Lady Makbet jako bohaterka tragiczna
Lady Makbet może być uznana za bohaterkę tragiczną, choć nie w takim samym sensie jak Makbet. Jej los pokazuje, że ambicja, manipulacja i odrzucenie sumienia prowadzą do psychicznego rozpadu. Początkowo wydaje się silna i bezwzględna, ale ostatecznie zostaje zniszczona przez winę, samotność i świadomość własnego udziału w zbrodni.
Spis treści
Bohater tragiczny – definicja
Bohater tragiczny to postać, która znajduje się w sytuacji prowadzącej do klęski, często wynikającej zarówno z okoliczności zewnętrznych, jak i z jej własnych cech charakteru. W tragedii taki bohater zwykle posiada jakąś wielką wartość lub siłę, ale popełnia błąd, który uruchamia ciąg nieszczęść. Ważne jest również to, że bohater tragiczny nie jest postacią całkowicie złą ani całkowicie niewinną. Budzi grozę, ale także współczucie, ponieważ jego upadek pokazuje dramat ludzkiej natury. W przypadku Lady Makbet źródłem klęski nie jest ślepy los, lecz przede wszystkim nadmierna ambicja, pycha i świadome przekroczenie zasad moralnych.
Lady Makbet jako bohaterka tragiczna
Lady Makbet od początku zostaje przedstawiona jako kobieta niezwykle ambitna i przenikliwa. Gdy czyta list męża o przepowiedni czarownic, natychmiast rozumie, że może on zostać królem. Nie myśli jednak o tym, czy zdobycie władzy będzie uczciwe, lecz o tym, jak przyspieszyć spełnienie proroctwa. Zna słabości Makbeta i wie, że jest on człowiekiem ambitnym, ale jednocześnie pełnym skrupułów. Dlatego ocenia, że jego natura jest „zbyt tkliwości ludzkiej pełna mleka”. Ten fragment pokazuje, że Lady Makbet dobrze rozumie psychikę męża i potrafi wykorzystać jego wahanie. Już tutaj ujawnia się jej tragiczna cecha: pragnienie wielkości jest w niej silniejsze niż moralny lęk przed zbrodnią.
O tragicznym wymiarze Lady Makbet świadczy także jej świadome odrzucenie własnej wrażliwości. W monologu wzywa duchy, aby napełniły ją okrucieństwem i pozbawiły cech kojarzonych z łagodnością oraz współczuciem. Chce stać się twarda, bezwzględna i zdolna do poprowadzenia męża ku morderstwu. To ważny moment, ponieważ bohaterka sama próbuje zagłuszyć w sobie człowieczeństwo. Nie jest bierną ofiarą wydarzeń – aktywnie wybiera drogę zła. Namawia Makbeta do zabójstwa Dunkana, uderza w jego poczucie męskości i zarzuca mu tchórzostwo. Właśnie dlatego można powiedzieć, że jej tragedia zaczyna się od decyzji, którą podejmuje świadomie.
Po zabójstwie Dunkana Lady Makbet wydaje się silniejsza od męża. Makbet jest przerażony, słyszy głosy, nie potrafi wrócić do komnaty króla i patrzy z grozą na zakrwawione ręce. Ona natomiast zachowuje zimną krew, odkłada sztylety przy strażnikach i przekonuje męża, że „kilka wody kropli” wystarczy, aby zmyć ślady zbrodni. W tej scenie widać jej opanowanie, inteligencję i zdolność działania pod presją. Jednocześnie jest to opanowanie pozorne, ponieważ bohaterka nie rozumie jeszcze, że krwi nie da się zmyć z sumienia tak łatwo jak z rąk. Ten kontrast między zewnętrzną siłą a wewnętrzną kruchością zapowiada jej późniejszy upadek.
Z czasem Lady Makbet traci wpływ na męża i na wydarzenia, które sama pomogła uruchomić. Makbet po objęciu tronu staje się coraz bardziej samodzielny, okrutny i podejrzliwy. Planuje kolejne zbrodnie, między innymi zabójstwo Banka, nie powierzając już żonie wszystkich szczegółów. Kobieta, która wcześniej kierowała jego działaniami, zostaje odsunięta na bok. To także element jej tragizmu: chciała zdobyć władzę przez Makbeta, ale stworzyła tyrana, nad którym nie potrafi już zapanować. Ich małżeństwo, początkowo oparte na wspólnym celu, rozpada się pod ciężarem winy, strachu i samotności.
Najwyraźniej tragizm Lady Makbet ujawnia się w scenie lunatykowania. Bohaterka, która wcześniej lekceważyła wyrzuty sumienia, zaczyna mówić przez sen, pociera ręce i próbuje zmyć z nich niewidzialną krew. Jej słowa o „przeklętej plamie” oraz zapachu krwi pokazują, że zbrodnia całkowicie zniszczyła jej psychikę. Nie jest już bezwzględną kobietą, która potrafi panować nad sytuacją, lecz osobą złamaną przez poczucie winy. Lekarz nie potrafi jej pomóc, ponieważ jej choroba dotyczy duszy, a nie ciała. Ostatecznie Lady Makbet popełnia samobójstwo, co zamyka jej drogę od ambicji do całkowitego rozpadu.
Lady Makbet jest więc bohaterką tragiczną, ponieważ sama doprowadza do własnej klęski, ale jej upadek budzi także grozę i współczucie. Nie jest niewinną ofiarą losu – ponosi odpowiedzialność za namawianie Makbeta do zbrodni i za świadome odrzucenie zasad moralnych. Jednocześnie nie jest też postacią całkowicie pozbawioną uczuć, skoro ostatecznie niszczą ją wyrzuty sumienia. Jej tragizm polega na tym, że pragnęła wielkości, a osiągnęła samotność, obłęd i śmierć. Szekspir pokazał w niej człowieka, który chciał uciszyć sumienie, lecz nie potrafił uciec przed konsekwencjami własnych czynów.
Aktualizacja: 2026-06-23 20:08:28.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.