały zostają przełamane przez liczniejszego przeciwnika i zmuszone do cofania się. Odwrót zmienia się w bezładny pochód pełen rozbitych wozów, rannych, maruderów i zagubionych żołnierzy. Dowódcy tracą kontakt z podwładnymi, a kompanie mieszają się ze sobą. Klęska prowadzi też do rozpadu dyscypliny.
Motyw strachu
Autor wykorzystał motyw strachu. Bohaterowie wielokrotnie odczuwają paniczny lęk przed śmiercią. Paprosiński ucieka przez pole bitwy, modli się i próbuje odzyskać spokój. Piesik podczas ostrzału rzuca się na ziemię i błaga Ludomskiego, aby nie prowadził ludzi dalej. Strach nie zawsze oznacza tchórzostwo, ponieważ przerażeni żołnierze często wracają do walki.
Motyw odwagi
W dziele jest obecny motyw odwagi, gdy tuż obok lęku pojawia się gotowość do walki. Paprosiński zatrzymuje cofających się ludzi, prowadzi ich do starcia na bagnety i zabija bolszewickiego dowódcę. Ludomski organizuje obronę, gdy kompania zostaje otoczona, a Zajączkowski pierwszy rusza przeciw przeciwnikowi. Odwaga polega tu na działaniu mimo strachu i wyczerpania.
Motyw winy
W powieści zastosowano motyw winy. Śmierć Górnego staje się źródłem konfliktu w oddziale. Dereń uważa, że kapral został niepotrzebnie wysłany na patrol, i obwinia dowódców o jego los. Paprosiński przed śmiercią przyznaje, że to on wydał ten rozkaz. Ludomski z kolei wyrzuca sobie opuszczenie kompanii podczas bitwy. Żołnierze zatem wzajemnie obciążają się odpowiedzialnością.
Motyw przyjaźni
Autor sięgnął po motyw przyjaźni. Więź Derenia z Górnym trwa po śmierci kaprala. Sierżant nocą odnajduje jego ciało, wspomina go i porównuje późniejsze niepowodzenia z czasem, gdy Górny żył. Pamięć o poległym przeradza się jednak w obsesję i pragnienie zemsty. Dereń pozostawia rannego Ludomskiego, uznając zagładę kompanii za karę za śmierć przyjaciela.
Motyw choroby
W dziele zrealizowano motyw choroby. Żołnierze zmagają się z tyfusem, malarią, febrą, głodem, pragnieniem i skrajnym zmęczeniem. Dereń odmawia leczenia mimo wyniszczającej choroby, a Paprosiński cierpi z powodu bólu, upału i braku snu. Osłabienie prowadzi do majaczeń, rozdrażnienia i załamania psychicznego. Mimo to żołnierze wciąż muszą walczyć, gdyż tego wymaga od nich ojczyzna i patriotyczny obowiązek.
Aktualizacja: 2026-07-07 22:36:14.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.